ஒரு காலத்தில் முற்போக்கு மற்றும் புரட்சிகர கருத்துக்களை கொண்ட சூத்திரங்களும், வாசகங்களும் ஒன்றுக்கொன்று முற்றிலும் வேறுபட்ட அர்த்தத்தில் எடுத்துக்கொள்ளப்பட்டன என்பது மார்க்சிச போராட்ட வரலாற்றில் அடிக்கடி நிகழ்ந்துள்ளது. தேசிய சுயநிர்ணயம் இதேபோன்ற நிலையை அளிக்கிறது.

சுயநிர்ணயத்திற்கான உரிமை குறித்து லெனின் எண்பதிற்கும் மேலான ஆண்டுகளுக்கு முன்னால் வரையறுத்த விதத்தில் இருந்து மிகவும் வேறுபட்ட வகையில் எடுத்துக் கொள்ளும் நிலைக்கு அது வந்துள்ளது. சுயநிர்ணயத்திற்கான உரிமையை மார்க்சிசவாதிகள் மட்டும் முன்னெடுக்கவில்லை, பின்தங்கிய நாடுகளில் இருந்த தேசியவாத முதலாளித்துவங்களும் மற்றும் ஏகாதிபத்தியவாதிகளும் கூட அதை முன்னெடுத்தார்கள். இரண்டாம் உலக யுத்த முடிவிலிருந்து, இருக்கும் நாடுகளை பிரிக்கும் நோக்கம் கொண்ட திட்டங்களை நியாயப்படுத்த இந்த "உரிமை" ஒன்று அல்லது பல ஏகாதிபத்திய சக்திகளால் தூண்டிவிடப்பட்டு வருகிறது.137

234. பொஸ்னியா, இந்தியாவில் காஷ்மீர் மற்றும் பஞ்சாப், கியூபெக் மற்றும் இலங்கையில் ஸ்பாட்டசிஸ்ட் (Spartacist) கழகத்தால் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட தேசிய பிரிவினைவாத போராட்டங்கள், குறிப்பாக சுயநிர்ணய கோரிக்கையின் பிற்போக்குவாத பண்புகளை கொண்டவைகளில் மிகத் தெளிவான வெளிப்பாட்டை கண்டன. பொஸ்னியாவை பொறுத்த வரை, மக்களின் ஒரு பிரிவிரினரான முஸ்லிம்களிடையே மத அடிப்படையிலான தேசியவாதத்தின் ஏகாதிபத்திய திரித்தல்கள், யூகோஸ்லாவேகியாவை பிரிப்பதற்கான பரந்த பிரச்சார நலன்களுக்கு உதவின. பஞ்சாப் மற்றும் காஷ்மீரின் தேசிய பிரிவினைவாத தூண்டுதலில், ஸ்பாட்டசிஸ்டுக்கள் குறிப்பாக காஷ்மீரை பொறுத்த வரையில் இந்த மத அடிப்படையிலான போராட்டங்களின் பிற்போக்குவாத பண்புகளையும் மற்றும் அப்பிராந்தியத்தின் முக்கிய தேசிய அரசாங்கங்களுக்கு இடையிலான அவர்களின் பரந்த பூகோள-மூலோபாய முரண்பாடுகளுடனான தொடர்புகளையும் முழுமையாக தவிர்க்க விரும்பினார்கள். கியூபெக்கை பொறுத்த வரை, பல தசாப்தங்களாக இருந்த தேசிய இயக்கங்கள் கனேடிய முதலாளித்துவத்தின் வேறுபட்ட பிரிவினரின் முரண்படும் நலன்களை தீர்த்துக்கொள்ளும் வழியாக சேவை செய்தது. தொழிலாள வர்க்கத்துடனான உறவுகளில், கியூபெக்கின் ஆளும் வர்க்கம் இரக்கமற்ற தன்மையில் ஒன்டாரியோவின் ஆங்கிலோபோன் முதலாளித்துவம் அல்லது சாஸ்கட்செவனை விட குறைந்துவிடவில்லை. இறுதியாக, தமிழ் தேசியவாதத்தை ஸ்பாட்டசிஸ்டினரின் ஊக்குவிப்பானது தமிழீழ விடுதலைப் புலிகளின் பிரிவினைவாத நோக்கத்திடம் ஓர் அரசியல் சரணடைவை வெளிப்படுத்தியதுடன், இலங்கை முதலாளித்துவ அரசாங்கத்திற்கு எதிராக சிங்களம் பேசும் மற்றும் தமிழ் பேசும் தொழிலாள வர்க்கத்தை ஒரு பொதுவான போராட்டத்தில் ஐக்கியப்படுத்துவதற்கான பல தசாப்த ட்ரொட்ஸ்கிச இயக்க போராட்டங்களின் நிராகரிப்பையும் அது எடுத்துகாட்டியது. ஓர் ஆதாரமற்ற மற்றும் முந்தைய-வரலாற்றுத் தன்மையுடன் தேசிய போராட்டங்களை இணைத்துக் கொண்ட, பிரிவினைவாத போராளிகள் போன்ற குட்டி முதலாளித்துவ குழுக்கள், ஒடுக்கப்பட்ட சிறுபான்மை சமூகத்தின் மத்தியில் தேசிய உணர்வுகளை தூண்டிவிடுவதில் தொழிலாள வர்க்கத்தின் சந்தர்ப்பவாத அமைப்புகளால் செய்யப்பட்ட அரசியல் காட்டிகொடுப்புகளின் விளைவுகளை புறக்கணித்தன. தமிழ் சமூகத்தை பொறுத்த மட்டில், 1960 மற்றும் 1970களில் தேசியவாத போக்குகளின் வளர்ச்சியானது சமசமாசக் கட்சியின் அரசியல் காட்டிகொடுப்புடன் இணைக்கப்பட்டிருந்தது. அனைத்திற்கும் மேலாக, 1964இல் முதலாளித்துவ கூட்டரசாங்கத்தில் அது இடம்பெற்றது மற்றும் அதன் தொடர்ச்சியாக தமிழ் மொழிக்கு எதிராக ஸ்தாபன ரீதியாக பாரபட்சம் கொண்ட, 1972இல் கொண்டுவரப்பட்ட அரசியல் அமைப்பை வரைவதில் அது பங்களித்தது .