WSWS :ªêŒFèœ
& ÝŒ¾èœ:ÝHK‚è£
New government established in Burundi
¹¼‡®J™ ¹Fò Üóê£ƒè‹ GÁõŠð†´œ÷¶
By John Farmer and Chris Talbot
28 November 2001
Back to screen version
Þó‡´ ñ£î «ð„²õ£˜ˆ¬îèO¡ H¡¹, ¹¼‡®J™ Þ¬ì‚è£ô G˜õ£è‹ å¡Á
Þ‹ñ£îˆ ªî£ì‚èˆF™ GÁõŠð†´œ÷¶. ÞîŸè£ù º‚Aò
á‚°MŠð£÷ó£ù ªï™ê¡ ñ‡«ìô£ ÞŠ«ðóˆ¬îŠ ðŸP‚ ÃÁ¬èJ™
''î¬ìè¬÷ˆ î蘈¶ àÁFò£ù ñŸÁ‹ Gó‰îó ܬñF Þî¡ Íô‹ ªè£‡´ õóŠð´‹'' â¡ø£˜.
Þ¼‰î«ð£F½‹, Þ¶ ®¡ àœï£†´ »ˆîˆ¬î ޡ‹ bMóñ£‚°‹ âù«õ «î£ŸøñO‚A¡ø¶.
´†C ( Tutsi)
ñŸÁ‹ ý†´ (Hutu)
Þù‚°¿‚èO¡ 17 ÜóCò™ è†CèOù£™ «ê˜‰¶ õ¬óòŠð†ì G˜õ£è ÜFè£óŠ ðA˜¾‚° 700 ðôñ£ù
ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚èœ ''ð£¶è£Š¹'' â¡Â‹ «ðK™ H¡ Ýîóõ£è àœ÷ù. ÜóꣃèˆFŸ° àœ«÷ò£ù
Gòñùƒèœ êèô ÜóCò™ è†CèOù£½‹ °PŠð£è ´†C Ü™ô¶ ý†´ «ð£¡ø Þù‚°¿ Ü®Šð¬ìJ™ ªêŒòŠð†´œ÷ù.
ÜõŸP™ 14 ܬñ„êó¬õ ðîMèœ ý†´ ªè£‡®¼Šð¶ì¡, ð£¶è£Š¹ ñŸÁ‹ GF àœ÷ìƒèô£è 12 Þ¬ù
´†C ªè£‡´œ÷£˜èœ.
 𣶠üù£FðF
Pierre Buyoya Mù£™ ªè£‡´ ï죈îŠð´õ¶ì¡ ÜF™ ´†C
Þó£µõ«ñ ÝF‚è‹ ªê½ˆ¶A¡ø¶. ¹Fî£è GÁõŠð쾜÷ ÜóꣃèˆF™ ý†´ Þùˆî¬ôõ˜èÀ‚° ꣈Fòñ£ù
ð£ˆFóˆ¬î õA‚辋, ÜFè êñ ܉îv¬î‚ ªè£‡®¼Šðñ£ù ê£îèƒèœ àœ÷ù.
18 ñ£îˆFŸ° H¡¹
Buyoya ðîMJL¼‰¶
MôA‚ªè£œõîŸè£ù ꣈FòŠð£´ è£íŠð´õ¶ì¡, ý†´ Þù‚ è†Cò£ù ¹¼‡® üùï£òè º¡ùEJ¡
(FRODEBU)
î¬ôõ¼‹ àðüù£FðF»ñ£Aò
Domitien Ndayizeye
Mù£™ ܶ ðFh´ ªêŒòŠðìô£‹. Þî¡ H¡¹ «î˜î™ Í¡Á õ¼ìƒèÀ‚°œ ï¬ìªðÁ‹.
¹Fò G˜õ£èˆ¬î à¼õ£‚Aò H¡¹, ý†´ A÷˜„Cò£÷˜èO¡ üùï£òè ð£¶è£Š¹
ð¬ìèœ ( FDD)
ñŸÁ‹ «îCò M´î¬ôŠð¬ìèœ
(FNL) â¡ðù Üóꣃ舶‚°
âFó£è »ˆîˆ¬î ªî£´ˆ¶œ÷ù˜. Þ‰î àœï£†´ »ˆîˆF¡ M¬÷õ£è, ↴ õ¼ìƒèÀ‚° º¡¹ ý†´ üù£FðFò£ù
Melchior Ndadaye
â¡ðõ˜ ´†CŠ ð¬ìèOù£™ ð´ªè£¬ô ªêŒòŠð†ìFL¼‰¶ Í¡Á Þô†êˆ¶‚°‹
ÜFèñ£ù ñ‚èœ Þø‰¶œ÷ù˜.
üùˆªî£¬èJ™ A†ìˆî†ì 85 iîñ£ù ý†´‚èœ Þ¼‰î«ð£F½‹, 30 õ¼ìè£ô
´†C ÝÀ‹ ùK¡ å¼ è†C ݆C º¬ø‚°ŠH¡¹,
Ndadaye ºî¡ºîô£è «î˜î™ Íô‹ üù£FðFò£è ªîK¾ ªêŒòŠð†ì£˜.
Buyoya 1996™
Þó£µõ„ êF Íô‹ ݆C¬ò ¬èŠðŸP‚ ªè£‡ì£˜.
2000 Ýèv† ñ£î‹ î¡ê£Qò£M™ ï¬ìªðŸø êñ£î£ù àì¡ð®‚¬èJ™ ðƒªè´‚è
üùï£òè ð£¶è£Š¹ ð¬ìèœ ( FDD)
ñŸÁ‹ «îCò M´î¬ôŠð¬ìèœ (FNL)
ÝAò¬õ ñÁˆ¶M†ìù. Þó£µõˆ¬î ñÁ Yó¬ñ‚辋 ''CˆFóõ¬î'' ºè£‹è¬÷ ÜèŸP ÜóCò™ ¬èFè¬÷
M´M‚è «õ‡´ªñù (Üóê£ƒè‹ Þ‹ºè£‹èO™ ÝJó‚èí‚è£ù ý†´ Þù ñ‚è¬÷ Üõ˜èO¡ ªê£‰î
ð£¶è£Š¹ â¡ðî¡ W› ñ‰¬îè¬÷Š«ð£™ ܬ숶 ¬õˆ¶œ÷¶) «è£K‚¬è ¬õˆî£˜èœ.
ñ‚èœ eî£ù °î™è¬÷ «ñŸªè£‡ìF™
FDD ð£Kò ªð£ÁŠ¬ð
õAˆ¶œ÷¶. ܈¶ì¡ ¹¼‡®J¡ Aö‚°Š Hó£‰FòˆF½œ÷ ðô ð°FèO™ Þó£µõˆ¶ì¡ Üõ˜èœ «ñ£F»œ÷ù˜.
Þ¶ Üõ˜è÷¶ õö¬ñò£ù ïìõ®‚¬èèœ «ñŸªè£œÀ‹ ªî¡Aö‚°Š Hó£‰Fòˆ¶‚° ªõO«òò£°‹.
AFP ªêŒFGÁõùˆF¡
ÜP‚¬èèO¡ð®, A†ìˆî†ì 130 ªð£¶ñ‚èÀ‹, 200 A÷˜„Cò£÷˜èÀ‹, 50 ÜóꣃèŠð¬ìèÀ‹ ÞF™
ªè£™ôŠð†ìî£è ªîKMˆ¶œ÷¶. ވ°™èOù£™ 2000 ‚° «ñŸð†ì ñ‚èœ ÜèFè÷£è õìAö‚°Š
ñ£è£íñ£ù Muyinga
Þ¬ù
«ï£‚A ªõO«òøˆîœ÷Šð†ì£˜èœ.
ð£ì꣬ôŠ Hœ¬÷è¬÷ H¬íò£è H®ˆ¶‚ªè£‡´ «ð£ùF™
FDD ê˜õ«îê ªêŒFèO™
ºîL숬î õAˆî¶. ºîô£õî£è ܃° H®‚èŠð†ìõ˜èœ Ýó‹ðŠ ð£ì꣬ôŠ Hœ¬÷èÀ‹, H¡¹ ð£ì꣬ô
M´FJJ™ îƒAJ¼‰î 250 L¼‰¶ 300 õ¬óò£ù Þ÷‹ CÁõ˜èÀñ£õ˜. ÜFèñ£ù CÁõ˜èœ îŠH„ ªê¡ø
«ð£F½‹, ÜP‚¬èèO¡ð® Cô õò¶ îòõ˜èœ ðô£ˆè£óñ£è A÷˜„CŠ ð¬ìJ™ «ê˜ˆ¶‚ ªè£œ÷Šð†ìù˜.
ý†´ ÜóCò™õ£Fè¬÷ Þíƒè„ ªêŒõF™ ñ‡«ìô£ ï‹H‚¬è ªè£‡®¼Šð¶ì¡,
Üõ˜èÀ‚Ãì£è FDD
ñŸÁ‹ FNL
ÝAòõŸÁì¡ ªî£ì˜¹è¬÷ ãŸð´ˆî «ñŸ°ôA¡ àîM â¡Â‹ «ðK™ Üõ˜èÀ‚° ݬê裆´A¡ø£˜. Hó£¡C¡
üù£FðF C󣂰ìù£ù ñ‡«ìô£M¡ ªî£¬ô«ðC à¬óò£ì™èÀ‚°Š H¡¹, ''õÁ¬ñ¬ò‚ °¬øˆî™'' ñŸÁ‹
àœ÷¬ñŠ¹ˆ F†ìƒèÀ‚è£è ¹¼‡®‚° 65 I™Lò¡ ß«ó£ (58 I™Lò¡ ì£ô˜èœ) àîMˆªî£¬è¬ò ä«ó£ŠHò
ݬ킰¿ õöƒAò¶. èì‰î õ¼ì‹ «ñŸ°ôA¡ ªè£¬ìò£÷˜èœ 440 I™Lò¡ ì£ô˜è¬÷ àîMò£è õöƒè
àÁFòOˆ¶œ÷ «ð£F½‹, ÞF™ CPò÷«õ ï¬ìº¬øŠð´ˆîî£è ªîKA¡ø¶. ÜFè àîMèœ 1990 èO™
H¡õ£ƒA‚ ªè£œ÷Šð†ìù. ¹¼‡®J¡ ªð£¼÷£î£ó‹ °PŠð£è «è£ŠH àŸðˆFò£ù¶ àœï£†´ »ˆîˆF¡
M¬÷õ£è «ñ£êñ£è i›„Cò¬ì‰î¶.
ªî¡ù£HK‚è£ «ïó®ò£ù «ð„²õ£˜ˆ¬îè¬÷
FDD ñŸÁ‹
FNL Âì¡ «ñŸªè£œ÷ ªõOŠð¬ìò£è õ‰î«ð£F½‹,
FDD Ýù¶ ªî¡ù£HK‚è£
ñˆFòvî˜è¬÷ âF˜Šð¶ì¡ Üõ˜èœ H󣡬ê Ü®ˆî÷ñ£è‚ªè£‡ì
Gabon ´ üù£FðF
Omar Bongo
MÛì£è Þî¬ù «ñŸªè£œ÷«õ M¼‹¹A¡ø£˜èœ. ÞšM¼ A÷˜„C‚
°¿‚èÀ‹ ªî£ì˜„Cò£ù Müòƒè¬÷ ªî¡ù£HK‚裾‚° «ñŸªè£‡´ ñ‡«ìô£M¬ìò HóFGFèÀì‹ ñŸÁ‹
º¡ù£œ ANC
(ÝHK‚èˆ «îCò 裃Aóv) ð£ó£Àñ¡ø àÁŠHù¼‹, 𣶠«èŠì¾¡
ð™è¬ô‚èöèˆF™ Þ¼Šðõ¼ñ£ù ''ºó‡ð£†¬ì b˜‚°‹ Mˆîè˜''
Jan Van Eck àì«ñ «ð„²õ£˜ˆ¬îè¬÷ «ñŸªè£œ÷
«õ‡´ªñù‚ ÃÁA¡øù˜.
700 ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚èO¡ î¬ôfì£ù¶
ANC ÜóꣃèˆF¡
«ð£‚A™ ãŸð†´œ÷ ñ£Ÿøˆ¬î ²†®‚ 裆´A¡ø¶. 1994 èO™
ANC ݆C‚° õ‰îFL¼‰¶
ðô‹ õ£Œ‰î ªî¡ù£HK‚è Þó£µõˆ¬î ´‚° ªõO«ò 𣶠CPò÷M«ô«ò ß´ð´ˆF»œ÷¶. 1998
™ Lesotho
M™ ãŸð†ì âF˜Š¬ð Üì‚è ð¬ìèœ ÜŠðŠð†ì¶. Þ„CPò Üó²
ªî¡ù£HK‚è£M«ô«ò îƒA»œ÷¶. èì‰î õ¼ì‹ ªñ£ê£‹H‚A™ ãŸð†ì ªõœ÷Š ªð¼‚A¡«ð£¶‹ ªî¡ù£HK‚èˆ
¶¼Š¹‚èœ ïìõ®‚¬èJ™ ß´ð´ˆîŠð†ìù.
ðôñ£ù Ý»îƒè¬÷‚ ªè£‡´œ÷ ªî¡ù£HK‚è£ Þó£µõñ£ù¶ ý†´ eœ õ¼¬èò£÷˜è¬÷
ð£¶è£ŠðîŸè£è«õ àœ÷ù â¡Á Hù£¡Cò™ ¬ó‹v ( Financial
Times) ðˆFK¬è ÃÁ¬èJ™ Þ¡®Šªð¡ì¡ 塬ô¡
(Independent Online)
ðˆFK¬èò£÷˜ Jean Minani,
ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚è¬÷ FRODEBU
M¡ º‚Aò î¬ôõ˜ îù¶ ð£¶è£Š¹‚° ðò¡ð´ˆîM™¬ôªòù ªîKMˆî£˜.
Côêñò‹ Þˆ¶¼Š¹‚èœ ¹¼‡®J¡ ÝÀ‹ ‚° ''ð£¶è£Š¹ ð¬ì'' â¡Â‹«ðK™ 1000 ðô‹ õ£Œ‰î
Üîù¶ ªê£‰î Þó£µõˆ¬î âŠð® 膴õªîù ªêŒ¶è£†´õ¶ì¡
ý†´¾‹ ´†C»‹ êñù£è Þ¼‚°‹ õ¬èJ™ ªõœ¬÷ò˜èÀ‹ ñŸÁ‹
輊ð˜èÀ‹ Þ¬í‰î ¶¼Š¹‚è¬÷‚ ªè£‡ì ªî¡ù£HK‚è£ ÜÂðõˆ¬î Þƒ°‹ ð£M‚èô£‹.
bMóõ£î ´†C ÜóCò™õ£Fèœ
"Ý‚AóIŠ¹ Þó£µõˆ¬î
¹¼‡®‚° ÜŠ¹‹ º®¬õ'' è‡ìù‹ ªîKMˆ¶ ܬñF ï¬ìº¬ø¬ò âF˜ˆ¶ õ¼õ¶ì¡, Üõ˜èœ ÜŠHò¶ ''Þù‚ªè£¬ô¬ò
¹K‰îõ˜è¬÷ ð£¶è£‚è«õ ÜŠðŠð†´œ÷ù˜'' â¡Á‹ ÃPù£˜èœ. Üõ˜èO™ Cô˜ ªî¡ù£HK‚è˜èœ eî£ù
°î™èÀ‚°‹ ܬöŠ¹ M´ˆîù˜.
âšõ£P¼‰î«ð£F½‹, ªî¡ù£HK‚è£ «ñŸªè£‡ì M¬óõ£ù ð£¶è£Š¹ð¬ì ºòŸCò£ù¶
Þƒ° º‚Aòˆ¶õ‹ õ£Œ‰î¶ì¡, ÞîŸè£ù ð£ó£Àñ¡ø ܃Wè£óˆ¬îŠ ªðŸÁ‚ªè£œ÷ ñ‡«ìô£ îù¶ ÝÀ¬ñ¬ò
Hó«ò£Aˆî£˜. å¼ «ð£˜GÁˆî àì¡ð®‚¬è Þ™ô£î G¬ôJ™ ªî¡ù£HK‚è£M¡ î¬ôf†´‚° ä.ï£ ê¬ð
Ýîó¾ õöƒè£î«ð£F½‹, Þ¬ì‚è£ô Üóꣃ般î GÁ¾õF™ Þ¶ Üõ˜è÷£™ ''õó«õŸèŠð†ì¶''.
ªî¡ù£HK‚è£¾ì¡ «ê˜‰¶ «ñôFèñ£è Côêñò‹ ¬ïpKò£, ªêùè™, è£ù£ «ð£¡ø èO¡ ¶¼Š¹‚èO¡
ð¬ìŠHK¾èœ «ê˜‰¶ ªè£œ÷ô£‹. Ýù£™ «ð£˜GÁˆî‹ å¡Á ܃A™ô£F¼Šð¶ ªî£ì˜ð£è Ü‰ï£´èœ îñ¶
èõùˆF™ ªè£‡´œ÷£˜èœ.
Þ¶ ܬñF‚è£ù ïìõ®‚¬èªòù õ¬óòÁ‚èŠð´A¡ø«ð£F½‹, ñˆFò ÝHK‚è£M™
ªî£ì¼‹ Þˆî¬ôf´èO¡ ºòŸCò£ù¶ ãè£FðˆFòõ£FèO¡ ïô¡èœ ÞŠHó£‰FòˆF™ ÜFèK‚A¡øù â¡ø
«è£íˆF«ô«ò 𣘂躮»‹. °PŠð£è ¹¼‡®J¬ìò àœï£†´ »ˆîñ£ù¶ ð‚舶 ï£ì£ù ªè£ƒ«è£
üùï£òè‚ °®òóC™ ªî£ì˜‰¶ ï¬ìªðŸÁõ¼‹ »ˆîˆFŸè£ù º‚Aò è£óEò£°‹.
îò£ù èHô£ ªè£™ôŠð†ì H¡¹ ðîM‚° ªè£‡´õóŠð†ì üù£FðF «ò£«êŠ
èHô£ ®Â¬ìò ð£Kò èQõ÷„ ²óƒèƒè¬÷ «ñŸA¡ Æ´ˆî£ðùƒèÀ‚° Fø‰¶M†´œ÷«ð£F½‹, ÜõK¡
M¼ŠðˆF¡ ñˆFJ½‹ ªè£ƒ«è£ üùï£òè‚ °®òó² ªî£ì˜ð£ù êñ£î£ù ïìõ®‚¬èò£ù¶ ð£¶
vî‹Hî G¬ô¬ò ܬì‰F¼Šðî£è «î£¡ÁA¡ø¶. ªî¡ù£HK‚è£M¬ìò Þó£µõˆ î¬ôfì£ù¶ ¹¼‡®
A÷˜„CŠ ð¬ìèœ à†ðì ªè£ƒ«è£ »ˆîˆF™ î¬ôf´ ªêŒ»‹ Üó²èÀ‚°‹ ð¬ìèÀ‚°‹ «ñ½‹ Ü¿ˆîƒè¬÷‚
ªè£´‚°‹. ïõ‹ð˜ ñˆFJ™ ñ‡«ìô£¾‚°‹ üù£FðF ¹wû§‚°‹ Þ¬ìJ™ ï¬ìªðŸø «ð„²õ£˜ˆ¬îèO¡«ð£¶
Þ¶ðŸPò èEŠd´ ꉫî舶‚° ÞìI¡P ªêŒòŠð†®¼‚°‹ â¡ð¶ ªîO¾.
|