Bugün Yeni
Olanlar

Arşiv

DSWS Hakkında
DEUK Hakkında
Yardım

DİĞER DİLLER
İngilizce
Almanca
Fransızca
İtalyanca
İspanyolca
Portekizce
Lehçe
Çekce
Rusça
Sırp-Hırvat dili
Endonezyaca
Singalaca
Tamilce

ANA BAŞLIKLAR

Bush, Türkiye’ye Irak’ta PKK’ya saldırması için yeşil ışık yaktı
Türk-Kürt çatışmasındaki tarihsel ve siyasi sorunlar

Asya’da tsunami: neden hiçbir uyarı yapılmadı

Mehring Books’tan yeni bir kitap: Amerikan Demokrasisinin Krizi: 2000 ve 2004 Başkanlık seçimleri

Livio Maitan (1923-2004):
eleştirel bir değerlendirme

Bütçe krizinin ortasında: Cumhur iyetçi sağ Kaliforniya valisini devirmeye çalışıyor

Andrea Cappannari
3 Temmuz 2003

Kaliforniya'da aşırı-sağcı bir grup politikacı, eyalet tarihinin en derin bütçe krizinin ortasında, Demokratik Partili Vali Gray Davis'i düşürmeye yönelik bir geri çağırma seçimi için bütün güçleriyle harekete geçtiler.

Bu yılın Ocak ayında başlayan kampanya Davis'in "kontrolsüz" harcamalar yaptığını ve yaklaşmakta olan bütçe krizini seçim kampanyası sırasında gizlediğini iddia ediyor ve Davis'i 38 milyar doların üzerindeki bütçe açığından şahsen sorumlu tutuyor. Toplam 76 milyar dolarlık bütçesi olan Kaliforniya hazinesi eyalet hizmetlerinin finansmanı için gerekli olan paranın yarısından fazlasını bulamıyor.

Davis'in ve Kaliforniya'nın Demokrat Partisinin ortanın-sağı politikalarına bile tahammülü olmayan, bir grup aşırı-sağcı ideologun başını çektiği geri çağırma kampanyası ile Clinton'ı mahkeme önüne çıkartıp suçlayarak, -bunu yapmak için hiçbir kitlesel desteğe olmamalarına rağmen- demokratik bir seçimin sonucunu tersine çevirme çabaları arasında çok çarpıcı bir benzerlik var.

"Kaliforniya'yı Kurtar" ve "Davis'i Geri Çağır" adını taşıyan örgütlenmeler tarafından tutulan ve topladıkları her imza için kendilerine 1 dolar ödenen imza toplayacılar, geri çağırma referandumu için gerekli olan 900.000 imzanın yaklaşık olarak yarısını toplamış durumdalar. Eğer bu imza toplama çabaları başarıya ulaşırsa sonucu belirleyecek olan seçim Kasım 2003 ya dao Mart 2004 tarihlerinde yapılacak. Geri çağırma seçiminin tarihi, bunun için gerekli olan dilekçelerin Eyalet Bakanlığı'na ne kadar erken teslim edileceğine bağlı olacak.

Kaliforniya yasaları bir eyalet görevlisini geri çağırabilmek için özel bir yöntem öngörüyor -eğer geri çağırma referandumu kabul edilirse, valiyi geri çağırmak için gereken referandum ve onun yerine geçecek olan kişiyi belirleyecek seçim birlikte yapılacak.

Geri çağırma seçiminde, seçmenlerden iki soru sorulacak. Bunlardan ilki Vali Davis'in görevinden alınmasını isteyip istemedikleri olacak. Oyların yarısından bir fazlası bu sorunun cevabını vermeye yetecek. İkinci soru, geri çağırmaya evet oyu çıkması durumunda seçmenlerin Davis'in yerine geçecek kişiyi seçebilecekleri bir liste olacak.

Seçime katılma hakkı olmayan Davis hariç, 100.000 imza toplayan ya da 65 imza ile birlikte 3.500 dolar yatıran herkes aday olabilecek. İki büyük parti tarafından seçimlerde kendilerini kimin temsil edeceğini belirlemek üzere önseçim yapılmayacak. Bunun yerine aynı partiden bir çok aday valilik için yarışabilecek -ve bunun böyle olacağı tahmin ediliyor.

Geri çağırma seçiminde "hayır" oyu kullanıp, geri çağırmanın başarıya ulaşması olasılığına yönelik olarak Davis'in yerine geçecek olan adaylardan birine oy vermek mümkün. Adaylar arasında en çok oyu alan vali olmaya hak kazanacak. Valinin geri çağrılması durumunda, onun yerine geçecek olan kişi, kim olursa olsun halkın sadece çok küçük bir bölümünün desteğini almış olacak.

Geri çağırma prosedürünün yapısı aynı zamanda Davis'in yerine kimin geçeceği konusunda bir kesinliğin söz konusu olamayacağı anlamına geliyor.

Mültimilyoner Temsilciler Meclisi üyesi, Kaliforniya'nın Vista bölgesinden Cumhuriyetçi Darrell Issa'nın 1 milyon dolarlık bağışından önce, geri çağırma kampanyası cılızdı ve tavsayacağı düşünülüyordu. Ancak, Issa'nın akıttığı fonların ardından muhafazakar vergi karşıtlığı savunucuları ve Kaliforniya Cumhuriyetçi Parti'nin merkezi figürleri tarafından başı çekilen kampanya Davis'in valiliğine yönelik ciddi bir tehdit oluşturmaya başladı.

Issa'nın siyasi geçmişi geri çağırma girişiminin ardındaki siyasi çıkarların doğasını gözler önüne seriyor. Kişisel servetini araba alarm işinde elde ettiği kâra borçlu olan Issa, Kaliforniya'nın en sağcı ilçelerinin birisinden geliyor. Beyaz Saray'ın doğrultusuna uygun olarak Afganistan ve Irak savaşları, bayrak yakma yasağının değiştirilmesi, kısmî kürtaj olarak adlandırılan uygulamanın kısıtlanması ve mültimilyarlık vergi indirimleri lehine oy kullanmış olan Issa, Cumhuriyetçi Parti'nin en tutucu kesimleri için tipik olan siyasi sicile sahip.

Issa, kaba bir oportünizmin sergileyerek, şu ana kadar geri çağırma seçiminde aday olacağını açıklayan tek kişi oldu. Şimdi geri çağırma çabalarına para vererek destek olduğu için McCain-Feingold Yasasını ihlâl ettiği gerekçesiyle hakkında soruşturma açılmış durumda.

Geri çağırma kampanyasında Issa'nın kişisel siyasi hesapları bir dereceye kadar rol oynasa da, Davis'i görevinden alma çabaları Kaliforniya Cumhuriyetçi Parti'de daha geniş bir desteğe sahip.

Geri çağırma, 1 Temmuzda başlayan mali yılda Kaliforniya'nın 38 milyar dolarlık açığını karşılamak için tasarlanan bütçe üzerinde Eyalet Meclisinde yaşanan yasama çıkmazı bağlamında kendisini gösteriyor. Cumhuriyetçiler Davis tarafından önerilen ve harcamalarda devasa bir kesintilerin, borçlanmanın, perakende satış vergisinde yarım sentlik bir artışın ve araç kayıt vergisinde artışın bir bileşiminden oluşan teklifini imzalamayı reddediyorlar. Bunun yerine devasa finansal deliği kendi haline bırakmayı öneriyorlar - ki bu Kaliforniya'nın eyalet bütçesinin yarısını yok etmek anlamına geliyor.

Bu bütçe kavgası uzman blöfçülere taş çıkartacak nitelikte. Eyalet Meclisinde azınlıkta olmalarına karşın, Cumhuriyetçi azınlık kibirli bir şekilde herhangi bir uzlaşmayı reddediyor. Bütçenin teslim tarihi geçtiği için eyaletin parasal ödemeleri geçen ay alınan 11 milyar dolarlık borçtan arta kalan 5 milyar dolar sayesinde yapılabiliyor. Bu para Ağustos ayında bitecek ve en gerekli eyalet hizmetleri dışındaki bütün hizmetler duracak ve eyalet çalışanları maaşlarının doğrudan saatlik asgari ücret olan 6.75 dolara düştüğünü görecekler. Eyalet, hali hazırda devlet liseleri, bakım evleri ve okulların fonlarını serbest bırakmıyor.

Kaliforniya'da Cumhuriyetçi Parti'nin bir kesiminin geri çağırmaya verdiği destek, bütçe konusunda Davis üzerinde oluşan baskıyı daha da arttırdı. Eyalet meclisinin diğer önde gelen Cumhuriyetçi üyeleriyle birlikte Bütçe Komitesi ikinci başkanı John Campbell de geri çağırma çabalarına destek verdi. Eyalet Meclisindeki Cumhuriyetçilerin önderi olan Jim Brulte kamuoyuna geri çağırmayı desteklediğine dair bir açıklama yapmadı. Ne var ki, bir süre önce gruptan ayrı davranıp Davis'in bütçe teklifine destek verecek olan herhangi bir Cumhuriyetçinin siyasi kariyerini bitirmek için elinden geleni yapacağını belirtmiş olması, Davis'in yönetimini felç etmekteki kararlılığını gösterirken, bir çok yorumcu tarafından geri çağırma çabalarına üstü örtülü bir destek olarak değerlendirildi.

Issa'ya ve Cumhuriyetçi eyalet meclisi üyelerinin yanı sıra, Kaliforniya'daki Bill Simon Jr. (Kasım 2002 seçimlerinde Davis tarafından yenilgiye uğratılmıştı) ve Holywood oyuncularından Arnold Schwarzenegger'inde içinde bulunduğu kilit Cumhuriyetçi politikacılar ve parti aktivistleri, geri çağırma girişimini destekliyorlar ve bildirildiğine göre seçimde aday olmayı düşünüyorlar. Hem aşırı sağcı Özgürlüçü Parti ve Amerikan Bağımsızlık Partisi, hem de Yeşiller Partisi'nin bir kesimi seçime gitme girişimlerine arka çıkıyorlar.

Geri çağırmanın başını çekenler kendilerini Davis'in minimal vergi artışı önerisini bile tahammül edilmez bulan ve sosyal harcamalardaki devasa kesintiyi çok az bulan, nüfusun küçük bir bölümüne iş dünyasının çıkarlarına dayandırıyorlar. Cumhuriyetçi Parti, 1 Temmuzda, krizi, kamu eğitiminden 1 milyar dolardan fazla kesinti yaparak kısmen çözecek olan, kendi bütçe tasarısını açıkladı. Bu anaokullarına girme yaşı yükseltilerek ve bu sayede gelecek yıl 100.000'den fazla çocuğa okulların kapısını kapatarak ve eyaletin devlet universite sisteminden bütün üniversite kampüsünün bir yıllık fonlamasına tekabül eden bir kesinti yaparak gerçekleştirilecek.

Eğer başarılı olursa, geri çağırma çaba girişimi genel referandum biçimini alacaksa da, aslında Davis'i görevden alma çabaları aşırı-sağ tarafından gerçekleştirilen siyasi bir darbe girişimidir. Davis henüz bu yılın Ocak ayında, geri çağırma çalışmasının başlatıldığı sırada, yeniden seçilmiş ve göreve başlamıştı.

Demokratik haklara düşman olan ve sıradan Kaliforniyalıların ihtiyaçları ile ilişkisi bulunmayan bu katman, bütçe açığının etkilerinden en çok zarar görecek olan emekçi ve orta-sınıf insanlar arasında hiçbir şekilde kitlesel tabana sahip değil.

Geri çağırmaya destek veren imzaların çok büyük bir bölümü şu ana kadar Kaliforniya'nın en zengin ve aşırı sağcı kimi ilçelerinden geldi. Halk arasında geri çağırmaya bir dereceye kadar geniş bir destek çıksa bile, bu destek bütçe krizinin eyaletin sosyal altyapısı üzerindeki etkisi nedeniyle milyonlarca insanın hissettiği yaygın ve derin öfke ve huzursuzluğun yarattığı kafa karışıklığını sömürmek yoluyla olacaktır.

Davis'in sicili büyük sermayenin diğer politikacılardan daha iyi olmasa da ve Kaliforniya'nın karşı karşıya olduğu mali felaket bir gerçek olsa da, bu krizden kişisel olarak Davis sorumlu tutulamaz. Sonuç olarak, eyalet bütçesindeki 38 milyar dolarlık delik hem Cumhuriyetçi hem Demokrat politikacılar tarafından on yıllardır uygulanan ve Kaliforniya'nın yoksullarının ve eyaletin emekçi insanlarını yaşam standartlarına karşı cepheden yapılan bir taarruzdan ibaret olan gerici ekonomik ve siyasi politikaların ürünüdür.

Eyalet bütçesindeki bu büyük açığın gerçek kökleri nedenleri borsa balonunun patlamasına ve bilişim teknolojisi sektöründeki çöküşe bağlı olarak vergi gelirlerinin inişe geçmesine olduğu kadar, 2001-2002'de Kaliforniya'nın hazinesini yağmalayan enerji krizine uzanmaktadır. Ayrıca 1978 yılında Teklif 13 yasası ile emlak vergilerinin dondurulmasıyla başlayan, varlıklı olanların gelir ve emlak vergilerini düşürürken, yoksullara ve işçi sınıfına daha yüksek perakende satış vergisi koyan vergi politikasının kümülatif etkisi de bu krize katkıda bulunuyor.

Beyaz Saray, şu ana kadar Davis'i geri çağırma kampanyası hakkında herhangi bir açıklama yapmadı. Bu sessizlik geri çağırma çabalarının kısa vadedeki siyasi belirsizliğinin bir belirtisi. Bazı haberlere göre Başkan Bush'un baş siyasi danışmanı Karl Rove, Bush'un 2004 seçimleri için para toplama kampanyasına sekte vuracağını düşündüğü için geri çağırmayı eleştiriyor. Bu kaygı tarihindeki en kötü bütçe açığıyla kavrulan bu eyaletin başında bir Demokratın bulunmasının, Bush'un 2004 yılında Kaliforniya'da yürüteceği seçim kampanyasına yardımcı olacağı inancıyla katmerleniyor.

Ancak diğer bazı haberlere göre Beyaz Saray geri çağırmayı perde arkasından sessizce destekliyor. LA Weekly'nin köşe yazarlarından biri, Rove'un Cumhuriyetçilerin Eyalet Meclis Başkanı Jim Brulte ile hem bütçe hem de geri çağırma ile ilgili Davis'e karşı sert bir tutum takınılmasına destek vermek üzere dirsek temasında olduğunu yazdı. Geri çağırma konusunda kamuoyuna yönelik herhangi bir açıklama yapmamış olan Brulte, bu iddiayı yalanladı.

Geri çağırmanın başını çekenlerin bir amacı, Bush'un 2000 seçimlerinde kaybettiği ve 2004 seçimlerinde de sert bir rekabetin yaşanması beklenen Kaliforniya'da Demokrat Parti'yi, ciddi şekilde yıpratmak olabilir. Geri çağırma çabaları Davis'e yönelik ciddi bir meydan okuma halini aldığında, Demokrat Parti kamuoyu desteği yüzde 25 altında olan bu temsilcisine karşı yapılan bu atağı göğüslemekte zorlandı.

Beyaz Saray'da 2004 seçimleri üzerinde yaratacağı olumlu ve olumsuz etkiler nedeniyle beliren endişelere benzer endişelerden dolayı geri çağırma karşısında Cumhuriyetçi Parti'nin ülke düzeyinde bölünmüş olduğu belirtiliyor. Benzer bir yaklaşımı Demokrat Partililerle aynı fikirde olan ve geri çağırma çabalarının eyaletin kırılgan ekonomik konumuna zarar vereceğini düşünen eyaletin Cumhuriyetçi Parti'deki kimi kesimlerde de görmek mümkün.

Geçenlerde Los Angeles Times gazetesinde Bush'un geri çağırmaya karşı müdahele etmesini isteyen bir "Açık Mektup"ta şöyle deniyor: "Bir geri çağırma bu eyaleti kaosa itecektir-ki bu Kaliforniya'nın derin ekonomik sıkıntısının devamının garantisi demektir."

Ancak ulusal partinin önemli kesimlerinin hasır altından desteği olamadan Kaliforniya'lı Cumhuriyetçilerin Davis'e karşı böyle bir saldırıya geçmeleri pek muhtemel değil. Aslında Beyaz Sarayın bu konudaki devam eden sessizliği en azından Bush'un Davis'in geri çağrılmasından ne gibi faydalar elde edileceğini görmek istediğinin bir işareti.

Gerçekte, demokratik bir seçimin sonuçlarını tersine çevirmek için uğraşan fitneci, sağcı politikacıları ve lider işadamlarını kullanmak ne Cumhuriyetçi Parti'ye ne de Bush'un Beyaz Saray'ına yabancı yöntemler. Issa ve Kaliforniyalı Cumhuriyetçiler tarafından kullanılan taktikler, ülke düzeyinde Clinton'ın yargı önüne çıkarılıp suçlanması ve 2000 seçimlerinde Florida oy sayımı sırasında uygulanan taktiklerin bir kopyası.

Eyaletin önde gelen Demokratları, kamuoyu önünde bir dönem için sağcıların meydan okumalarını görmezden geldikten sonra geri çağırmaya karşı muhalefet etmek üzere harekete geçiyormuş görünümü vermeye başladılar. Ancak valinin siyasi kararlarını ve bütçe krizini ele alış biçimini güçlü bir şekilde savunmadılar. Geri çağırma çabaları sonuç verirse Demokrat Parti'nin ne yapacağı pek açık değil, çünkü ya Cumhuriyetçi bir adayın kazanmasına göz yumacaklar ya da iktidardaki bir Demokrat valiye karşı seçime girecekler.

Şu ana kadar üç potansiyel Demokrat aday -Cruz Bustamante, Phillip Angelides and Bill Lockyer- geri çağırma referandumu gerçekleşse bile aday olmayacaklarını söylediler. Ancak Kaliforniya'da partinin önde gelen siyasetçilerinden Demokrat Senatör Dianne Feinstein aday olma olasılığını reddeden bir açıklama yapmadı.

Geri çağırmaya karşı Davis'i savunma kampanyasının başını Kaliforniya Demokrat Parti'si çekmiyor. Onun yerine bir grup işçi sendikası, dini kuruluş, sivil hak savunucusu gruplar ve ticari çıkarları Cumhuriyetçilerinkine ters düşenler "Geri Çağırmaya Karşı Vergi Ödeyenler" ve "Kaliforniya Koalisyonu için Direnç" koalisyonlarını kurdular.

İşçi sendikaları Davis'i savunmaya yönelik girişimlerde öncü rol oynuyorlar. Geri çağırmayı, Demokratik Partiye boyun eğişlerini ve Davis'in bütçesine destek verişlerini haklı göstermek için kullanıyorlar. Cumhuriyetçilerden daha insaflı bir kaynak azaltımı öngörse de, Demokratların önerisi Kaliforniya'nın işçi sınıfı için bir felaket anlamına geliyor. Davis bütçesinde küçük vergi artırımlarına yer veriyor olsa da, eyaletin bütçe krizini sosyal hizmetleri tırpanlayarak, eğitimin, sağlık hizmetlerinin, çevrenin ve güvenliğin her dalında eyalet tarafından sağlanan fonlamayı azaltarak çözmeye çalışacak.

Davis hali hazırda 180.000 eyalet çalışanından henüz geçen yıl verilmiş olan yüzde 7'lik ücret artışından feragat etmelerini istiyor.