WSWS :ªêŒFèœ
& ÝŒ¾èœ:ÝHK‚è£
New government established in Burundi
¹¼‡®J™ ¹Fò Üóê£ƒè‹ GÁõŠð†´œ÷¶
By John Farmer and Chris Talbot
28 November 2001
Use
this version to print |
Send this link by email
| Email the author
Þó‡´ ñ£î «ð„²õ£˜ˆ¬îèO¡ H¡¹, ¹¼‡®J™ Þ¬ì‚è£ô G˜õ£è‹ å¡Á
Þ‹ñ£îˆ ªî£ì‚èˆF™ GÁõŠð†´œ÷¶. ÞîŸè£ù º‚Aò
á‚°MŠð£÷ó£ù ªï™ê¡ ñ‡«ìô£ ÞŠ«ðóˆ¬îŠ ðŸP‚ ÃÁ¬èJ™ ''î¬ìè¬÷ˆ î蘈¶ àÁFò£ù
ñŸÁ‹ Gó‰îó ܬñF Þî¡ Íô‹ ªè£‡´ õóŠð´‹'' â¡ø£˜. Þ¼‰î«ð£F½‹, Þ¶ ®¡ àœï£†´
»ˆîˆ¬î ޡ‹ bMóñ£‚°‹ âù«õ «î£ŸøñO‚A¡ø¶.
´†C (Tutsi) ñŸÁ‹
ý†´ (Hutu) Þù‚°¿‚èO¡ 17 ÜóCò™ è†CèOù£™
«ê˜‰¶ õ¬óòŠð†ì G˜õ£è ÜFè£óŠ ðA˜¾‚° 700 ðôñ£ù ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚èœ
''ð£¶è£Š¹'' â¡Â‹ «ðK™ H¡ Ýîóõ£è àœ÷ù. ÜóꣃèˆFŸ° àœ«÷ò£ù Gòñùƒèœ êèô ÜóCò™
è†CèOù£½‹ °PŠð£è ´†C Ü™ô¶ ý†´ «ð£¡ø Þù‚°¿ Ü®Šð¬ìJ™ ªêŒòŠð†´œ÷ù. ÜõŸP™ 14
ܬñ„êó¬õ ðîMèœ ý†´ ªè£‡®¼Šð¶ì¡, ð£¶è£Š¹ ñŸÁ‹ GF àœ÷ìƒèô£è 12 Þ¬ù ´†C
ªè£‡´œ÷£˜èœ.
 𣶠üù£FðF Pierre
Buyoya Mù£™ ªè£‡´ ï죈îŠð´õ¶ì¡ ÜF™ ´†C Þó£µõ«ñ ÝF‚è‹ ªê½ˆ¶A¡ø¶. ¹Fî£è
GÁõŠð쾜÷ ÜóꣃèˆF™ ý†´ Þùˆî¬ôõ˜èÀ‚° ꣈Fòñ£ù ð£ˆFóˆ¬î õA‚辋, ÜFè êñ ܉îv¬î‚
ªè£‡®¼Šðñ£ù ê£îèƒèœ àœ÷ù. 18 ñ£îˆFŸ°
H¡¹ Buyoya ðîMJL¼‰¶ MôA‚ªè£œõîŸè£ù ꣈FòŠð£´
è£íŠð´õ¶ì¡, ý†´ Þù‚ è†Cò£ù ¹¼‡® üùï£òè º¡ùEJ¡
(FRODEBU) î¬ôõ¼‹ àðüù£FðF»ñ£Aò
Domitien Ndayizeye Mù£™ ܶ ðFh´ ªêŒòŠðìô£‹. Þî¡ H¡¹ «î˜î™ Í¡Á õ¼ìƒèÀ‚°œ
ï¬ìªðÁ‹.
¹Fò G˜õ£èˆ¬î à¼õ£‚Aò H¡¹, ý†´ A÷˜„Cò£÷˜èO¡ üùï£òè
ð£¶è£Š¹ ð¬ìèœ (FDD) ñŸÁ‹ «îCò M´î¬ôŠð¬ìèœ
(FNL) â¡ðù Üóꣃ舶‚° âFó£è »ˆîˆ¬î
ªî£´ˆ¶œ÷ù˜. Þ‰î àœï£†´ »ˆîˆF¡ M¬÷õ£è, ↴ õ¼ìƒèÀ‚° º¡¹ ý†´ üù£FðFò£ù
Melchior Ndadaye â¡ðõ˜ ´†CŠ ð¬ìèOù£™
ð´ªè£¬ô ªêŒòŠð†ìFL¼‰¶ Í¡Á Þô†êˆ¶‚°‹ ÜFèñ£ù ñ‚èœ Þø‰¶œ÷ù˜.
üùˆªî£¬èJ™ A†ìˆî†ì 85 iîñ£ù ý†´‚èœ Þ¼‰î«ð£F½‹, 30 õ¼ìè£ô ´†C ÝÀ‹
ùK¡ å¼ è†C ݆C º¬ø‚°ŠH¡¹, Ndadaye
ºî¡ºîô£è «î˜î™ Íô‹ üù£FðFò£è ªîK¾ ªêŒòŠð†ì£˜.
Buyoya 1996™ Þó£µõ„ êF Íô‹ ݆C¬ò ¬èŠðŸP‚ ªè£‡ì£˜.
2000 Ýèv† ñ£î‹ î¡ê£Qò£M™ ï¬ìªðŸø êñ£î£ù àì¡ð®‚¬èJ™ ðƒªè´‚è
üùï£òè ð£¶è£Š¹ ð¬ìèœ (FDD) ñŸÁ‹ «îCò
M´î¬ôŠð¬ìèœ (FNL) ÝAò¬õ ñÁˆ¶M†ìù. Þó£µõˆ¬î
ñÁ Yó¬ñ‚辋 ''CˆFóõ¬î'' ºè£‹è¬÷ ÜèŸP ÜóCò™ ¬èFè¬÷ M´M‚è «õ‡´ªñù (Üóꣃè‹
Þ‹ºè£‹èO™ ÝJó‚èí‚è£ù ý†´ Þù ñ‚è¬÷ Üõ˜èO¡ ªê£‰î ð£¶è£Š¹ â¡ðî¡ W› ñ‰¬îè¬÷Š«ð£™
ܬ숶 ¬õˆ¶œ÷¶) «è£K‚¬è ¬õˆî£˜èœ.
ñ‚èœ eî£ù °î™è¬÷ «ñŸªè£‡ìF™
FDD ð£Kò ªð£ÁŠ¬ð õAˆ¶œ÷¶. ܈¶ì¡ ¹¼‡®J¡
Aö‚°Š Hó£‰FòˆF½œ÷ ðô ð°FèO™ Þó£µõˆ¶ì¡ Üõ˜èœ «ñ£F»œ÷ù˜. Þ¶ Üõ˜è÷¶ õö¬ñò£ù
ïìõ®‚¬èèœ «ñŸªè£œÀ‹ ªî¡Aö‚°Š Hó£‰Fòˆ¶‚° ªõO«òò£°‹.
AFP ªêŒFGÁõùˆF¡ ÜP‚¬èèO¡ð®, A†ìˆî†ì
130 ªð£¶ñ‚èÀ‹, 200 A÷˜„Cò£÷˜èÀ‹, 50 ÜóꣃèŠð¬ìèÀ‹ ÞF™ ªè£™ôŠð†ìî£è ªîKMˆ¶œ÷¶.
ވ°™èOù£™ 2000 ‚° «ñŸð†ì ñ‚èœ ÜèFè÷£è õìAö‚°Š ñ£è£íñ£ù
Muyinga Þ¬ù
«ï£‚A ªõO«òøˆîœ÷Šð†ì£˜èœ.
ð£ì꣬ôŠ Hœ¬÷è¬÷ H¬íò£è H®ˆ¶‚ªè£‡´ «ð£ùF™
FDD ê˜õ«îê ªêŒFèO™ ºîL숬î õAˆî¶. ºîô£õî£è
܃° H®‚èŠð†ìõ˜èœ Ýó‹ðŠ ð£ì꣬ôŠ Hœ¬÷èÀ‹, H¡¹ ð£ì꣬ô M´FJJ™ îƒAJ¼‰î 250
L¼‰¶ 300 õ¬óò£ù Þ÷‹ CÁõ˜èÀñ£õ˜. ÜFèñ£ù CÁõ˜èœ îŠH„ ªê¡ø «ð£F½‹, ÜP‚¬èèO¡ð®
Cô õò¶ îòõ˜èœ ðô£ˆè£óñ£è A÷˜„CŠ ð¬ìJ™ «ê˜ˆ¶‚ ªè£œ÷Šð†ìù˜.
ý†´ ÜóCò™õ£Fè¬÷ Þíƒè„ ªêŒõF™ ñ‡«ìô£ ï‹H‚¬è ªè£‡®¼Šð¶ì¡,
Üõ˜èÀ‚Ãì£è FDD ñŸÁ‹
FNL ÝAòõŸÁì¡ ªî£ì˜¹è¬÷ ãŸð´ˆî «ñŸ°ôA¡
àîM â¡Â‹ «ðK™ Üõ˜èÀ‚° ݬê裆´A¡ø£˜. Hó£¡C¡ üù£FðF C󣂰ìù£ù ñ‡«ìô£M¡
ªî£¬ô«ðC à¬óò£ì™èÀ‚°Š H¡¹, ''õÁ¬ñ¬ò‚ °¬øˆî™'' ñŸÁ‹ àœ÷¬ñŠ¹ˆ F†ìƒèÀ‚è£è
¹¼‡®‚° 65 I™Lò¡ ß«ó£ (58 I™Lò¡ ì£ô˜èœ) àîMˆªî£¬è¬ò ä«ó£ŠHò ݬ킰¿ õöƒAò¶.
èì‰î õ¼ì‹ «ñŸ°ôA¡ ªè£¬ìò£÷˜èœ 440 I™Lò¡ ì£ô˜è¬÷ àîMò£è õöƒè àÁFòOˆ¶œ÷
«ð£F½‹, ÞF™ CPò÷«õ ï¬ìº¬øŠð´ˆîî£è ªîKA¡ø¶. ÜFè àîMèœ 1990 èO™ H¡õ£ƒA‚
ªè£œ÷Šð†ìù. ¹¼‡®J¡ ªð£¼÷£î£ó‹ °PŠð£è «è£ŠH àŸðˆFò£ù¶ àœï£†´ »ˆîˆF¡ M¬÷õ£è
«ñ£êñ£è i›„Cò¬ì‰î¶.
ªî¡ù£HK‚è£ «ïó®ò£ù «ð„²õ£˜ˆ¬îè¬÷
FDD ñŸÁ‹
FNL Âì¡ «ñŸªè£œ÷ ªõOŠð¬ìò£è õ‰î«ð£F½‹,
FDD Ýù¶ ªî¡ù£HK‚è£ ñˆFòvî˜è¬÷ âF˜Šð¶ì¡ Üõ˜èœ H󣡬ê Ü®ˆî÷ñ£è‚ªè£‡ì
Gabon ´ üù£FðF
Omar Bongo MÛì£è Þî¬ù «ñŸªè£œ÷«õ
M¼‹¹A¡ø£˜èœ. ÞšM¼ A÷˜„C‚ °¿‚èÀ‹ ªî£ì˜„Cò£ù Müòƒè¬÷ ªî¡ù£HK‚裾‚° «ñŸªè£‡´
ñ‡«ìô£M¬ìò HóFGFèÀì‹ ñŸÁ‹ º¡ù£œ ANC
(ÝHK‚èˆ «îCò 裃Aóv) ð£ó£Àñ¡ø àÁŠHù¼‹, 𣶠«èŠì¾¡ ð™è¬ô‚èöèˆF™
Þ¼Šðõ¼ñ£ù ''ºó‡ð£†¬ì b˜‚°‹ Mˆîè˜'' Jan Van
Eck àì«ñ «ð„²õ£˜ˆ¬îè¬÷ «ñŸªè£œ÷ «õ‡´ªñù‚ ÃÁA¡øù˜.
700 ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚èO¡ î¬ôfì£ù¶
ANC ÜóꣃèˆF¡ «ð£‚A™ ãŸð†´œ÷ ñ£Ÿøˆ¬î
²†®‚ 裆´A¡ø¶. 1994 èO™ ANC ݆C‚° õ‰îFL¼‰¶
ðô‹ õ£Œ‰î ªî¡ù£HK‚è Þó£µõˆ¬î ´‚° ªõO«ò 𣶠CPò÷M«ô«ò ß´ð´ˆF»œ÷¶.
1998 ™ Lesotho M™ ãŸð†ì âF˜Š¬ð Üì‚è ð¬ìèœ
ÜŠðŠð†ì¶. Þ„CPò Üó² ªî¡ù£HK‚è£M«ô«ò îƒA»œ÷¶. èì‰î õ¼ì‹ ªñ£ê£‹H‚A™ ãŸð†ì ªõœ÷Š
ªð¼‚A¡«ð£¶‹ ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚èœ ïìõ®‚¬èJ™ ß´ð´ˆîŠð†ìù.
ðôñ£ù Ý»îƒè¬÷‚ ªè£‡´œ÷ ªî¡ù£HK‚è£ Þó£µõñ£ù¶ ý†´ eœ õ¼¬èò£÷˜è¬÷
ð£¶è£ŠðîŸè£è«õ àœ÷ù â¡Á Hù£¡Cò™ ¬ó‹v (Financial
Times) ðˆFK¬è ÃÁ¬èJ™ Þ¡®Šªð¡ì¡ 塬ô¡ (Independent
Online) ðˆFK¬èò£÷˜ Jean Minani,
ªî¡ù£HK‚èˆ ¶¼Š¹‚è¬÷ FRODEBU M¡ º‚Aò î¬ôõ˜
îù¶ ð£¶è£Š¹‚° ðò¡ð´ˆîM™¬ôªòù ªîKMˆî£˜. Côêñò‹ Þˆ¶¼Š¹‚èœ ¹¼‡®J¡ ÝÀ‹ ‚°
''ð£¶è£Š¹ ð¬ì'' â¡Â‹«ðK™ 1000 ðô‹ õ£Œ‰î Üîù¶ ªê£‰î Þó£µõˆ¬î âŠð® 膴õªîù ªêŒ¶è£†´õ¶ì¡
ý†´¾‹ ´†C»‹ êñù£è Þ¼‚°‹ õ¬èJ™ ªõœ¬÷ò˜èÀ‹ ñŸÁ‹ 輊ð˜èÀ‹ Þ¬í‰î
¶¼Š¹‚è¬÷‚ ªè£‡ì ªî¡ù£HK‚è£ ÜÂðõˆ¬î Þƒ°‹ ð£M‚èô£‹.
bMóõ£î ´†C ÜóCò™õ£Fèœ "Ý‚AóIŠ¹
Þó£µõˆ¬î ¹¼‡®‚° ÜŠ¹‹ º®¬õ'' è‡ìù‹ ªîKMˆ¶ ܬñF ï¬ìº¬ø¬ò âF˜ˆ¶ õ¼õ¶ì¡,
Üõ˜èœ ÜŠHò¶ ''Þù‚ªè£¬ô¬ò ¹K‰îõ˜è¬÷ ð£¶è£‚è«õ ÜŠðŠð†´œ÷ù˜'' â¡Á‹ ÃPù£˜èœ.
Üõ˜èO™ Cô˜ ªî¡ù£HK‚è˜èœ eî£ù °î™èÀ‚°‹ ܬöŠ¹ M´ˆîù˜.
âšõ£P¼‰î«ð£F½‹, ªî¡ù£HK‚è£ «ñŸªè£‡ì M¬óõ£ù ð£¶è£Š¹ð¬ì ºòŸCò£ù¶
Þƒ° º‚Aòˆ¶õ‹ õ£Œ‰î¶ì¡, ÞîŸè£ù ð£ó£Àñ¡ø ܃Wè£óˆ¬îŠ ªðŸÁ‚ªè£œ÷ ñ‡«ìô£ îù¶ ÝÀ¬ñ¬ò
Hó«ò£Aˆî£˜. å¼ «ð£˜GÁˆî àì¡ð®‚¬è Þ™ô£î G¬ôJ™ ªî¡ù£HK‚è£M¡ î¬ôf†´‚° ä.ï£
ê¬ð Ýîó¾ õöƒè£î«ð£F½‹, Þ¬ì‚è£ô Üóꣃ般î GÁ¾õF™ Þ¶ Üõ˜è÷£™ ''õó«õŸèŠð†ì¶''.
ªî¡ù£HK‚è£¾ì¡ «ê˜‰¶ «ñôFèñ£è Côêñò‹ ¬ïpKò£, ªêùè™, è£ù£ «ð£¡ø èO¡ ¶¼Š¹‚èO¡
ð¬ìŠHK¾èœ «ê˜‰¶ ªè£œ÷ô£‹. Ýù£™ «ð£˜GÁˆî‹ å¡Á ܃A™ô£F¼Šð¶ ªî£ì˜ð£è ܉èœ
îñ¶ èõùˆF™ ªè£‡´œ÷£˜èœ.
Þ¶ ܬñF‚è£ù ïìõ®‚¬èªòù õ¬óòÁ‚èŠð´A¡ø«ð£F½‹, ñˆFò ÝHK‚è£M™
ªî£ì¼‹ Þˆî¬ôf´èO¡ ºòŸCò£ù¶ ãè£FðˆFòõ£FèO¡ ïô¡èœ ÞŠHó£‰FòˆF™ ÜFèK‚A¡øù â¡ø
«è£íˆF«ô«ò 𣘂躮»‹. °PŠð£è ¹¼‡®J¬ìò àœï£†´ »ˆîñ£ù¶ ð‚舶 ï£ì£ù ªè£ƒ«è£
üùï£òè‚ °®òóC™ ªî£ì˜‰¶ ï¬ìªðŸÁõ¼‹ »ˆîˆFŸè£ù º‚Aò è£óEò£°‹.
îò£ù èHô£ ªè£™ôŠð†ì H¡¹ ðîM‚° ªè£‡´õóŠð†ì üù£FðF
«ò£«êŠ èHô£ ®Â¬ìò ð£Kò èQõ÷„ ²óƒèƒè¬÷ «ñŸA¡ Æ´ˆî£ðùƒèÀ‚° Fø‰¶M†´œ÷«ð£F½‹,
ÜõK¡ M¼ŠðˆF¡ ñˆFJ½‹ ªè£ƒ«è£ üùï£òè‚ °®òó² ªî£ì˜ð£ù êñ£î£ù ïìõ®‚¬èò£ù¶ ð£¶
vî‹Hî G¬ô¬ò ܬì‰F¼Šðî£è «î£¡ÁA¡ø¶. ªî¡ù£HK‚è£M¬ìò Þó£µõˆ î¬ôfì£ù¶ ¹¼‡®
A÷˜„CŠ ð¬ìèœ à†ðì ªè£ƒ«è£ »ˆîˆF™ î¬ôf´ ªêŒ»‹ Üó²èÀ‚°‹ ð¬ìèÀ‚°‹ «ñ½‹ Ü¿ˆîƒè¬÷‚
ªè£´‚°‹. ïõ‹ð˜ ñˆFJ™ ñ‡«ìô£¾‚°‹ üù£FðF ¹wû§‚°‹ Þ¬ìJ™ ï¬ìªðŸø «ð„²õ£˜ˆ¬îèO¡«ð£¶
Þ¶ðŸPò èEŠd´ ꉫî舶‚° ÞìI¡P ªêŒòŠð†®¼‚°‹ â¡ð¶ ªîO¾.
