By Peter Symonds
29 August 2002

Back to screen version

Ýèv† 14™ Aö‚° b«ñ£K¡ º¡ùò Þ‰«î£«ùCò ݆Cò£÷ó£ù Abilio Soares, îù¶ 膴Šð£†®¡ W› ° ê‹ðõƒèO™ 100 ‚° «ñô£ù ñ‚èO¡ ªè£¬ôè¬÷ î¬ìªêŒò îõPò¬îJ†´ °Ÿø‹ ²ñˆîŠ†ì£˜. Þ‰«î£«ùCò ê†ìˆF¡ W› ñQîˆî¡¬ñ‚° âFó£ù °ŸøƒèOŸ° ê†ìŠð® °¬ø‰î¶ 10 õ¼ìƒèœ âù Þ¼‰î «ð£F½‹, Þõ¼‚° îQ«ò Í¡Á õ¼ì C¬øˆî‡ì¬ù«ò MF‚èŠð†´œ÷¶.

Ü´ˆî , Þˆî ñQî àK¬ñèÀ‚ªèù ܬñ‚èŠð†ì Ü«î cFñ¡ø‹ º¡ùò Aö‚° b«ñ£Kò ªð£hv ݬíò£÷ó£ù Timbul Silaen à‹, 䉶 ï´ˆîó ܉îvF½œ÷ ÜFè£Kè÷£ù Üõó¶ 䉶 êè-HóFõ£FèÀ‚°‹ âFó£è¾‹ Þ¼‰î â™ô£ °Ÿøƒè¬÷»‹ c‚A»œ÷¶. Þõ˜èœ ªêŠì‹ð˜ 6,1999 ²ò£Œ (Suai) â¡ø ïèóˆF½œ÷ «îõ£ôòˆF™ Í¡Á «ø£ñ¡ 舫î£L‚è °¼ñ£˜èœ à†ðì 27 ê£î£óí ñ‚è¬÷ ð´ªè£¬ô ªêŒîõ˜è÷£õ˜. Timbul Silaen Ü™ô¶ ñŸøòõ˜è«÷£ ²ò£Œ ªè£¬ôJ™ ªî£ì˜¹ ð†´œ÷î£è â¶Mî îìòƒèÀ‹ 致H®‚èM™¬ô âù cFðFèœ ªîKMˆ¶œ÷ù˜.

Þ‰«î£«ùCò£MŸ°œÀ‹ ê˜õ«îê gFò£è¾‹ ñQî àK¬ñèœ °¿Mù˜ ñŸÁ‹ ñQî àK¬ñ ð£¶è£õô˜èœ ñˆFJ½‹ Þ‰î b˜Š¹èœ æ˜ âF˜Š¬ð â¿ŠH»œ÷¶. ñQî àK¬ñèœ êƒèˆ¶ì‹ Þ‰«î£«ùCò ê†ì àîM‚°ñ£ù ê†ìˆîóEò£ù Hendardi, Abilio Soares eî£ù b˜Š¬ð Mñ˜Cˆ¶ ÃÁ¬èJ™: "ÞŠð® è®ùñŸø b˜Š¹èœ õöƒ°î™ Íô‹ cîõ£¡èœ ê†ìˆ¬î Üô†CòŠð´ˆF»œ÷£˜èœ". ê˜õ«îê ñ¡QŠ¹ °¿ (Amnesty) îù¶ æ˜ ÜP‚¬èJ™ "Þ‰î Mê£óíèO™ êKò£ù ðŸø£°¬øèÀì¡, ê˜õ«îê îóˆ¶ì¡ àì¡ð£ì£è ܬñòM™¬ô âù¾‹, à‡¬ñ¬ò«ò£ Ü™ô¶ cF¬ò«ò£ õö‚èM™¬ô âù¾‹ ÃP»œ÷¶.

1999™ Aö‚° b«ñ£K™ ªè´H®èÀ‚° ªð£ÁŠð£è¾œ÷õ˜è¬÷ î‡ì¬ù õöƒ°õ æ˜ ê˜õ«îê cFñ¡ø‹ 塬ø GÁ¾õî£è ä.ï£. ð£¶è£Š¹ ê¬ð ðòºÁˆFò H¡ù«ó, èì‰î õ¼ì‹ üù£FðF «ñè£õF ²è˜«ù£¹ˆFK Ý™ Þ‰î ñQî àK¬ñèÀ‚ªèù ܬñ‚èŠð†ì cFñ¡ø‹ îQ«ò GÁõŠð†ì¶. ªî£ì‚èˆFL¼‰«î, Þ‰î cFñ¡ø‹ «î˜‰ªî´‚èŠð†ìî¡ «ï£‚è‹ I辋 õ¬óòÁ‚èŠð†ì¶ì¡ Aö‚° b«ñ£K½œ÷ 13 ñ£õ†ìƒèO™ îQ«ò Í¡Á ñ£õ†ìéèO™ °PŠH†ì Mê£ó¬íè¬÷ ãŠHóL½‹ ªêŠì‹ðK½‹ ¬èò£‡ì£˜èœ. ªñ£ˆîñ£è, 18 G˜õ£è ñŸÁ‹ Þó£µõ ÜFè£KèÀ‚° î‡ì¬ùòO‚èŠð†ì¶. Ýù£™ HóFõ£FèO™ â‰îMî Þó£µõ àò˜ î¬ô¬ñè¬÷»‹ «ê˜ˆ¶‚ªè£œ÷M™¬ô.

Ýó‹ðˆFL¼‰«î Þó£µõ‹ îù¶ 輈¬î ªîOõ£‚A»œ÷¶. Mê£ó¬íJ¡ ºî™ ï£O«ô«ò,ÜŠ«ð£¬îò Þ‰«î£«ùCò «îCò Þó£µõˆF¡ (TNI) ð¬ìˆî÷ðFò£ù Widodo Adiscipto à†ðì å¼ ªî£¬è àò˜ ñ†ì ÜFè£KèÀ‹ Þó£µõ ð¬ìèO¡ ÜFè£Kò£ù Endiatono Sutarto cFñ¡øˆF™ êÍèñOˆ¶ "à÷Mò™gFò£ù Ýîó¬õ" Mê£ó¬í‚° õöƒ°õî£è 裆®ù˜. ꣆CòOŠðõKè¬÷, õö‚° Mê£KŠðõ˜èœ, ܈¶ì¡ cFðFè¬÷ ðòºÁˆ¶‹ «ï£‚°ì¡ cFñ¡ø ܬøJ™ Þó£µõ‹ îù¶ ðôˆ¬î 裆®ò¶. îƒèÀ¬ìò ð£¶è£ŠHŸ° ðò‰¶, å¼ ªî£¬è ꣆Cèœ ê£î£óíñ£è cFñ¡øˆF™ «î£¡ø ñÁˆ¶ M†ìù˜.

Þƒ«è, A¬ìˆî ꣆Cè¬÷ Ü™ô¶ °Á‚° Mê£ó¬í¬ò î°‰î º¬øJ™ ªêŒò îõPò¬îJ†´ ðóˆî÷M™ è‡ìù‹ ªîKM‚èŠð†®¼‰î¶. ê˜õ«îê ñ¡QŠ¹ °¿ Þ¶ ªî£ì˜ð£è °PŠH´¬èJ™: "º‚Aò ꣆Cèª÷ù è¼îŠð†´ Þ‰«î£«ùCò ð£¶è£Š¹ ð¬ìJ™ ð£ó¶óñ£ù °Ÿøƒèœ ¹K‰îõ˜èœ cFñ¡øˆF™ êÍèñO‚èM™¬ô. ÞŠð®ò£ù Ýî£óƒèœ Aö‚° b«ñ£K¡ ñQî àK¬ñ eø™è¬÷ Mê£KŠðîŸè£ù Þ‰«î£«ùCò£Mù¶ ªê£‰î ݬ킰¿Mù¶‹, ñŸÁ‹ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ ê˜õ«îê °¿Mù¶‹ ñŸÁ‹, Aö‚° b«ñ£K™ «ñ£êñ£ù °ŸøƒèÀ‚è£ù ä‚Aò ï£´èœ °¿Mù¶‹ M«ûì Mê£ó¬íè÷£™ àÁFŠð´ˆîŠð†ì¬õ" â¡ø¶.

Soares eî£ù b˜Š¬ð Mñ˜C‚¬èJ™ ñQî àK¬ñèœ Üõî£QŠ¹ ÜFè£Kò£ù Sidney Jones ''A†ìˆî†ì å¼ ê£†Cè¬÷»«ñ ÜóêîóŠ¹ õö‚° ªî£´ù˜ º¡¬õ‚è£î¶‹, °Ÿøõ£OJ™¬ô âù b˜ŠðOŠð¶ cF¬ò îò÷¾ ðKè£CŠð¶ «ð£ôõ£°‹'' âù °PŠH†ì£˜. «õÁ ªê£™L™ ÃÁõî£J¡ Soares Þ¡ eî£ù °Ÿøõ£O âù b˜ŠðOŠðîŸè£ù b˜ñ£ùº‹ ªð£Lê£¬ó»‹ Þó£µõˆFù¬ó»‹ M´î¬ô ªêŒî¶‹, ÜóCò™ è£óíƒè«÷ò¡P ê†ìõ¬óò¬øè÷£™ Ü™ô.

Aö‚° b«ñ£K¡ ªè´H®èO™ «ïó®ò£è ß´ð†ì Þ‰«î£«ùCò «îCò Þó£µõˆF¡ ÜFè£KèÀ‚° «ð£Lò£ù b˜Š¬ð Ãì cFñ¡ø‹ ªè£´‚è îõPòî£ù¶, 1998™ ²è£†«ì£ ªõO«ò îœ÷Šð†ìF™ îŸð£¶è£ŠHŸ° îœ÷Šð†ì Þó£µõ‹ îù¶ ÜóCò™ G¬ô¬ò F¼‹ð¾‹ G¬ô GÁˆF»œ÷¶ â¡ð¶ I辋 ªîOõ£è ²†®‚裆´Aø¶.

cFñ¡øˆF¡ b˜Š¹ I辋 b˜‚èèóñ£ù¶, ãªùQ™ Þõ˜èO¡ ÞŠð®ò£ù b˜Šð£ù¶, ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð Aö‚° b«ñ£K™ îù¶ ªê£‰î cFñ¡øˆ¬î ܬñŠ¹ˆ ªî£ì˜ð£ù e‡´‹ °ó™ªè£´‚° Ýó‹Hˆ¶M´‹ â¡ð¬î Þ¶ º¡Ã†®«ò ÜÂñ£Qˆ¶œ÷¶. Þ‰î ïìõ®‚¬è¬ò«ò Þ‰«î£«ùCò cFñ¡ø‹ îM˜‚è M¼‹Hò¶. Aö‚° b«ñ£¼‚è£ù ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ º¡ù£œ î¬ôõó£ù Ian Martin, ü‚裘ˆî£M¡ ê†ì ïìõ®‚¬èèœ "òˆîˆ¬î ñ£ŸP»œ÷î£è¾‹", ñŸÁ‹ Þî¬ù ''ê˜õ«îê êÍè‹ ãŸÁ‚ªè£œ÷«õ‡´‹'' cF ð£¶è£‚èŠð†´œ÷¶ â¡ð¬î àÁFŠð´ˆî«õ‡´‹ âù ÃP»œ÷£˜. ñQî àK¬ñèÀ‚è£ù ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ ݬíò£÷ó£ù Mary Robinson, °PŠð£è ²ò£Œ Þ™ ð´ªè£¬ôèœ ïì‰î ÞìˆFŸ° èì‰îõ£ó ÞÁFJ™ Müò‹ ªêŒî¶ì¡, º¡ù£œ Þ‰«î£«ùCò ñ£GôˆF™ ïì‰î ñQî àK¬ñ eø™è¬÷ Mê£K‚°‹ ð® ê˜õ«îê cFñ¡øˆFì‹ «è£K»œ÷£˜.

Aö‚° b«ñ£K™ àˆF«ò£è̘õñ£ù HóFðLŠ¹ H÷¾ð†ì G¬ôJ™ àœ÷¶. Soares ‚° õöƒèŠð†ì °¬ø‰î î‡ì¬ù‚° ªð£ÁŠð£ùõ¼ñ£ù üù£FðF Xanana Gusmao, ü‚è£†ì£¾ì¡ F¼‹ð¾‹ ªî£ì˜¹è¬÷ ãŸð´ˆî¾‹ "êñ£î£ùˆFŸè£è" ܬöŠ¹ M´ˆ¶œ÷£˜. Þóˆî‚è÷K‚° Þó£µõ‹ è£óíñ™ô ÝÀù˜î£¡ ªð£ÁŠ¹ âù Mõ£Fˆî Gusmao cFñ¡øˆFŸ° 輬í 裆´‹ð® ܬöˆ¶ ê‹Hóî£òŠð® ñÂˆî£‚è™ ªêŒ¶œ÷£˜. Mê£ó¬íJ¡ «ñ™ ðó‰î ñ†ìˆF™ ݈Fó‹ à¼õ£AJ¼Šð¬î Üõî£Qˆî ð£ó£Àñ¡øˆF½œ÷ ñŸ¬øò ܃èˆîõ˜èœ ä.èO¡ Mê£ó¬í‚ °¿MŸ° ܬöŠ¹ M´ˆîù˜.

Þ‰«î£«ùCò ÝÀ‹ õ†ìƒèÀ‚A¬ì«ò àœ÷ ï‹H‚¬è‚° æ˜ è£óí‹ õ£SƒìQ¡ ܬñFò£ù ñò£°‹. îù¶ "ðòƒèóõ£îˆFŸ° «ñô£ù Ì«è£÷Š «ð£˜" â¡ø «ð£˜¬õJ¡ W›, ¹w G˜õ£è‹ I辋 ªï¼‚èñ£è Þ‰«î£«ùCò «îCò Þó£µõˆ¶ì¡ ªî£ì˜¬ð ãŸð´ˆ¶õî¡ Íô‹ ªî¡Aö‚° ÝCò£M™ ܪñK‚è£M¡ º‚Aò G¬ôòƒè¬÷ ðôŠð´ˆ¶õî¡ æ˜ F†ìˆF¡ ð°Fò£è º¬ù‰¶ ªè£‡®¼‚Aø¶.1999™ Aö‚° b«ñ£K™ ïì‰î ªè£´¬ñè¬÷ ªî£ì˜‰¶, Ü‰î ªêò™èÀ‚° ªð£ÁŠð£ùõ˜è¬÷ Mê£ó¬í‚° ªè£‡´ õ¼‹ õ¬ó ܪñK‚è£ è£ƒAóv GF õöƒ°î¬ô«ò£ Ü™ô¶ Þ‰«î£«ùCò Þó£µõˆFŸè£ù «õÁ àîM¬ò«ò£ î¬ì ªêŒF¼‰î¶. ÞšMê£ó¬íèœ, î¬ì¬ò Mô‚°õîŸè£ù ü裆ì£M¡ å¼ áìè‹ âù è¼îŠð´A¡ø¶.

èì‰î Aö¬ñ ܪñK‚è Üóê F¬í‚è÷ «ð„ê£÷ó£ù Philip Reeker Mê£ó¬ùèœ º®¾èÀ‚° æ˜ ªñ¡¬ñò£ù Mñ˜êùˆ¬î ¬õˆî£˜. "°PŠH†ì b˜Š¹ ªî£ì˜ð£è 輈¶ ªîKM‚裶, âšõ£ø£J‹ b˜Š¹ õöƒ°ðõ˜èœ Þšõö‚°èO™ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJìI¼‰¶ Üõ˜èÀ‚° A¬ìˆî õöƒè¬÷ º¿¬ñò£è ð£M‚èM™¬ô âù ܪñK‚è£ ãñ£Ÿøñ¬ì‰î¶'' âù¾‹, ܪñK‚è£ Þ‰«î£«ùCò cFñ¡øˆF¡ à¼õ£‚般î õó«õŸð¶ì¡, Þ‰«î£«ùCò£¾ì¡ ެ퉶 Üîù¶ Þó£µõˆ¶ì‹ ªï¼ƒAò àø¬õ 膮 õ÷‚è ܘŠðEˆ¶œ÷¶'' âù Üõ˜ °PŠH†ì£˜. ܪñK‚è£ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðò£™ å¼ Mê£ó¬í‚ °¿ GÁ¾õ àÁ¶¬íò£è Þ¼Šð¶ ðŸP«ò£ Ü™ô¶, Þ‰«î£«ùCò Üóꣃ般î I°Fò£è¾œ÷ õö‚°è¬÷ I辋 ðòÂœ÷ º¬øJ™ b˜Š¹ õöƒ°õ G„êòŠð´ˆîõ¶ ðŸP«ò£ Üõ˜ â‰îMî H«óó¬íè¬÷»‹ ¬õ‚èM™¬ô.

ܪñK‚è -Þ‰«î£«ùCò Þó£µõÆ®¡ I°Fò£è¾œ÷ î¬ìèœ â´‚èŠð´‹ âù ¹w G˜õ£è‹ I辋 ÝEˆîóñ£è ²†®‚裆®»œ÷¶. ܪñK‚è ÜóC¡ ªêòô£÷ó£ù ªè£L¡ ªð÷™ Ýèv† ªî£ì‚èˆF™ ü裆ì£MŸ° Müò‹ ªêŒî¶ì¡ Þó‡´ õ¼ìˆFŸ° «ñ™, °¬ø‰î¶ 50 I™Lò¡ ªì£ô˜è¬÷ ðó‰î÷M™ ðòƒèóõ£îˆFŸ ªèFó£ù F†ìˆFŸ° ðò¡ð´ˆ¶õ ܪñK‚è£ àî¾õî£è ÜPMˆî£˜. ÞF™ îò ð°F GF ªð£L꣼‚° ªè£´‚èŠð´‹, 裃Aó꣙ ÞìŠð†ì î¬ì¬ò îM˜Šðî¡ F†ìñ£è ¹Fî£è à¼õ£‚èŠð†ì ð£¶è£Š¹ F¬í‚è÷ˆFL¼‰¶ Ýù£™ 4 I™Lò¡ ªì£ô˜ «ïó®ò£è Þó£µõˆ¬î ªê¡ø¬ì»‹. ªð÷L¬ìò MüòˆFŸ° º¡ù˜, ܪñK‚è GFõöƒ°‹ èI†®ò£ù¶, Þ‰«î£«ùCò Þó£µõˆFŸ° ðJŸC õöƒ°õîŸè£ù î¬ì¬ò ÜèŸÁõ õ£‚èOˆî¶.

܇í÷õ£è ܬó I™Lò¡ ñ‚èO¡ ªè£¬ô‚° õN M†ì¶‹, ²è£†«ì£ ÜFè£ó ݆C¬ò ðîMJ™ Üñ˜ˆ¶õ è£óíñ£ù 1965-66 Þó£µõŠ ¹ó†C‚° º‚Aòñ£è õ£Sƒì¡ ªð£ÁŠð£è Þ¼‰î¶. ܪñK‚è G˜õ£è‹ Í¡Á ê裊îƒèÀ‚° «ñô£è ªî£ì˜„Cò£è ²è£†«ì£¬õ ªî¡Aö‚° ÝCò£M™ º‚Aò Fø¾ «è£ô£è ¬õˆF¼‰î¶ì¡, êèô Þó£µõ ªè£Çóƒèœ ªî£ì˜ð£è¾‹ è‡Í®ˆîùñ£èM¼‰î¶. 1975Þ¡ º¡ «ð£ˆ¶W꼬ìò è£ôQò£èM¼‰î Aö‚° b«ñ£K¡ Hó„ê¬ùJ™, A†ìˆî†ì 200,000 àJ˜èœ 25 õ¼ìƒèÀ‚° «ñô£è ÞöŠð õN«è£Lò Þ‰«î£«ùCò£M¡ Ý‚AóIŠHŸ° º¡ù£œ ܪñK‚è üù£FðFò£ù Ford Þ¡ G˜õ£è‹ ñ¬øºèºèñ£ù Ýîó¬õ õöƒAJ¼‰î¶.