1 Mayıs 2026

Kanada emperyalizmi: Küresel savaşta av değil, avcı

Bu konuşma, Sosyalist Eşitlik Partisi (Kanada) ulusal sekreteri Keith Jones tarafından, WSWS ve Dördüncü Enternasyonal’in Uluslararası Komitesi tarafından düzenlenen 2026 1 Mayıs Çevrimiçi Toplantısı’nda yapılmıştır.

Kanada’nın Liberal hükümeti İran savaşının başlangıcında ABD emperyalizminin yasadışı, kışkırtılmamış saldırısına tam destek vererek öne çıktı. Tahran’a ilk bombaların yağmasından birkaç saat sonra Başbakan Mark Carney, Trump’ın yalanlarını tekrarladı ve İran’ı Ortadoğu’da barışa yönelik bir tehdit olarak nitelendirdi.

Kanada emperyalizminin bu canice savaştaki suç ortaklığı, aradan geçen dokuz haftada daha da arttı. Ottawa uzun zamandır yağmacı eylemlerini ve hırslarını insan hakları ve uluslararası hukuk retoriğinin arkasına gizlemeye çalışıyor. Ancak ABD’nin ve saldırı köpeği İsrail’in işlediği savaş suçları konusunda dikkat çekici bir şekilde sessiz kalıyor. Trump’ın İran medeniyetini yok etme tehditlerine ya da Gazze’dekine benzer hastane ve yerleşim bölgelerinin bombalanmasına sessiz. İran’ın kendini savunmak için attığı her adımı ise kınıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 7 Ekim 2025 Salı günü Beyaz Saray’ın Oval Ofisi’nde Kanada Başbakanı Mark Carney ile bir araya geldi. [AP Photo/Evan Vucci]

Avrupalı emperyalist güçler gibi Kanada da Washington’un İran’ı Şah döneminde maruz kaldığı yeni-sömürge boyunduruğuna geri döndürme çabasını desteklemektedir. Ottawa’nın çekinceleri sadece Washington’un NATO müttefiklerini savaşın planlanıp ilerletilmesinden dışlamasıyla, savaşın yürütülme biçimiyle ilgilidir.

Savaş küresel ekonomik yıkıma yol açarken bile Carney hükümeti Almanya, Fransa ve Britanya ile birlikte NATO’nun Ukrayna üzerinden Rusya ile başlattığı savaşı şiddetlendirmeye çalışıyor. Rusya’yı Arktik’in kaynak zenginliği için bir rakip olarak gören ve Ukrayna aşırı sağıyla 75 yıllık bir ortaklığı olan Kanada, 2022’den bu yana Ukrayna’ya kişi başına diğer tüm G7 ülkelerinden daha fazla silah ve para yardımı yaptı. Kanada, Trump’ın Putin’le anlaşarak diğer NATO güçlerinin zararına savaşı sona erdirmesini önlemek için Berlin, Londra ve Paris tarafından bir araya getirilen Gönüllüler Koalisyonunun önde gelen üyelerinden biridir.

Kanada egemen sınıfı, Trump’ın Önce Amerika bayrağı altında, Amerika’nın eski emperyalist müttefikleriyle ekonomik ve jeostratejik ilişkilerini yeniden şekillendirmek de dahil olmak üzere, küresel ABD emperyalist hegemonyasını yeniden diriltmeye yönelik çılgınca çabası karşısında sarsıldı.

Faşist ABD başkanının gümrük vergileri ve Kanada’yı ilhak etme tehditlerine, küresel savaş hazırlıklarını hızlandırarak ve işçilerin sosyal ve demokratik haklarına yönelik sınıf savaşı saldırısını yoğunlaştırarak yanıt verdi.

Mart 2025’te Justin Trudeau’nun yerine başbakan olan eski merkez bankacısı ve üst düzey yönetici Carney liderliğindeki federal Liberal hükümet, dramatik bir sağa kayışa öncülük edecek şekilde yeniden düzenlendi. Bu değişimin merkezinde Kanada kapitalizminin dünya savaşı için yeniden örgütlenmesi yer almaktadır.

Carney göreve geldikten birkaç hafta sonra 2025-26 mali yılı için askeri harcamaları yüzde 17 oranında arttırdı. Hükümet o tarihten bu yana savunma bütçesini üç katına çıkararak 2035 yılına kadar yılda 150 milyar doların üzerine çıkarma sözü verdi, 300.000 kişilik bir yedek askeri güç oluşturma planına yeşil ışık yaktı ve ülkenin askeri-endüstriyel üssünün inşasını ekonomik stratejisinin merkezine yerleştirdi.

Yeniden silahlanma ve savaş, kamu hizmetleri ve sosyal desteklerden geriye kalanların içinin boşaltılmasıyla finanse edilecektir. Egemen sınıf bu saldırıları uygulamak için otoriter rejim yöntemlerine başvuruyor, grev hakkını sistematik olarak geri alıyor ve göçmen karşıtı kışkırtmaların normalleştirilmesi de dahil olmak üzere aşırı sağcı güçleri besliyor.

Carney ocak ayında Davos Dünya Ekonomik Forumu’nda uluslararası egemen sınıf çevrelerinde büyük yankı uyandıran bir konuşma yaptı. Bu konuşmasında, ABD liderliğindeki küresel kapitalist düzenin çöktüğünü kabul etti ve Trump’a karşı koymak için daha küçük emperyalist güçleri ittifak kurmaya çağırdı. Carney’nin Kanada emperyalizminin -kendi deyimiyle- menüde olmayacağına ve bunun yerine yeni küresel stratejik çatışma döneminde masada bir koltuk elde edeceğine dair verdiği söz, medyanın coşkulu haberlerinde göz ardı edildi.

Carney, Kanada egemen sınıfının, tıpkı geçen yüzyıldaki iki emperyalist dünya savaşında olduğu gibi, dünyayı yeniden paylaşmaya yönelik yeni emperyalist hamlede de av değil avcı olmaya kararlı olduğunu ilan etmiştir. Carney’nin bahsettiği ve Kanadalı egemen sınıf stratejistleri tarafından defalarca dile getirilen bu koltuk, saldırganlık ve savaş ganimetlerinin paylaşılacağı emperyalist yüksek masadaki bir yerdir.

Kanada Başbakanı Mark Carney (sağda), 24 Ağustos 2025 Pazar günü Ukrayna'nın Kiev kentinde düzenlenen görüşme sırasında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile tokalaşıyor. [AP Photo/Efrem Lukatsky]

Sosyalist Eşitlik Partisi ve Dünya Sosyalist Web Sitesi’nin açıkladığı gibi Kanada egemen sınıfının Trump’a karşı çıkması, yalnızca Kanada’nın işçilerinin ve zengin kaynaklarının sömürülmesinden elde edilen kârdan aslan payına düşen “egemenlik” hakkını savunmak içindir.

Kanada’daki işçilerin Trump’a ve onun temsil ettiği her şeye -savaşa, oligarşiye ve diktatörlüğe- karşı çıkmak için her türlü nedeni vardır. Ancak bunu yalnızca Kanada burjuvazisinin tüm rakip fraksiyonlarına ve onların tüm siyasi temsilcilerine karşı çıkarak yapabilirler: MAGA yanlısı Alberta ayrılıkçıları ve Parti Québécois’nin etno-şovenistlerinden Carney hükümetine, bayrak sallayan ve giderek daha yüksek sesle savaş yanlısı olan sendika bürokratlarına kadar hepsine karşı çıkarak. Kanadalı işçiler mücadelelerini Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve uluslararası alanda işçi iktidarı ve sosyalizm uğruna mücadelede birleştirmelidir. Sosyalist enternasyonalizmi işçi sınıfı mücadelesinin ekseni haline getirme kavgası, her şeyden önce korporatist sendikal aygıtlara, sosyal demokrat NDP’deki müttefiklerine ve onların sahte sol savunucularına karşı bir mücadeledir. Bu güçler yıllarca muhafazakarlara karşı ilerici bir alternatif olduklarını iddia ederek sağcı Liberal azınlık hükümetlerini desteklerken, 2022’den 2024’e kadarki büyük grev dalgası da dahil olmak üzere işçi sınıfı mücadelelerini sistematik olarak bastırdılar.

Şimdi de tarife ve kalkınma savaşında “ulusal birlik” lehine ajitasyon yapıyor ve Kanada ve Quebec milliyetçiliğini körüklüyorlar. Böylece Kanadalı işçileri Kuzey Amerika ve dünyanın dört bir yanındaki sınıf kardeşlerinden sistematik olarak ayırırken, egemen sınıfa kemer sıkma ve savaş gündemini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu siyasi kılıfı ve desteği sağlıyorlar.

NDP lideri Avi Lewis [Photo: Avi Lewis/X]

İşçi sınıfının Carney hükümetiyle bir çarpışma rotasında olduğunun farkında olan işçi bürokrasisi ve sahte solun bazı kesimleri şimdi NDP’yi yeni lideri, sol popülist ve ateşli Kanada milliyetçisi Avi Lewis altında yeniden piyasaya sürmeye çalışıyor. Bu, işçi sınıfını düzen siyasetinin sınırları içinde tutmayı amaçlayan sefil bir sahtekarlıktır. Lewis savaş karşıtı gibi görünse de Carney’nin Davos konuşmasını selamlamış ve Kanada’nın Rusya’ya karşı savaşta öncü rol oynamasını desteklemiştir. Lewis İran savaşını kınıyor ama işçi sınıfının savaşa karşı harekete geçmesini engellemek için sendika bürokrasisiyle birlikte çalışıyor ve Kanada emperyalizminin dünya meselelerinde bir “barış gücü” olabileceği yalanını yayıyor.

Bu 1 Mayıs 2026’da, sosyalist enternasyonalist savaş çığlığı, “Dünya işçileri, birleşin!” tüm dünyada daha önce hiç olmadığı kadar yankılanmalıdır. Sadece uluslararası işçi sınıfının birleşik devrimci eylemi gelişmekte olan dünya savaşını durdurabilir, faşist tehdidi yenebilir ve toplumun zenginliğini tüm insanlığın hizmetine sunabilir.

Loading