East Timor’s "independence": illusion and
reality
Aö‚° b«ñ£K¡ ''²î‰Fó‹'': ïŠð£¬ê»‹ òˆîº‹
By Mike Head and Linda Tenenbaum
18 May 2002
Use
this version to print |
Send this link by email
| Email the author
«ñ ñ£î‹ 20‹ FèF ïœOóM¡ H¡ù˜ å¼ CPò GôŠðóŠð£ù Aö‚° b«ñ£˜
21‹ ËŸø£‡®¡ ¹Fò ²î‰Fó ï£ì£è ܬö‚èŠð쾜÷¶. î¬ôïèó£ù ®L
(Dili) J™ ï¬ìªðøM¼‚°‹ àˆF«ò£è̘õñ£ù
ªè£‡ì£†ìƒèO™ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ ªð£¶„ ªêòô£÷ó£ù ªè£H Üù£¡ üù£FðFò£è ªîK¾ªêòŠð쾜÷
úù£ù£ °vñ£«õ£ (Xanana Gusmao) Þì‹ ÜFè£óˆ¬î
¬èòOŠð¶ì¡, 800,000 ñ‚èœ àœ÷ Hó«îê‹ M´î¬ôò¬ì‰¶œ÷î£è ÜPM‚辜÷£˜.
Aö‚° b«ñ£K¡ ñ‚èœ G˜õ£èˆF¡ õ¬ôˆ î÷ñ£ù ''²î‰Fó Fù G蛾''
Þ¡ ð® ''b«ñ£˜ ¹Fò ËŸø£‡®ù¶‹, àôèˆF¡ ïiù üùï£òèˆF¡ ºîô£õ¶ ï£ì£è¾‹ ñ£ø¾œ÷¶.
500õ¼ì è£ôQˆ¶õˆFù¶‹, 25õ¼ì ݻð£ó£†ìˆFù¶‹ H¡ù˜ b«ñ£˜ ñ‚èœ c‡ìè£ôñ£è
Üõ˜èœ è´¬ñò£è «ð£ó£®òîŸè£ù ²î‰Fóˆ¬î ܬ툶‚ªè£œ÷ Þ¼‚A¡ø£˜èœ'' âù‚ °PŠH†ì¶.
ºŸÁ‹ ïŠð£¬êI‚è Þ‰î 輈¶‚èO¡ ñ Þ‚ ªè£‡ì£†ìƒèO«ô«ò ªîOõ£è
ªõOŠð´A¡ø¶. Þ‚ ªè£‡ì£†ìƒè¬÷ ï죈¶õîŸè£è, Üî¡ å¿ƒè¬ñŠð£÷£˜èœ GÁõùƒèO¡
ÝîóMŸè£ù îó°«õ¬ôJ™ ß´ð†´œ÷ù˜. Üš õ¬ôˆ î÷ñ£ù¶ ''M¼‹¹‹ Ýîó¾ õöƒ°ðõ˜èœ
ªè£‡ì£†ìƒèO¡ å¼ °PŠH†ì G蛄C‚° ÝîóõO‚èô£‹. ñŸøõ˜èœ å¼ CPò ªî£¬è¬ò Ýîóõ£è
õöƒèô£‹'' âù °PŠH†ì¶. õöƒ°‹ ªî£¬èJ¡ Ü®ˆî÷ˆF™ G蛄CèÀ‚è£ù ªðò˜ õöƒ°‹ àK¬ñ
Üõ˜èÀ‚° A¬ì‚°‹. ÞF™ º‚Aò èô£„ê£ó ªè£‡ì£†ìº‹ Ü샰‹.
Ýîó¾ õöƒ°ðõ˜èÀ‚è£ù ñŸ¬øò ðô¡èO™ ªî£¬ô‚裆C, õ£ªù£L, iF
ðèèœ, ë£ð裘ˆî «ñô£¬ìèœ, ²î‰FóFù MŸð¬ùŠªð£¼†èœ «ð£¡øõŸP™ Üõ˜èO¡ ªðò˜è¬÷»‹,
Þô†ê¬ù¬ò»‹ ðF‚°‹ àK¬ñ»‹ Ü샰‹. ð£ó‹ðKò «îCò ̃è£M™ ¬õ‚èŠðìM¼‚°‹ ''«ð£ó£†ì
ió˜èO¡'' ªðò˜ ðF‚°‹ è™L™ Ãì Ýîó¾ õö‚°ðõ˜èO¡ ªðò˜èœ ðF‚èô£‹. CPò Mò£ð£KèÀ‹,
îQïð˜èÀ‹ 裬ì õöƒè á‚°M‚èŠð´A¡ø£˜èœ. Þšõ¬ôˆî÷ñ£ù¶ ''âñ‚° ð£Kò GÁõùƒèœ
«î¬õ. Ýù£™ ♫ô£¼‹ îñ¶ ðƒ¬è õA‚°‹ õ‡í‹  心è¬ñˆ¶œ«÷£‹'' âù ¹è›‰î¶.
ªðKò 裬ì õöƒ°ðõ˜è÷£è Þ¼Šðõ˜èœ, b«ñ£¼‚°‹ ܾvF«óLò£MŸ°‹
Þ¬ìJ™ àœ÷ b«ñ£˜ èìL™ àœ÷ ð£Kò õ÷ƒèOù£™ I™Lò¡ èí‚è£ù ªì£ô˜ Þô£ðˆ¬î ܬìò 裈F¼‚°‹
⇪íŒ, Gôõ£» GÁõùƒè÷£°‹. Phillips Petroleum,
Shell, Osaka Gas, Woodside Energy â¡ðù ÞõŸÁœ Ü샰‹. Þ¶ ''²î‰Fó''
Hóèìùñ£ù¶ â‡ªíŒ GÁõùƒèO¡ Ü÷M«ô«ò îƒA»œ÷¶ â¡ð¬î 裆´A¡ø¶.
Þ‚ªè£‡ì£†ƒèO™ 80 ï£´èœ èô‰¶ ªè£œÀ‹ âù ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð
ÜPMˆ¶œ «ð£F½‹, ° èO¡ î¬ôõ˜è«÷ èô‰¶ ªè£œõî£è àÁFŠð´ˆF»œ÷ù˜. މ°
èÀ‹ Aö‚° b«ñ£K™ àìù® ªð£¼÷£î£ó ñŸÁ‹ Í«ô£ð£ò ïô¡è¬÷ ªè£‡´œ÷ù. c‡ìè£ô è£ôQˆ¶õ
݆Cò£÷ó£ù «ð£˜ˆ¶‚è™, Hóîñ¬ó»‹ üù£FðF¬ò»‹ ÜŠð¾œ÷¶. Þ‚ªè£‡ì£†ìƒèO¡ H¡ù˜
º¡ù£œ è£ôQèO¡ ܬñŠð£ù «ð£˜ˆ¶«èò ªñ£N«ð²‹ èO¡ ÆìˆF¡
(CPLP) Íô‹ îù¶ ªð£¼÷£î£ó Þó£üî‰Fó Hóê¡ùˆ¬î
àÁFŠð´ˆF‚ªè£œ÷õîŸè£è Üî¡ É¶‚°¿Mù˜ à‡¬ñò£ù Mò£ð£óˆF™ ß´ð´õ˜.
Aö‚° b«ñ£K™ «ð£˜ˆ¶‚èL¡ º‚Aò «ð£†®ò£÷‹, ÞŠHó«îêˆF¡ º‚Aò
Hó£‰Fò ê‚F»ñ£ù ܾvF«óLò£ îù¶ Hóîñó£ù «ü£¡ ýõ£†¬ì ÜŠð¾œ÷¶. å¼ õ£óˆF¡ º¡ù˜
ýõ£† Üóꣃèñ£ù¶ b«ñ£K¡ Hóîñó£è¾œ÷ ñ£K Ü™è£FK¬ò M«ûì Mñ£ù Íô‹ ܬöˆ¶õ‰î¶.
Üõ˜ GFò¬ñ„êó£ù d†ì˜ ªè£v왫ô£, ªõO´ ܬñ„êó£ù ܪô‚ú£‡ì˜ ªì÷ù˜, ð£¶è£Š¹
ܬñ„êó£ù ªø£«ð† A™ «ð£¡«ø£¬ó ê‰Fˆî¶ì¡, b«ñ£˜ èìL™ àœ÷ ð£Kò ⇬íŒ, Gôõ£»
õ÷ƒè¬÷ ªè£‡ì Greater Sunrise Field Þ¬ù
ܾvF«óLò£MŸ° Þ„CPò  M†´‚ªè£´‚°ñ£Á õL»Áˆî½‚°œ÷£ù£˜. Þ‚è†ìˆF™ å¼ º¿¬ñò£ù
àì¡ð£†¬ì ܬìòº®ò£¶ «ð£ù£½‹, «ñ 20‹ FèF ¹Fò ®¡ ºîô£õ¶ ''²î‰Fó'' ïìõ®‚¬èò£è
å¼õ¬èò£ù àì¡ð®‚¬èJ™ ¬èªò¿ˆF´ñ£Á ܾvF«óLò£ õL»ÁˆF»œ÷¶.
1999 Þ™ ÞÁFèO™, ܾvF«óLò î¬ô¬ñJô£ù Þó£µõ Ý‚AóIŠH™ º‚Aò
ðƒ° õAˆî GÎRô£‰FŸ°‹ º‚Aò ªð£¼÷£î£ó ïô¡èœ à‡´. Þ¶¾‹ îñ¶ Hóîñó£ù ªèô¡
A÷£˜‚¬è ÜŠð¾œ÷¶. Ýù£™ Hóîñ ÜFFò£è ñFŠðO‚èŠð쾜÷õ˜ Þ‰«î£«ùCò üù£FðFò£ù «ñèõF
²è˜«ù£¹ˆFKò£°‹. úù£ù£ °vñ£«õ£ Þó‡´ õ£óƒèO¡ º¡ù˜ ü裘ˆî£MŸ° F¯˜ Müòªñ£¡¬ø «ñŸªè£‡´
«ñèõFJ¡ Müòˆ¬î àÁFŠð´ˆF‚ªè£‡ì£˜. Þ¶õ¬ó b«ñ£˜ Þ‰«î£«ùCò£M¡ Hó£‰Fò‹î£¡ â¡ð¬î
¬èMì£î Þ‰«î£«ùCò Þó£µõ ܬñŠH¡ è´¬ñò£ù âF˜¬ð âF˜ªè£‡´ Üõ˜ îù¶ º®¬õ ÞÁF «ïóˆF«ô«ò
ÜPMˆî£˜. «ñèõF 4 ñEˆFò£ôƒè«÷ ܃° îƒè¾œ÷¶ì¡, îù¶ ªê£‰î Þó£µõ ð£¶è£Š¹ì‹, îù¶
èìŸð¬ì èŠð™ ®LJ¡ ¶¬øºèˆF™ ïƒÃóI†®¼‚°‹ âù¾‹ õL»ÁˆF»œ÷£˜. à¼õ£èM¼‚°‹ ÜóꣃèˆFŸè£ù
å¼ ªîOõ£ù â„êK‚¬èò£è êQ‚Aö¬ñ 5 Þ‰«î£«ùCò èìŸð¬ì èŠð™èœ ²î‰FóFù Mö£ ï¬ìªðøM¼‚°‹
Hó«îêˆF™ àô£M FK‰î¬î è£í‚îòî£è Þ¼‰î¶.
1975 Þ™ ê˜õ£Fè£K ²è£˜†«ì£M¡ Wö£ù Þ‰«î£«ùCò Þó£µõ‹ b«ñ£˜
eî£ù Ý‚AóIŠHŸ° ܾvF«óLò£¾ì¡ ެ퉶 ÝîóõOˆî ܪñK‚è£ îù¶ º¡ù£œ üù£FðFò£ù H™
AO¡ì¬ù ÜŠð¾œ÷¶.
Þš ܬùˆ¶ G蛾èÀ‹ Þ„CPò ®¡ Þ¼ŠH¡ e¶ ÝF‚è‹ ªê½ˆîM¼‚°‹
àø¾è¬÷ â´ˆ¶‚裆´A¡ø¶. Üî£õ¶ Þ‰ï£ì£ù¶ ðô àôè ê‚FèÀ‚°‹, ð£Kò â‡ªíŒ GÁõùƒèÀ‚°‹,
ê˜õ«îê GF GÁõùƒè÷£ù ê˜õ«îê ï£íò GFòˆFŸ°‹, àôè õƒAJŸ°‹ Ü®¬ñŠð†®¼‚°‹
â¡ð‹. Aö‚° b«ñ£K¡ õ£›‚¬è ÝCò£M™ å¼ õÁ¬ñò£ù ï£ì£è¾‹, àôA¡ I辋 㛬ñò£ù
 å¡ø£è¾‹, îù¶ Ü®Šð¬ì «î¬õè¬÷ ̘ˆFªêŒ¶ªè£œ÷ º®ò£î, 膴ñ£ùˆFŸ°‹, «î¬õèÀ‚°‹
ªî£ì˜„Cò£è ªõO´ àîM‚°‹ èì‚°‹ îƒAJ¼‚°‹ å¡ø£è Ýó‹H‚Aùø¶. ºî™õ¼ì õó¾ªêô¾ˆF†ìñ£ù
100 I™Lò¡ ªì£ôK™, ¶òó‹«î£Œ‰îõ¬èJ™ ²è£î£ó‹, è™M, i†´õêF, ñŸÁ‹ º‚Aò «î¬õè¬÷
õöƒèº®ò£¶œ÷¶ì¡, 1/3 ð°F àœï£†´ «î¬õ«ò
G¬ø«õŸøŠðìô£‹.
Aö‚° b«ñ£˜ Üóꣃèñ£ù¶ îù¶ GÁõùƒèOŸ°‹, ܬñŠ¹gFò£ù Ýîóõ£÷˜èOŸ°‹
ê£îèñ£è Þ¼Šðî¡ Íô«ñ Þòƒè îòî£è Þ¼‚°‹. àî£óíˆFŸ°, ñ£˜„ 12‹ FèF ä‚Aò èœ
ê¬ðJ¡ G˜õ£è ÜFè£Kò£ù Sergio Veira de Mello,
Aö‚° b«ñ£˜ ܬñ„ê˜èœ ê¬ðJì‹ «ñ ñ£î‹ 20‹ FèF‚° H¡ù˜ ê†ìgFò£ù, Üóê¬ñŠ¹
ªî£ì˜ð£ù, õ¬ôˆî÷ õêFèœ, ªî£¬ôˆªî£ì˜¹ õêFèœ, «ð£†«ì£ HóF, õ£èù ðó£ñKŠ¹
õêFèœ «ð£¡øõŸ¬ø ªî£ì˜‰¶‹ õöƒè£¶ âù ªîKMˆî£˜. ð£ó£Àñ¡øˆF™ å«ó«ïóˆF™ ªñ£Nªðò˜Š¹
ªêŒðõ˜èœ, õ£ªù£L, ªî£¬ô‚裆C «ê¬õõêFèœ «ð£¡ø¬õ «õÁõNèO™ GF õöƒèŠðì£M†ì£™
Þòƒè£¶ «ð£ŒM´‹.
Þó‡ì¬ó õ¼ìƒèO¡ º¡ù˜ 1999 Ýèv† 30‹ FèF Aö‚° b«ñ£˜ ñ‚èœ
Þ‰«î£«ùCò Þó£µõˆFù¶‹, Þó£µõ ÜFè£KèOù¶‹ õ¡º¬ø¬ò»‹ ªè£´¬ñ¬ò»‹ âF˜ˆ¶ Þ‰«î£«ùCò£M™
Þ¼‰¶ HK‰¶«ð£õ ªð¼‹ð£¡¬ñ»ì¡ õ£‚èOˆîù˜. õ£‚èOŠ¬ð ªî£ì˜‰¶ àìù®ò£è Þó£µõ ªõPò£†ìˆF¡
M¬÷õ£è ÝJó‚èí‚è£ù ªð£¶ñ‚èœ ªè£™ôŠð†ì¶ì¡, Ëø£ò£ó‚èí‚裫ù£˜ Þ‰«î£«ùCò «ñŸ°
b«ñ£KÂœ÷ ªê™ô G˜Šð‰F‚èŠð†ì¶ì¡, ÜŠHó£‰FòˆF™ i´èœ, ð£ì꣬ôèœ, ¬õˆFò꣬ôèœ,
ªð£¶‚膮ìƒèœ àœ÷ìƒèô£ù º¿‚膴ñ£ùº‹ ÜN‚èŠð†ì¶. ÞÁF ÝŒ¾èO™, ®LJ™ ï¬ìªðøM¼‚°‹
Mö£‚ªè£‡ì£†ìƒèÀ‚° ܬö‚èŠð†®¼‚°‹ Üóꣃèƒè«÷ Þš ÜN¾èÀ‚° è£óíñ£°‹. ðô ðˆî£‡´è÷£è
Üõ˜èœ, Aö‚° b«ñ£˜ ñ‚è¬÷ îñ¶ ªð£¼÷£î£ó, Í«ô£ð£ò ïô¡èÀ‚è£ù ðíòñ£è ¬õˆF¼‰îù˜.
ð£¶, ÞŠ¹Fò 㛬ñò£ù CPò ï£ì£ù¶ ãè£FðˆFò å´‚°º¬ø‚°‹, êFèÀ‚°‹ âFó£ù
ðó‰¶ð†ì ñ‚èO¡ ²ò£bùñ£ù ÜEFó†ì½‚° ñ£ø£è, îù¶ Þ¼ŠHŸ° ºŸø£è Þ«î ãè£FðˆFò ê‚FèO™
îƒAJ¼‚è«õ‡®»œ÷¶.
ãè£FðˆFò å´‚°º¬øJ¡ õóô£Á
 LvðQ™
Salazar-Caetano Þ¡ ð£Cê
ê˜õ£Fè£ó ݆C
1974 Ý‹ ݇´ i›„Cò¬ì‰îF™ Þ¼‰¶ «ð£˜ˆ¶‚è™ àôèˆF¡ I辋 H¡îƒAò Þìñ£è Þ¼‰î Aö‚°
b«ñ£˜ eî£ù âF˜‚躮ò£î è£ôQˆ¶õ ÜFè£óˆ¬î ªè£‡®¼‰î¶. 1975 Þ™ Mò†ù£I™ ð£Kò
«î£™M¬ò ê‰Fˆî H¡ù˜, ܪñK‚è£Mù¶‹ ܾvF«óLò£Mù¶‹ Üóꣃèƒèœ Aö‚° b«ñ£K™
Fretilin Þ¡ î¬ô¬ñJ™ à¼õ£A‚ªè£‡®¼ï¢î
²î‰Fó Þò‚èñ£ù¶ Þ‰«î£«ùCò b¾‚Æìƒèœ ܬùˆF½‹ àÁFòŸø G¬ô¬ñ¬ò à¼õ£‚AM´‹ âù Ü…Cù˜.
1975 ®ê‹ðK™ ÞˆbM¡ e¶ Ý‚AóIŠ¹ ªêŒ»ñ£Á ²è£˜†«ì£M¡ Þó£µõ Üóꣃèñ£ù¶ ɇ®MìŠð†ì¶.
Ü´ˆî Þ¼ð¶ õ¼ìƒè÷£è ªõŸPªðŸø ܪñK‚è£Mù¶‹ ܾvF«óLò£Mù¶‹ Üóꣃèƒèœ b«ñ£Kò˜èO¡
âF˜Š¬ð Þ‰«î£«ùCò£ å´‚°õ àÁFò£ù Ýîó¬õ õöƒAù. ÞF™ 200,000 àJ˜èœ
ðLªè£œ÷Šð†ì¶.
1965-66 Þ™ ܪñK‚è£Mù¶‹ ܾvF«óLò£Mù¶‹ Ýîó¾ìù£ù, êFÍô‹
Þ‰«î£«ùCò ñ‚èœ e¶ Þ¼ˆîŠð†ì ²è£˜†«ì£M¡ Üóꣃèñ£ù¶, å¼ I™Lò¡ ªî£Nô£÷˜èOù¶‹
Mõê£JèOù¶‹ ªè£¬ô‚° è£óíñ£ù¶ì¡, ªî¡Aö‚° ÝCò£M™ «ñŸ°ôA¡ Í«ô£ð£ò, ªð£¼÷£î£ó
ïô¡èO¡ ð£¶è£õôù£è Þ¼‰î¶.
1978 Þ™ b«ñ£˜ èìL¡ Wö£ù ⇬íŒ, Gôõ£» Þ¼Šð¶ àÁFŠð´ˆîŠð†ì
H¡ù˜ Þ‰«î£«ùCò£¾ìù£ù Aö‚° b«ñ£K¡ ެ튬ð àôèˆF™ ºî™ ºîô£è ܃WèKˆî¶ ܾvF«óLò
Üóꣃèñ£°‹. Þ ðFô£è Þ‰«î£«ùCò Üóꣃèñ£ù¶, b«ñ£˜ èìL¡ õ÷ƒèœ ªî£ì˜ð£ù
ªê£‰îˆFŸ°‹, 膴Šð£†®Ÿ°‹ ܾvFó«óLò Üóꣃ舶ìù£ù «ð„²õ£˜ˆ¬î‚° îò£˜ âù ÜPMˆî¶.
ÞŠ «ð„²õ£˜ˆ¬îèœ 1989 Þ™ Timor Gap Treaty
â¡ø àì¡ð®‚¬è¬ò Hawke Þ¡ ªî£NŸè†C
Üóê£ƒèˆ¶ì¡ M«ûì ÜFFèÀ‚è£ù Mñ£ùŠð¬ì Mñ£ùˆF™ ¬õˆ¶ ¬èªò¿ˆFìŠð†ì¶. Þš¾ì¡ð®‚¬èò£ù¶
è콂° Wö£ù õ÷ƒèO¡ ªð¼‹ð°F¬ò ܾvF«óLò£MŸ° A¬ì‚è õNò¬ñˆî¶.
Ýù£™ ªð£¼÷£î£ó, ÜóCò™ ñ£Ÿøƒèœ è¡ðó£ ÜóꣃèˆF¡ èEŠ¹è¬÷
Þ™ô£ªî£Nˆî¶. ÞŠð£Kò ⇬íŒ, Gôõ£» õ÷ƒèO¡ 致H®Šð£ù¶ îù¶ º¡¬ùò è£ôQ e¶ îù¶
Ü‚è¬ø¬ò ¹FŠHˆî½‚° «ð£˜ˆ¶‚è¬ô ɇ®ò¶. Aö‚° b«ñ£˜ eî£ù Üîù¶ ÝÀ¬ñ, ä‚Aò èœ
ê¬ðò£™ Þ¡ùº‹ ãŸÁ‚ªè£œ÷Šð†®¼‚¬èJ™, Lvð¡ Þ‰«î£«ùCò -ܾvF«óLò àì¡ð£´ e¶ àôè
cFñ¡øˆF™ õö‚° ªî£´ˆî¶. 1995 Þ™ cFðFèœ ä‚Aò ï£´èœ àK¬ñŠðˆFóˆF¡ W› «ð£˜ˆ¶‚èL¡
«è£K‚¬è¬ò ãŸÁªè£‡ìù˜. Þ‰«î£«ùCò£ Þî¬ù ãŸè ñÁˆî cFñ¡ø‹ Üî¬ù ï¬ìº¬øŠð´ˆ¶ñ÷MŸ°
ªê™ôM™¬ô.
Ýù£™ 1990 Þ¡ ñˆFJ™, Þ‰«î£«ùCò Üóꣃ舶ìù£ù õ£SƒìQ¡
ܵ°º¬ø å¼ ñ£ŸøˆFŸ°œ÷£ù¶. ÜŠHó£‰FòˆF¡ ªð£Lvè£óù£è ñF‚èŠð†ì ²è£˜†«ì£M¡ áö™I‚趋,
àøMù¼‚° ꣘ð£ù Üóê£ƒè‹ õ÷‹I‚è Þ‰«î£«ùCò ªð£¼÷£î£óˆ¬î àôè„ꉬ ºŸø£è Fø‰¶M´õîŸè£ù
î¬ìò£ù¶. 1997 Þ™ ê˜õ«îê ï£íò GFòˆî£½‹, àôè õƒAJÛì£è¾‹ ÝCò ªð£¼÷£î£ó i›„C¬ò
ê‰î˜Šðñ£è ð£Mˆ¶ ܪñK‚è£ Þó£µõ ê˜õ£Fè£K¬ò Þ™ô£ªî£Nˆî¶. «ð£˜ˆ¶‚è™ Þî¬ù îù‚°
ê£îèñ£è ðò¡ð´ˆF å¼ Þó£üî‰Fó ºòŸCJ™ ß´ð†ì¶. ä«ó£ŠHò å¡PòˆF¡ Ýîó¾ì¡
b«ñ£¼‚è£ù ä‚Aò èO¡ ɶõ¬ó GòIŠðF™ ܶ ªõŸPªðŸø¶.
Þ«î«õ¬÷ «ð£˜ˆ¶‚è™ Ý†Cò£÷˜èœ
Gusmao, Horta, Alkatiri «ð£¡«ø£¬ó»‹,
ã¬ùò Þ‰«î£«ùCò î¬ôõ˜è¬÷»‹ cFñ¡øˆF™ GÁˆî ºòŸCˆîù˜. 1998 ãŠHóL™ Þ‰«î£«ùCò£
º¿õ¶‹ ²è£˜†«ì£ âF˜Š¹ èôõóƒèœ Ýó‹Hˆî«ð£¶, L¢vð‚° ܼ裬ñJ™ b«ñ£KòK¡ âF˜ŠHŸè£ù
«îCò ܬñŠ¹ (National Council of Timorese
Resistance -CNRT) å¼ ñ£ï£†®™ à¼õ£‚èŠð†ì¶.
CNRT Þ¡ î¬ôõ˜èœ ²è£˜†«ì£MŸ° âFó£ù
ªî£Nô£÷˜èOù¶‹ ñ£íõ˜èOù¶‹ Þò‚般î è‡ì¶ì¡, Þ‰«î£«ùCò 崂躬ø‚° âFó£ù «ð£ó£†ìˆF¡
à‡¬ñò£ù Æì£è 裆®‚ªè£œ÷ñ™, Þ„ê‰î˜Šðˆ¬î ''I辋 ð£¶è£Šðù¶‹, à¼õ£è¾œ÷ Å›G¬ôJ¡''
ð£¶è£õô˜è¬÷ à¼õ£‚°ðõ˜è÷£è ñ 裆®‚ªè£œõ ðò¡ð´ˆF‚ªè£‡ìù˜.
CNRT Þ¡ º¡«ù£‚è£ù Aö‚°
b«ñ£¼‚è£ù ''²òG˜íò àK¬ñò£ù¶'' ãè£FðˆFòˆFŸ° âFó£ù «ð£ó£†ìˆ¬î«ò£ Ü™ô¶ b«ñ£˜
ñ‚èOù¶ ïô¡è¬÷ ð£¶è£Šð¶ì«ù£ ªî£ì˜¹ð†ìî™ô. ñ£ø£è «ð£˜ˆ¶‚è™ Ü™ô¶ ܾvF«óLò ãè£FðˆFòˆFù¶
Ýîó¬õ ªðŸÁ‚ªè£œõ¬î «ï£‚èñ£è ªè£‡ì‹. Þî¡ Íô‹ îQ 塬ø à¼õ£‚°õî¡ Íô‹
àœÙ˜ ÝÀ‹ HKMù˜ ãè£FðˆFòƒèO¡ Þ¬÷ò ðƒè£Oè÷£è Þòƒ°õ‹. Þî¡ º®M™
CNRT Þó‡´ º‚Aò
Þô£ðƒè¬÷ õöƒ°õî£è õ£‚èOˆî¶. ܬõò£õù vFóˆî¡¬ñ -Üî£õ¶ b«ñ£˜ ñ‚èO¡ ñˆFJ™
à¼õ£°‹ A÷˜„C¬ò å´‚°õ¶, ñŸ¬øò¶ º‚Aòñ£è â‡ªíŒ «ð£¡ø bM¡ º‚Aò ÞòŸ¬è õ÷ƒè¬÷
²ó‡´õF¡ Ü®ˆî÷ˆFô£ù Þô£ð‹ Ý°‹.
«ð£˜ˆ¶‚èL¡ ºòŸCèÀ‚° ðFôO‚è è¡ðó£ Þ‰«î£«ùCò Üóꣃ舶ìù£ù
I辋 Þô£ðñ£ù àø¾è¬÷ ªï¼‚èñ£‚A‚ªè£œ÷ ºòŸCˆî¶. ²è£˜«ù£MŸ° H¡ù˜ ðîM‚° õ‰î ýdH
( B.J. Habibie)
ÞŸ° 1998 Þ¡ ÞÁFJ™ ýõ£˜† â¿Fò è®îˆF™ Aö‚° b«ñ£¼‚° å¼ °PŠH†ì è£ôˆFŸ° ñ†´Šð´ˆîŠð†ì
²ò£†C¬ò õöƒ°õ¶î£¡ Þ‰«î£«ùCò£M¡ Þ¬ø¬ñ¬ò ð£¶è£ˆ¶‚ªè£œ÷ Cø‰î¶ âù °PŠH†ì£˜.
1999 ¡ Ýó‹ðˆF™ îù¶ Üóê£ƒè‹ ªð£¼÷£î£ó ñóíªï¼‚讂°œÀ‹, ñ£íõ˜èOù¶‹
ªî£Nô£÷˜èOù¶‹ ܬñFJ¡¬ñ ªî£ì˜¬èJ™ ýdH Aö‚° b«ñ£˜ e¶ å¼ Gð‰¶¬ù¬ò º¡¬õˆî£˜.
ܬõò£õù, å¼ Cô ñ£îˆFÂœ Þ‰«î£«ùCò£M¡ 膴Šð£†®¡ W› å¼õ¬èŠð†ì ''ñ‚èœ Ý«ô£ê¬ù''
º¬ø¬ò ãŸÁ‚ªè£œõ¶ Ü™ô¶ Þ‰«î£«ùCò£ àìù®ò£è õ£ðvªðÁõî¡ Íô‹ à¼õ£°‹ àìù® ''ÜN‰î
ÌI¬ò'' âF˜«ï£‚è M¼‹¹A¡l˜è÷£ â¡ð‹. Þš õ£ðvªðÁõî¡ W› ÜŠHó«îêˆFŸè£ù êèô
GF, «ê¬õ, 膴ñ£ùˆFŸè£ù àîMèœ Þ™ô£¶«ð£îô£°‹.
ýdHJ¡ º¡ªñ£Nõ£ù¶ «ð£˜ˆ¶‚è™L¡ G蛄CGó¬ô êŒFò£è
ªè£‡®¼‰î¶. ä‚Aò èO¡ ÝY˜õ£îˆ¶ì‹, b«ñ£˜ ñ‚è¬÷ âšMîˆF½‹ èô‰¶ Ý«ô£C‚裶‹
«ð£˜ˆ¶‚è™ Þ‰«î£«ùCò£¾ì¡ «ñ ñ£î‹ 5‹ FèF Þ‰«î£«ùCò Þó£µõˆF¡ 膴Šð£†®¡ W› ä‚Aòèœ
ê¬ðJ¡ è‡è£EŠH¡ W› å¼ ê˜õüù õ£‚è´Š¬ð ï죈î å¼ àì¡ð£†®¬ù ªêŒF¼‰î¶.
CNRT Þ¡ î¬ôõ˜èœ
HKM¬ù‚è£ù õ£‚ªè´Š¹ å¡Á ï죈¶õ¶ Þ‰«î£«ùCò Ýîó¾ìù£ù ݻ¿‚è÷£™ Mê˜H®ˆî ïìõ®‚¬èèœ
«ñŸªè£œ÷Šð´‹ â¡ð¬î ªîK‰F¼‰î ÞŠð®ò£ù õ£‚ªè´Š¬ð Ýó‹ðˆF™ Gó£èKˆîù˜. Ýù£™
M¬óM™ Üõ˜èÀ‹, õ¡ªêò™èœ ãî£õ¶ à¼õ£°ñ£ù£™ ܶ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJù¶‹, «ñŸA¬ù»‹ ðôŠð´ˆF
î¬ôf´ ªêŒõî¡ Íô‹ CNRT
Þ¬ù ÜóꣃèˆF™ Þ¼ˆFM´‹ âù èEŠH†ìî¡ Íô‹ ÞšõN‚° õ‰îù˜.
ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ Å›„Cè¬÷ Þ™ô£¶ ªêŒõîŸè£è ܾvF«óLò Üóꣃèñ£ù¶
îù¶ «ð£˜ˆ¶‚è™ âFó£O¬ò ªõO«ò ÜèŸø Å›„CˆF†ìƒèÀ‚° ºòŸCˆî¶. Aö‚° b«ñ£˜ eî£ù
Þ‰«î£«ùCò£M¡ c‡ìè£ô Þ¬ø¬ñ¬ò ðó£ñKˆ¶‚ªè£‡´ ýõ£† Þ¡ Üóꣃèñ£ù¶ Þó‡´ F¬êèO™
Þòƒè ªî£ìƒAò¶. îù¶ ïô¡è¬÷ ð£¶è£ˆ¶‚ªè£œ÷ Mò†ù£‹ »ˆîF¡ H¡ù˜ ð£Kò Þó£µõ îò£KŠ¬ð
ªêŒî¶. à÷¾ˆ¶¬øJ¡ °Á‚W´ Þ¼‰î«ð£F½‹ ýõ£†®Ÿ°‹ Üõó¶ º‚Aò ܬñ„ê˜èÀ‚°‹ Þ‰«î£«ùCò
ܬñ„êó¬õJù¶‹ Þó£µõ àò˜ è†ì¬÷òèˆFù¶‹ F†ìƒèœ ï¡ø£è ªîK‰F¼‰î¶. ýõ£†®¡ Üóꣃèñ£ù¶
ݻ¿‚èO¡ â‰îªõ£¼ ïìõ®‚¬è»‹ ܾvF«óLò î¬ô¬ñJô£ù Þó£µõˆî¬ôf†´ «î¬õò£ù ñQî£Hñ£ù
ïìõ®‚¬è «ð£¡ø º¡Qð‰î¬ùè¬÷ à¼õ£‚°‹ âù èEŠH†®¼‰î¶.
ܾvF«óLò ð¬ìèœ Aö‚° b«ñ£˜ ñ‚è¬÷ ð£¶è£Šð¶ â¡ø ºèÍ®J¡ W›
1998 ªêŠì‹ð˜ ñˆFJ™ ®LJ™ ÞøƒAò«ð£¶ ð´ªè£¬ôèœ ï쉶 º®‰F¼‰î¶. Ýù£™ ä‚Aò èœ
ê¬ðJ¡ INTERFET
ð¬ìèÀ‚° î¬ô¬ñ A ýõ£† Üóꣃèñ£ù¶ ä‚Aò èœ
ê¬ðJ¡ W› âšõ¬èŠð†ì Üóê£ƒè‹ à¼õ£Aù£½‹, ÜF™ îù¶ 輈¶‚èœ º‚Aò Þìˆ¬î ªðŸÁ‚ªè£œõîŸè£ù
G¬ô¬ò à¼õ£‚A‚ªè£‡ì¶.
âF˜Š¹‚èœ å´‚èŠð´A¡øù
Þ‰î Þóˆî‹ «î£Œ‰î Gè›¾èœ ªî£ì˜¬èJ™, Aö‚° b«ñ£K¡ î¬ôõ˜èœ
âšMîñ£ù ðó‰î âF˜Š¬ð»‹ î´Šð ªêòŸð†ìù˜. ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ õ£‚ªè´ŠHŸ° º¡ù¼‹
H¡ù¼‹ Üõ˜èœ âF˜Š¬ð»‹, ݘŠð£†ìƒè¬÷»‹ âF˜ˆîù˜. °vñ£«õ£ îù¶ ªèK™ô£ «ð£ó£Oèœ
Þ‰«î£«ùCò Þó£µõ õ¡º¬ø‚° âFó£è °îL™ ß´ðìñ£†ì£˜èœ âù ÃPòî¡ Íô‹ ªè£¬ôèœ
ªî£ì˜õ¬î ÜÂñFˆî£˜. ê˜õüù õ£‚ªè´ŠH¡ 䉶 èO¡ H¡ù˜, 1999 ªêŠì‹ð˜ 4‹ FèF
CNRT Þ¡ ÜP‚¬è å¡P™ ''î‹ñ£™ âšMîñ£ù ïìõ®‚¬è»‹
â´‚èŠð죶 âù¾‹, ãªùQ™ ܶ å¼ àœï£†´ »ˆîˆ¬î Ýó‹HŠð è£óíñ£è ÃøŠð´‹'' âù
ÜPMˆî¶. Üõ˜èÀ¬ìò º‚Aò èõù‹ â¡ùªõQ™, å¡Á‹ ªêŒò‚Ã죶, ܶ «ñŸA¡ ÝîóMŸ° àì¡ð£ì£ùî£è
Þ¼‚°‹ â¡ð‹.
Üõ˜è÷¶ Þ‰G¬ôŠð£ì£ù¶ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð Aö‚° b«ñ£¼‚è£ù
Þ¬ì‚è£ô G˜õ£èˆ¬î ܬñ‚°‹ õ¬ó ªî£ì˜‰î¶. Ýó‹ðˆF™ Þ¼‰«î b«ñ£K¡ î¬ô¬ñò£ù¶ âšMîñ£ù
à‡¬ñò£ù üùï£òègFò£ù ðƒªè´ˆî¬ô î´‚è b˜ñ£QˆF¼‰î¶.
âšMîñ£ù õ£‚ªè´Š«ð£ Ü™ô¶ ñ‚èœ èô‰¶ªè£œ÷«ô£ Þ™ô£¶ Aö‚°
b«ñ£¼‚è£ù Þ¬ì‚è£ô G˜õ£è‹ å¼ è£ôQˆ¶õ ݆C‚è£ù ÜFè£óƒè¬÷ ªè£‡®¼‰î¶. «è£˜î£Mù¶‹
°vñ£«õ£Mù¶‹ Ýîó¾ì¡ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ G˜õ£Aò£Aò
Sergio Vieira de Mello ðó‰¶ ÜFè£óƒè¬÷ ªè£‡®¼‰î¶ì¡, ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡
ÜFè£Kè¬÷»‹ àœÙ˜ ÜóCò™õ£Fè¬÷»‹ ªè£‡ì ܬñ„êó¬õ¬ò GòI‚°‹ ÜFè£óˆ¬î»‹ ªè£‡®¼‰î£˜.
°vñ£«õ£, Sergio Vieira de Mello àì¡
ªï¼‚èñ£è î ÞòƒA âF˜õ¼‹ üù£FðF¬ò «ð£™ ï죉¶ªè£‡ì£˜. Þ«î«õ¬÷ º¡ù£œ ªèK™ô£
Þò‚èñ£Aò Fretilin å¼ à‡¬ñò£ù Üóê è†Cò£Aò¶.
âFó£ù Þó£µõ ïìõ®‚¬è¬ò î´Šð¬î «ï£‚èñ£è ªè£‡´ Aö‚° b«ñ£˜
î¬ôõ˜èœ ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ ݬí¬ò c®‚°ñ£Á «è†´‚ªè£‡ìù˜. ÞîÛì£è ÝJó‚èí‚è£ù ä‚Aò
ï£´èœ ê¬ðJ¡ ð¬ìJù¼‹, ªð£Lú£¼‹ 膴Šð£†¬ì ªî£ì˜‰¶ ¬õˆF¼‚è M¼‹Hù˜.
HKM¬ù‚è£è õ£‚èO‚èŠð†´ Þó‡´ õ¼ìƒèO¡ H¡ù˜, èì‰î Ýèv´
ñ£î«ñ ñ‚èœ ñ¡øˆFŸè£ù «î˜î™ ï죈îŠð†ì¶. Þ¶¾‹ è´¬ñò£ù ÜóCò™ 膴Šð£†®¡ W«ö«ò
ïì‰î¶. °vñ£«õ£M¡ õL»ÁˆîL¡ W› ðF¾ªêŒòŠð†ì è†Cèœ ï£†®¡ 弬ñ‚è£ù àì¡ð£†®½‹,
å¼õ˜ e¶ å¼õ˜ Mñ˜êù‹ ªêŒõ¬î î´Šð‹, «îCò åŸÁ¬ñ G˜õ£èˆ¬î ãŸð´ˆ¶õîŸè£è¾‹,
Ýó‹ðˆF™ Þ¼‰«î ù üù£FðFò£è ÝîóõOŠðîŸè£è¾‹ ¬èªò¿ˆFì«õ‡®J¼‰î¶. ªêŒFˆ¶¬ø¬ò»‹,
ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð¬ò»‹ ªð£Áˆîõ¬óJ™ Fretilin
Þ¡ ªõŸP ºŸÃ†®ò º®õ£è Þ¼‰î¶.
ð£Kò Ü¿ˆîƒèÀ‚° ñˆFJ½‹ ê£î£óí ñ‚èœ Aö‚° b«ñ£˜ ñˆFJ™ ä‚Aò
ï£´èœ ê¬ðJ¡ Üó² ªî£ì˜ð£è¾‹, Üî¡ Ã†ì£Oèœ ªî£ì˜ð£è¾‹ õ£‚èOŠH™ èô‰¶ªè£œ÷õF™
܉GòŠð콋, ðŸÁîL¡¬ñ»‹ è£íŠð†ì¶. âF˜ð£˜ˆî ªð¼‹ð£¡¬ñ‚° ñ£ø£è,
Fretilin ÞŸ° 57% õ£‚°è«÷ A¬ìˆî¶.
Üî¬ùˆ ªî£ì˜‰¶ Fretilin
Þ¡ î¬ô¬ñò£ù¶ Ýè‚°¬ø‰î¶ âF˜õ¼‹ 5õ¼ìƒèÀ‚° âšMîñ£ù «î˜î™ ïìŠð¬î»‹ î´ˆ¶œ÷¶.
ã¬ùò °¿‚èÀì¡ å¼ Ã†®¬ù à¼õ£‚°õî¡ Íô‹ ÜóCòô¬ñŠ¹ ê†ìˆ¬î ⿶õîŸè£ù Í¡P™ Þó‡´
ªð¼‹ð£¡¬ñ¬ò Fretilin Þ¡ ñ‚èœ ñ¡øˆF™
ªðŸÁ‚ªè£‡ì£˜. Üî¡ î¬ôõ˜èœ Þš ÜóCòô¬ñŠ ê†ì‹ eî£ù ê˜õüùõ£‚ªè´Š¹ ïì‚裶 âù
ÜPMˆîî¡ Íô‹, Ü âFó£è ñ‚èœ õ£‚èO‚°‹ àK¬ñ¬ò Þ™ô£ªî£Nˆîù˜. Þî¬ùˆªî£ì˜‰¶,
Þ‹ñ‚èœ ñ¡ø‹ ®¡ ºîô£õ¶ ð£ó£Àñ¡øˆ¬î ܬñ‚°‹ âù
Fretilin Þ¡ ÜPMˆî¶ì¡, 2007 õ¬óJô£ù
âšMîñ£ù «î˜î½‚è£ù «î¬õ¬ò»‹ ÜèŸPù£˜.
üù£FðF ðîM‚è£ù å«óªò£¼ «î˜î™ «ñ ñ£î‹ 20 Ü÷M™
Þ싪ðø¾œ÷¶. Þ¶ å¼ º¿ ãñ£Ÿø£°‹. ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð ñ†´ñ™ô, àôè ªêŒF GÁõùƒèœ ܬùˆ¶«ñ
°vñ£«õ£ ªõŸPò£÷˜ âù ãŸèù«õ ÜPMˆ¶œ÷ù. ܈«î˜î½‚° å¼ üùï£òè Í® Þ´õîŸè£è º¡ù£œ
üù£FðFò£ù Xavier do Amaral å¼
«ð£L«õ†ð£÷ó£è èô‰¶ ªè£œ÷ ÜÂñF‚èŠð†´œ÷£˜.
ÜóCòô¬ñŠH™ ðôMîñ£ù ÜóCò™ ²î‰Fóƒè¬÷»‹, îQò£˜ àK¬ñè¬÷»‹
õöƒ°õî£è ð†®òLìŠð†´œ÷¶. Ýù£™ G˜õ£è 膴Šð£´, î¬ìõ£‚A¬ù
(Veto) ð£M‚°‹ üù£FðF‚è£ù ÜFè£ó‹, Üóꣃ般î
ðîMJL¼‰¶ ÜèŸø™, ð£ó£Àñ¡øˆ¬î è¬ôˆî™, Üõêóè£ô G¬ô¬ñ¬ò ÜPMˆî™, Ý»îŠð¬ìèÀ‚°
è†ì¬÷J´î™ «ð£¡øõŸ¬ø Þ¶ Üì‚A»œ÷¶. ð£ó£Àñ¡ø, üù£FðF «î˜î™ 嚪õ£¼ 5 õ¼ìˆFŸ°«ñ
ïì‚°‹. ÜóCòô¬ñŠ¹ ê†ìˆF™ F¼ˆîƒè¬÷ ªêŒõ ê˜õüùõ£‚ªè´Š¹ «î¬õJ™¬ô. ܶ ð£ó£Àñ¡øˆF™
2/3 ªð¼‹ð£¡¬ñ»ì¡ â‰î«ïóˆF½‹ ñ£ŸøŠðìô£‹.
ÞŠðˆFó‹ õ÷˜‰¶õ¼‹ àœÙ˜ ºîô£Oˆ¶õˆ ù¶‹, ªõO´ ÍôîùˆFù¶‹ ïô¡è¬÷ ð£¶è£ŠðîŸè£ù
àÁF¬ò õöƒ°A¡ø¶. Þ¶ àŸðˆFJ™ îQ„ªê£ˆ¶ì¬ñ¬ò ð£¶è£Šð¶ì¡, ''²î‰Fóñ£ù ºòŸC¬ò»‹
õ˜ˆîè «ñŸð£˜¬õ»‹'' º¡¬õŠð¶ì¡, Üóê£ƒè‹ ''ªõO´ Íôîùˆ¬î èõ¼õîŸè£ù G¬ô¬ñè¬÷
vî£H‚°‹'' âù¾‹ °PŠH†´œ÷¶.
«ñ 20‹ FèF ¬èòO‚èŠð†ì H¡ù¼‹ å¼ F¼ˆFò¬ñ‚èŠðì õ®õˆF™ ä‚Aò
ï£´èœ ê¬ðJù¶ ÜFè£ó‹ ªî£ì˜‰¶‹ Þ¼‚°‹. 6500 ÞŸ° «ñŸð†ì ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ ð¬ìJù¼‹,
ªð£Lú£¼‹, cFˆ¶¬ø ÜFè£KèÀ‹, G˜õ£AèÀ‹ 2004 «ñ ñ£î‹ õ¬ó ܃° ªî£ì˜‰¶‹ Þ¼Šð˜.
Þ¶ ♬ôòŸÁ c®ŠðîŸè£è ꣈Fò‹ àœ÷¶. Aö‚° b«ñ£KŸ° Ýîóõ£ù ä‚Aòï£´èœ ê¬ðJ¡ °¿M¡
܃èˆîõ˜èœ º‚Aò ðîMèO™ ªî£ì˜‰¶‹ Þ¼Šð¶ì¡, ¹Fî£è à¼õ£‚èŠð´‹ Þó£µõˆ¬î»‹ ªð£Lú£¬ó»‹
«ñŸð£˜¬õ ªêŒõ¶ì¡, ðJŸC»ñOŠð˜. êèôMîñ£ù «î¬õè¬÷»‹, «ï£‚èƒè¬÷»‹ ªð£Áˆîõ¬óJ™
Aö‚° b«ñ£ó£ù¶ å¼ Ü¬ó‚è£ôQˆ¶õ Üóê£è«õ Þ¼‚°‹.
㛬ñ»‹ êñˆ¶õI¡¬ù»‹ ܬñFJ¡¬ñ»‹
ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð»‹, Aö‚° b«ñ£˜ ݆Cò£÷˜èÀ‹ ðó‰î âF˜Š¹ ªî£ì˜ð£è
ðòŠð´õ º‚Aò è£óíƒèœ à‡´. ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ ñQî ÜHM¼ˆF F†ì ÜP‚¬è å¡Á «ñ
ñ£î‹ 13‹ FèF ªõOJìŠð†ì¶. ÜF™ Aö‚° b«ñ£K¡ õ¼ì£‰î îQñQî õ¼ñ£ù‹ 478 ªì£ô˜ âù¾‹,
ܶ ¼õ‡ì£ ñŸÁ‹ ܃«è£ô£MŸ° Ü´ˆîî£è àôèˆF™ àœ÷ 20 㛬ñò£ù èO™ å¡ø£°‹ âù °PŠH†´œ÷¶.
܃° 40% ÞŸ° «ñŸð†ì ñ‚èœ õÁ¬ñ‚«è£†®¡ W¿‹, ï£÷£‰î‹ 55 ªê¡Ÿ àì¡ õ£›õ¶ì¡, ܬóõ£C‚°‹
ÜFèñ£ùõ˜èœ è™MòPõŸøõ˜è÷£è¾‹, Hø‚°‹ °ö‰¬îèœ G¬ø°¬øõ£è Þ¼‚A¡øù˜.
ã¬ùò ÜP‚¬èèœ, êó£êK õ£›‚¬è õò¶ 56 Ýè âF˜ð£˜‚èŠð´õî£è¾‹,
«ð£ê£‚A¡¬ñ â¡ð¶ å¼ «ï£ò£A»œ÷î£è¾‹, ñ«ôKò£, ªìƒ° 裌„ê™, èê«ï£Œ â¡ðù ê£î£óíñ£è
àœ÷î£è¾‹ ªîKM‚A¡øù. ªî¡Aö‚° ÝCò£M½‹ Ü™ô¶ «ñŸ° ð²H‚ ð°FJ½‹ Þ™ô£î÷M™ Aö‚°
b«ñ£K™ HóêõˆF¡«ð£¶ Þø‚°‹ ñ£K¡ ªî£¬è Þó‡´ ñìƒè£è àœ÷¶. Aö‚° b«ñ£K¡
裟ð°F‚°‹ °¬øõ£ù ªð‡èÀ‚°î£¡ ²è£î£ó õêF Ü™ô¶ ðJŸÁM‚èŠð†ì ñ芫ðŸÁ ñ¼ˆ¶õ î£FJ¡
àîM àìù®ò£è A¬ì‚A¡ø¶. މ®™ ªî£NŸ¶¬ø Þ¼Šð¶ °Pˆ¶ «ðê«õ «î¬õJ™¬ô. 90% Ýù
ñ‚èœ GôˆF™ îƒA»œ÷ù˜. ôîô£«ù£˜ Mõê£òˆ¬î àJ˜õ£›‚¬è‚è£ùî£è ªè£‡´œ÷ù˜. Aó£ñŠ¹øƒèO™
i®¡¬ñ»‹ «õ¬ôJ¡¬ñ»‹ ÜFè‹ ñ†´ñ™ô£¶, ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡ Hóê¡ùˆî£™ à¼õ£‚èŠð†ì
ªð£¼÷£î£ó‹ Þ™ô£¶«ð£õ ªêòŸ¬èò£è à¼õ£è¾œ÷ ðíi‚èˆî£™ Þ¶ Þ¡ùº‹ ÜFèK‚°‹.
«ð£˜ˆ¶‚èL¡ ªêŒFGÁõùñ£ù
Lusa M¡
܇¬ñò ªêŒF å¡Á H¡õ¼ñ£Á °PŠH†®¼‰î¶:
''î¬ôïèóñ£ù¶ 㛬ñ»‹ ªê™õ‰îº‹ Þ¬í‰î ºó‡ð£´èœ
àœ÷ å¼ ïèóñ£è àœ÷¶. Aö‚° b«ñ£˜ ²î‰FóˆF¡ H¡ù˜ ÝCò£M¡ I辋 㛬ñò£ù ï£ì£°‹.
®L àíõèƒèO™ å¼ «ïó ê£î£óí àí¾ 13 ªì£ô¼‚° ÜFèñ£è¾‹, å¼ «è£Š¬ð 裊H 1
ªì£ô¼‚° ÜFèñ£è¾‹ àœ÷¶. ªð¼‹ð£ô£ù ñ‚èœ å¼ ï£œ 50 ªê¡Ÿ ÞŸ° êŸÁ ÜFèñ£ù¬î«ò
îƒA»œ÷ù˜. ïèóˆF™ ޡ‹ ꣂè¬ìèœ Fø‰î G¬ôJ™ è£íŠð´õ¶ì¡, ªî¼ M÷‚°èœ Þ™ô£î¶ì¡,
ôîô£è Þ®‰î i´è«÷ è£íŠð´A¡ø¶''. ®L‚° ªõOJ™ G¬ô¬ñ ޡ‹ «ñ£êñ£è¾œ÷¶.
Australian Financial Review
'''Þšõ£ó ÞÁFJ™
àœõó¾œ÷ ÜFFèœ ÝHK‚è£M¡ «ñ£êñ£ù Þìƒè¬÷ Mì Aö‚° b«ñ£K¡ Aó£ñŠð°FèO¡ õ£›‚¬è
«ñ£êñ£ù 㛬ñJÂœ Þ¼Šð¬î 裇ð¶ îM‚躮ò£¶ '' âù °PŠH†ì¶.
b«ñ£Kò ñ‚èO¡ âF˜ð£˜Š¹ ªî£ì˜ð£è ''ܬñFò£è'' Þ¼‚°ñ£Á °vñ£«õ£
ܬöŠ¹M†´œ÷¶ì¡, âF˜õ¼‹ 15 õ¼ìƒèO™ õ£›‚¬èˆîó‹ ÜFèK‚°ñ£ù£™ ܶ å¼ ð£Kò ªõŸP âù
ÜPMˆî£˜. Ýù£™ ܃° °PŠð£è Þ¬÷ë˜èO캋 ñ£íõ˜èO캋 Ýöñ£ù ÜF¼ŠF‚°‹, ÜóCò™ ܬñFJ¡¬ñ‚°ñ£ù
êI‚¬èèœ è£íŠð´A¡øù. èì‰î Þó‡ì¬ó õ¼ìˆF™ «õ¬ôòŸø ªî£Nô£÷˜èO¡ ݈FóI‚è á˜õôƒè¬÷»‹,
°¬ø‰î ê‹ð÷‹ ªî£ì˜ð£ù «õ¬ôGÁˆîƒè¬÷»‹, ä‚Aò ï£´èœ ê¬ð‚° âFó£ù âF˜Š¹ á˜õôƒè¬÷»‹,
ªõO´ ð¬ìèÀ‚° âFó£ù è™i„²‚è¬÷»‹ è£í‚îòî£èM¼‰î¶. Þ‰«î£«ùCò Þó£µõ ÜFè£KèÀì‹,
ݻ¿‚èÀìÂñ£ù °vñ£«õ£M¡ H¡ªî£ì¼‹ ''êñóê‹'' ªî£ì˜ð£è ñ‚èO¡ ݈Fó‹ bMóñ¬ìõ¶ì¡,
Fretilin
Þ¡ ÜFè£óˆ¶õñ£ù¶‹ üùï£òèˆ î¡¬ñòŸø¶ñ£ù º¬øèÀì¡ °ºÁ‹
ÜF¼ŠFJ¡¬ñ»‹ è£íŠð´A¡ø¶. âF˜è†Cèœ, ÜóCòô¬ñŠ¹ ê†ì‹ eî£ù¶‹, ð£ó£Àñ¡ø «î˜î™
ªî£ì˜ð£ù õ£‚èOŠ¹ ðP‚èŠð†ì¶ ªî£ì˜ð£è¾‹ âF˜Š¹ ªîKMˆ¶œ÷ù.
«ñ 20‹ FèFJ¡ Mö£‚èœ è´¬ñò£ù ð£¶è£ŠH¡ W› ï¬ìªðÁA¡ø¶. ä‚Aò
ï£´èœ ê¬ðJù¶‹, Aö‚° b«ñ£K¡ ÜFè£KèÀ‹ ÜÂñFªðø£î ݘŠð£†ƒèÀ‚°‹, Ý»î‚ °¿‚èÀ‚°‹
â„êK‚¬è M´ˆ¶œ÷ù˜. Bacau
â¡ÂIìˆF™
International Herald Tribune Þù£™
«ð†®è£íŠð†ì àœÙ˜ ÜFè£Kò£ù Marito Reis
ðó‰î ܬñFJ¡¬ñ °Pˆ¶ H¡õ¼ñ£Á 輈¶ ªîKMˆ¶œ÷£˜.
Þõ˜ Þ‰«î£«ùCò Ý‚AóIŠHŸ° âFó£è «ð£ó£®òîŸè£è 15õ¼ì‹ C¬øJL¼‰îõ˜. Üõ˜ ''24õ¼ì
«ð£ó£†ìˆFŸ° H¡ù˜ Þ¶  âƒéÀ‚è£ù ðKê£è Þ¼‚A¡ø¶. Ýù£™, Þ‰î ²î‰FóˆF¡ àœ÷ì‚è‹
â¡ùõ£è Þ¼‚芫ð£A¡ø¶ â¡ð¬î  â¡Q캋 âù¶ î¬ôõ˜èO캋 «è†A¡«ø¡?'' âù ªîKMˆî£˜.
Aö‚° b«ñ£K¡ î¬ôõ˜èOìI¼‰¶ õ¼ì‚èí‚A™ ðP‚èŠð†®¼‰î H¡ù˜,
b«ñ£˜ èìL¡ â‡ªíŒ õ÷ƒèÀì‹, Gôõ£»¾ì‹, «è£ŠH ãŸÁñF»‹ à™ô£êŠ Hóò£íˆ¶¬ø»‹
ެ퉶 àò˜‰î õ£›‚¬èˆ îóˆFŸè£ù Ü®ˆî÷ˆ¬î õöƒèô£‹ â¡ø º¡«ù£‚¬è ªè£‡®¼‚A¡øù˜. ªõO´
Íôîùˆ¬î èõ¼õîŸè£è àœÙ˜ ªî£Nô£÷˜èOù¶ ê‹ð÷‹  å¡PŸÁ 3 ªì£ô˜ ÞŸ° W› ¬õˆF¼‚èŠð´A¡ø¶.
Ýù£™ ð£Kò ºîh´èœ ޡ‹ õó£î¶ì¡, «è£ŠH M¬ôò£ù¶ àôè„ ê‰¬îJ™ i›„Cò¬ì‰¶œ÷¶. Þšõ¼ì‹
Aö‚° b«ñ£K¡ ªñ£ˆî àœÙ˜ àŸðˆFò£ù¶ 0.5% Ý™ ²¼‚èñ¬ì»‹ âù¾‹, ä‚Aò ï£´èœ ê¬ðJ¡
«õ¬ôèœ Þ™ô£¶«ð£õ ªð£¼÷£î£ó ÜF˜„Cè¬÷»‹ ê‰F‚°‹ âù ê˜õ«îê ï£íò GFò‹ ºŸÃ†®
ÃP»œ÷¶.
I辋 âF˜ð£˜‚èŠð´‹ ⇪íŒ, Gôõ£» õ÷ƒèÀ‹ å¼ ÜFêò‹ âù GÏH‚°‹.
ýõ£†®¡ Üóê£ƒè‹ Greater Sunrise
õò™èO½œ÷ êèô Þ¼Š¬ð»‹, ð£Kò
Bayu-Undan F†ìˆF¡
áì£ù õì ܾvF«óLò ïèóñ£ù Darwin
ÞŸè£ù Gôõ£» °ö£¬ò»‹  ªðŸÁ‚ªè£œ÷ º¬ùA¡ø¶. âšõ£P¼‰î«ð£F½‹,
b«ñ£˜ èìLL¼‰¶ ªõOõ¼‹ Þô£ðƒèœ îM‚躮ò£îð® ð£Kò ê˜õ«îê â‡¬íŒ GÁõùƒèÀ‚°‹, å¼
CPò ð°F ®LJ¡ G˜õ£èˆFŸ°«ñ ªê™ôŠ«ð£A¡ø¶.
ªõO´ àîMò£÷˜èœ ÞŠHó«îêˆFŸ° èì‰î õ¼ì‹ 300 I™ò¡ ªì£ô˜è¬÷
õöƒA»œ÷ù˜. Ýù£™ ÞF™ ð£Kò÷¾ Üõ˜è÷¶ ªð£¼÷£î£ó, Í«ô£ð£ò ïô¡è¬÷ ð£¶è£Šðè
ªê¡Áœ÷¶. 1999 ªêŠì‹ðKŸ°‹ 2004 Ρ õ¬ó‚°‹ Þ¬ìJ™ ýõ£† Üóꣃèñ£ù¶ Aö‚°
b«ñ£K¼‚° 3.9 H™Lò¡ ªì£ô¬ó ªêôM쾜÷¶ Ü™ô¶ ªêôM†´œ÷¶. ÞF™ 90% Þó£µõˆ «î¬õèÀ‚è£è
ðò¡ð´ˆîŠð†´œ÷î£è ñFŠHìŠð†´œ÷¶.
21‹ ËŸø£‡®¡ Ýó‹ðˆF™ Aö‚° b«ñ£ó£ù¶ «îCõ£îˆFù¶‹, ''«îCò
M´î¬ôJù¶‹'' ޡªñ£¼ ¶òó‹«î£Œ‰î àî£ó투î õöƒ°A¡ø¶. Þ‰î ¹Fò ®¡ W›, Aö‚°
b«ñ£˜ ñ‚èœ ã›¬ñ¬ò»‹, ÜFèK‚°‹ ²ó‡ì¬ô»‹ îMó «õªø£¡¬ø»‹ âF˜«ï£‚芫ð£õF™¬ô.
''²î‰Fó‹'' â¡ð¶, ♬ôèì‰î ºîh†¬ì èõ¼õîŸè£ù¶‹, ²î‰Fó õ˜ˆîè õ¬ôòƒè¬÷ à¼õ£‚°õ‹,
ê˜õ«îê ï£íò GFòˆFù¶‹, àôè õƒAJù¶‹ è†ì¬÷è¬÷ âF˜ªè£œõî£è¾‹ ܘˆîŠð´õî£A»œ÷¶.
ïŠð£¬êèœ Þ™ô£¶ªî£N¬èJ½‹, Aö‚° b«ñ£K¡ Þ‚è†ì£ù G¬ô ªõOŠð´¬èJ½‹
êÍè ªï¼‚è®èÀ‹ õ˜‚è ºó‡ð£´èÀ‹ M¬óM™ Ýöñ¬ì»‹. Þ‹«ñ£êñ£ù Þì˜ð£´èOL¼‰¶ I躂Aò
ù˜ à¼õ£°õ¶ì¡, ªð£¼÷£î£ó ñŸÁ‹ ÜóCò™ å´‚°º¬øJL¼‰¶‹ à‡¬ñò£ù M´î¬ôò£ù¶ àôè
ºîô£Oˆ¶õˆFŸ° âFó£è b«ñ£Kù¶‹, Þ‰«î£«ùCò ñŸÁ‹ ÜŠHó«îêˆF™ àœ÷ ªî£Nô£÷˜èÀ‹ ã¬öñ‚èÀ‹
ä‚AòŠð†ì «ð£ó£†ìˆF¡ ÜHM¼ˆFò£«ô«ò ܬìò º®»‹ â¡ð¬î M÷ƒA, ñ ÜF™ Ü®ˆî÷ñ£è
ªè£œõ˜.
|
