فرماندهی مرکزی ایالات متحده روز یکشنبه اعلام کرد که کشتی های جنگی آمریکایی از روز دوشنبه (۱۳ آوریل) ساعت ۱۰ صبح به وقت شرقی، محاصره تمام ترافیک دریایی ورودی یا خروجی از بنادر ایران را آغاز خواهند کرد. ناوشکنهای موشکانداز یواساس مایکل مورفی و یواساس فرانک ئی. پترسن جونیور روز شنبه وارد تنگه هرمز شدند.
این محاصره پس از ۲۱ ساعت مذاکره در اسلامآباد بین جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور، و محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران – که بالاترین سطح دیدار رو در رو بین مقامات آمریکایی و ایرانی از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بود – صورت گرفت. ایران از پذیرش خواستههای ایالات متحده که عملاً آن را به یک تحتالحمایه استعماری تبدیل میکرد – از جمله، برچیدن تمام تأسیسات غنیسازی هستهای، تحویل نزدیک به ۱۰۰۰ پوند اورانیوم غنیشده، دست کشیدن از حمایت از حزبالله و حماس و بازگشایی بیقید و شرط تنگه هرمز، امتناع کرد. ونس پیشنهاد ایالات متحده را «آخرین و بهترین پیشنهاد ما» خواند و بدون برنامهریزی برای مذاکرات بیشتر، اسلامآباد را ترک کرد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، یکشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال این محاصره را اعلام کرد و نوشت: «نیروی دریایی ایالات متحده، بهترین نیروی دریایی جهان، از همین لحظه، مرحله محاصره هر کشتی را که بخواهد وارد تنگه هرمز شود یا آن را ترک کند، آغاز خواهد کرد.» او کنترل ایران بر این آبراه را «اخاذی جهانی» خواند و به نیروی دریایی دستور داد «هر کشتیای را که در آبهای بینالمللی به ایران عوارض پرداخت کرده است، جستجو و از ادامه آن ممانعت کنند.»
ترامپ افزود: «هر ایرانی که به ما یا به کشتیهای صلحآمیز شلیک کند، به درک واصل می شود!» او با این نتیجه گیری گفت: «ارتش ما آن مقدار کمی که از ایران باقی مانده را تمام خواهد کرد!»
ترامپ روز یکشنبه در مصاحبهای با فاکس نیوز، تهدید کرد که باقیمانده زیرساختهای غیرنظامی ایران را نابود خواهد کرد. او گفت: «تنها چیزی که واقعاً باقی مانده، آب آنهاست که حمله به آن بسیار ویرانگر خواهد بود. من از انجام این کار متنفرم، اما آب آنها، تأسیسات نمک زدایی آنها، نیروگاههای تولید برق آنهاست که حمله به آنها بسیار آسان است.»
در اول آوریل، ترامپ در یک سخنرانی پربیننده متعهد شد که ایران را «به عصر حجر» بازگرداند و تهدید کرد که «تک تک نیروگاههای تولید برق آنها را نابود خواهد کرد». در یکشنبه عید پاک، او تهدیدی توهینآمیز با امضای «حمد از آنِ الله است» منتشر کرد. تا ۷ آوریل، ترامپ آتشبس دو هفتهای را با میانجیگری پاکستان اعلام کرد. این آتشبس پنج روز دوام آورد.
با اعلام محاصره، قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید. شاخص داو جونز ۵۱۷ واحد کاهش یافت. قیمت بنزین در سطح ملی به ۱۳.۴ دلار در هر گالن رسیده است که از ۲۸ فوریه، ۳۸ درصد افزایش یافته است و قیمت بنزین در پنج ایالت بالای ۵ دلار است. بیش از ۶۰۰ کشتی همچنان در خلیج فارس گرفتار هستند. گلدمن ساکس بسته شدن تنگه را «بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ ثبت شده» نامیده و احتمال رکود اقتصادی ایالات متحده را به ۳۰ درصد افزایش داده است. فیلیپین وضعیت اضطراری ملی در زمینه انرژی اعلام کرده است. یک سوم از عرضه کود جهانی معمولاً از این تنگه عبور میکند. قیمت اوره در یک هفته ۳۲ درصد افزایش یافته است.
این تنگه در باریکترین نقطه خود ۲۱ مایل عرض دارد. عرض مسیر کشتیرانی در هر جهت دو مایل است. خط ساحلی ایران که در دو طرف این آبراه قرار دارد، مملو از باتریهای موشک ضد کشتی، توپخانه ساحلی و سایتهای پرتاب پهپاد است. ایران حدود ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ مین دریایی دارد و ادعا کرده است که «ردیابی» محل کارگذاری آنها را از دست داده است. بیش از ۶۰ درصد از قایقهای تندروی آن دست نخورده باقی ماندهاند.
کشتیهای جنگی ایالات متحده که در این آبراه در فاصله نزدیک وارد عمل می شوند، در معرض حملات موشکی و پهپادی از سوی سواحل ایران و جزایر تحت کنترل ایران در تنگه قرار دارند. هرگونه تبادل آتش – یک شلیک هشدار، برخورد با مین، اصابت پهپاد به ناوشکن – تلفات نظامی قابلتوجهی برای آمریکا به همراه خواهد داشت و شرایط را برای تشدید گستردهتر جنگ فراهم میکند. از ۲۸ فوریه، ۱۳ نظامی آمریکایی کشته شدهاند. از دست رفتن یک ناو جنگی، یا رویدادی با تلفات بالا که شامل ملوانان آمریکایی باشد، میتواند دینامیک سیاسی جنگ را یکشبه دگرگون کند.
طی شش هفته گذشته، شخصیتهای برجسته در دستگاه سیاسی ایالات متحده خواستار حمله زمینی به ایران، از جمله تصرف جزیره خارک، که ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از طریق آن انجام می گیرد، شدهاند. تفنگداران دریایی از سه واحد اعزامی تفنگداران دریایی و یک تیپ رزمی از لشکر ۸۲ هوابرد به خلیج فارس رسیدهاند یا در راه هستند. بیش از ۵۰ هزار نفر از نیروهای نظامی ایالات متحده در سراسر منطقه مستقر هستند.
سپاه پاسداران ایران روز یکشنبه هشدار داد که هر کشتی نظامی که «تحت هر عنوان یا بهانهای» به تنگه هرمز نزدیک شود، نقض آتشبس تلقی شده و با «پاسخ شدید» مواجه خواهد شد. محسن رضایی، مشاور ارشد رهبر معظم مجتبی خامنهای، گفت که ایران «اهرمهای بزرگ و دستنخوردهای» برای مقابله با هرگونه محاصره دارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، روز یکشنبه نوشت که ایران «با حسن نیت برای پایان دادن به جنگ با ایالات متحده وارد مذاکره شد. اما وقتی تنها چند قدم تا «تفاهمنامه اسلامآباد» - یادداشت تفاهمی که میتوانست شرایط آتشبس را رسمی کند - فاصله داشتیم، «با زیادهخواهی، تغییر اهداف و محاصره مواجه شدیم. »
پنج روز پیش، شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، اعلام کرد که ایالات متحده و ایران «به همراه متحدانشان با آتشبس فوری در همه جا، از جمله لبنان و جاهای دیگر، موافقت کردهاند که از همین لحظه لازمالاجرا است.» او در ۱۰ آوریل از هیئتهای نمایندگی دعوت کرد تا برای مذاکره در مورد یک توافق دائمی به اسلامآباد بیایند.
هر آتشبسی که ترامپ در این درگیری اعلام کرده، پیش درآمدی برای اقدام نظامی بیشتر بوده است. پس از آتشبس ژوئن ۲۰۲۵ که عملیات «چکش نیمهشب» را متوقف کرد، ایالات متحده هشت ماه بعد با حملهای تمامعیار که در ۲۸ فوریه آغاز شد، جنگ را از سر گرفت و گسترش داد. اهداف استراتژیک ایالات متحده تغییر نکرده است. واشنگتن این جنگ را برای اعمال کنترل مستقیم بر خلیج فارس و تنگه هرمز و حذف ایران به عنوان مانعی بر سر راه هژمونی جهانی آمریکا آغاز کرد. محاصره، مرحله بعدی این پروژه است.
حزب دموکرات، ضمن انتقاد از نحوهی جنگافروزی ترامپ، با اهداف اساسی آن موافق است. سناتور تیم کین روز یکشنبه در برنامهی «این هفته» شبکهی ایبیسی گفت: «آنها یک تهدید منطقهای هستند. به طور قطع، این رژیم از بازیگران بدی تشکیل شده است. ما باید مطمئن شویم که ایران به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند.» او در عین حال از جنگافروزی ترامپ بدون مجوز کنگره انتقاد کرد.
هیئت تحریریه نیویورک تایمز، که سخنگوی همین گرایش سیاسی است، روز یکشنبه رفتار ترامپ را «بیکفایتی آشکار» خواند و از او خواست «کنگره را درگیر کند و از متحدان آمریکا کمک بگیرد».
برای خبرنامه وب سایت جهانی سوسیالیستی ثبت نام کنید