این سخنرانی توسط دیوید نورث در روز دوشنبه، ۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۱ آبان ۱۴۰۵) در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی ارائه شد. نورث رئیس هیئت تحریریه بین‌المللی وب‌سایت جهانی سوسیالیستی و رئیس ملی حزب برابری سوسیالیستی (آمریکا) است.

آرای مأخوذه در انتخابات ۲۰۲۶ فردا شمارش خواهند شد. پرسشی که باید نقطه آغاز هر تحلیل جدی درباره این انتخابات باشد این است: موضوع اصلی این انتخابات چه باید باشد؟

روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که واشنگتن به چند دولت عرب حوزه خلیج فارس اعلام کرده تا خود را پس از انتخابات برای از سرگیری جنگ علیه ایران، «کمپینی کوتاه و شدید»، آماده کنند. دریاسالار براد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی، پنج‌شنبه گذشته شخصاً با حضور وزیر دفاع، هگست، و ژنرال کین رئیس‌جمهور را در جریان این موضوع قرار داد. انتظار می‌رود گروه رزمی ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت و گروه آماده‌باش آبی‌خاکی یواس‌اس مَکین آیلند تا اواخر نوامبر وارد منطقه شوند که می‌تواند تعداد ناوهای هواپیمابر در منطقه را به سه فروند برساند.

سناتور کریس مورفی از ایالت کنتیکت، که در جریان یک جلسهٔ توجیهی محرمانه دربارهٔ اهداف این طرح قرار گرفته، علناً اعلام کرده است که «این طرح دیوانه‌وار است. به اهداف خود دست نخواهد یافت و چرخه جدیدی از تشدید تنش‌ها را رقم خواهد زد.» او گفته است که این طرح منجر به جنگی طولانی‌مدت و رو به تشدید خواهد شد، و آن را به گزارش‌هایی ربط داده که نشان می‌دهند فهرست اهداف شامل زیرساخت‌های غیرنظامی نیز می‌شود. او برای توصیف این وضعیت از عبارت «تشدید ویرانگر» استفاده کرده است.

فهرست اهداف مورد بحث، از تأسیسات عمیقاً مدفون در زیر زمین در کوه کلنگ (Pickaxe Mountain)، گرفته تا ترور فرماندهان سپاه پاسداران و آنچه فایننشال تایمز «زیرساخت‌های غیرنظامی مانند کارخانه‌ها، پالایشگاه‌های نفت و نیروگاه‌های برق» توصیف می‌کند را شامل می‌شود. یک دریاسالار بازنشسته آمریکایی که در سمت جانشین فرماندهی ستاد فرماندهی مرکزی خدمت کرده است، جذابیت این رویکرد را با صراحت کامل این‌گونه توضیح داد: «اگر به سراغ پالایشگاه‌ها بروید... آن وقت آن‌ها دیگر حتی بنزین لعنتی برای ریختن در باک خودروهایشان نخواهند داشت.» او گفت این اقدام « عملاً کشور را بدون نیاز به حمله به اهداف نظامی به زانو درمی‌آورد.»

ایران کشوری با ۹۰ میلیون جمعیت است. مانند هر جامعه مدرن دیگری، حیات آن به برق وابسته است. برق آب را تصفیه می‌کند و سیستم فاضلاب را به کار می‌اندازد. غذا و دارو را سرد نگه می‌دارد، آب را به طبقات بالای بلوک‌های آپارتمانی پمپاژ می‌کند و تجهیزات بیمارستان‌ها و دستگاه‌های انکوباتور را در بخش‌های زایمان فعال نگه می‌دارد. نابود کردن سیستم برق کشوری با ۹۰ میلیون نفر جمعیت، محکوم کردن تعداد نامعلوم اما بسیار بزرگی از آن‌ها به مرگ است — نه بر اثر انفجار، بلکه بر اثر حصبه، وبا، اسهال خونی و بیماری‌های ناشی از آب آلوده، به‌ویژه، در میان خردسالان، سالمندان و بیماران. 

ما می‌دانیم چنین اقدامی چه پیامدهایی دربر دارد، زیرا ایالات متحده ۳۵ سال پیش همین کار را با عراق کرد. سازمان دیده‌بان خاورمیانه (Middle East Watch) در سال ۱۹۹۱ گزارش داد که «نیروهای ائتلاف عملاً سیستم برق عراق، از جمله چهار نیروگاه از پنج نیروگاه برق‌آبی این کشور را نابود کردند.» ژنرال شوارتسکف اعلام کرد که ۲۵ درصد از ظرفیت تولید برق عراق «کاملاً از کار افتاده» و ۵۰ درصد دیگر «دچار آسیب» شده بود. این گزارش در ادامه خاطرنشان کرد که پیامد آن، «فلج شدن تأسیسات تصفیه آب و فاضلاب وابسته به برق بود، امری که خطرات بهداشتی جدی ایجاد کرد»، درحالی‌که بیمارستان‌ها برای مقابله با وضعیت اضطراری ناشی از آن، «در بهترین حالت، تنها از برق نامنظم برخوردار بودند که ژنراتورهای اضطراری تأمین می‌کردند.» این گزارش شمار قربانیان ناشی از بمباران مستقیم را حدود ۲,۵۰۰ تا ۳,۰۰۰ نفر برآورد کرد و افزود که این آمار «شمار به‌مراتب بیشتر مرگ‌ومیرهایی را که می‌توان به سوءتغذیه، بیماری و فقدان مراقبت‌های پزشکی نسبت داد، دربرنمی‌گیرد.»

پیامدهای این اقدام از پیش قابل پیش‌بینی بود. آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) در تاریخ ۲۲ ژانویه ۱۹۹۱— پنج روز پس از آغاز بمباران‌ها — گزارشی با عنوان «آسیب‌پذیری‌های تصفیه آب عراق» تهیه کرد که در آن اثرات محروم کردن عراق از ابزار تصفیه آب مورد ارزیابی قرار گرفته و شیوع بیماری‌ها پیش‌بینی شده بود. نابودی منابع تأمین آب جمعیت غیرنظامی، از پیش مورد مطالعه قرار گرفته بود. 

جمعیت عراق در سال ۱۹۹۱ حدود ۱۸ میلیون نفر بود. جمعیت ایران ۹۰ میلیون نفر است. آنچه در حال تدارک است، همان عملیات در مقیاسی پنج‌برابر بزرگ‌ترعلیه جمعیتی است که تاکنون هشت ماه بمباران و محاصره دریایی را تحمل کرده است. این اقدام، نابودی تعمدی شرایط زندگی یک جمعیت غیرنظامی است و در مطبوعات آمریکا به عنوان فهرستی از گزینه‌های تاکتیکی مورد بحث قرار می‌گیرد. کنوانسیون نسل‌کشی مصوب سال ۱۹۴۸، تحمیل تعمدی شرایطی از زندگی بر یک مردم که با هدف نابودی فیزیکی آن طراحی شده باشد را، نسل‌کشی تعریف می‌کند. اسرائیل و ایالات متحده در حال تدارک منازعه‌ای با ابعاد نسل‌کشی هستند.

رئیس‌جمهور موضوع تسلیحات هسته‌ای را مطرح کرده است. در ۱۵ اکتبر، ترامپ به یک مصاحبه‌کننده گفت: «من از سلاح هسته‌ای استفاده نمی‌کنم. نیازی به این کار نداریم. ما بزرگ‌ترین قدرت هسته‌ای جهان هستیم.» اما در ماه آوریل، در جریان مسدودسازی تنگه هرمز توسط ایران، او اعلام کرد که «یک تمدن کامل امشب خواهد مرد و هرگز دیگر باز نخواهد گشت» و وعده کمپین بمبارانی را داد که «روز نابودی نیروگاه‌ها و پل‌ها، همه در یکجا خواهد بود». در ماه سپتامبر، از تریبون مجمع عمومی سازمان ملل متحد، اعلام کرد که می‌تواند ایران را «محو» کند. تهدید به محو ایران بارها و به‌طور علنی مطرح شده است.

تنها کشوری که از سلاح‌های هسته‌ای علیه یک جمعیت غیرنظامی استفاده کرده، ایالات متحده است. این دستور را یک رئیس‌جمهور دموکرات صادر کرد و این سلاح دو بار، علیه هیروشیما و ناگاساکی به کار گرفته شد. و آن رئیس‌جمهور، هری ترومن خرازِ سابق اهل شهر ایندیپندنس در ایالت میزوری، گفت که به‌خاطر صدور این دستور حتی یک شب هم خوابش آشفته نشد. گابریل جکسون، مورخ آمریکایی و کهنه‌سرباز جنگ جهانی دوم، در سال ۱۹۹۹ در تأملی درباره استفاده ترومن از بمب اتمی، نوشت: 

در شرایط خاص اوت ۱۹۴۵، استفاده از بمب اتمی نشان داد که یک رئیس قوه مجریه از نظر روانی کاملاً طبیعی و به صورت دموکراتیک برگزیده شده، می‌تواند درست همان‌گونه از این سلاح استفاده کند که یک دیکتاتور نازی از آن استفاده می‌کرد. به این ترتیب، ایالات متحده — برای هرکسی که دغدغه تمایزات اخلاقی در شیوه اداره حکومت‌های مختلف را دارد— مرز میان فاشیسم و دموکراسی را مخدوش کرد.

استفاده از چنین تسلیحاتی علیه ایران به معنای قتل‌عام خواهد بود — صدها هزار نفر، و به احتمال زیاد میلیون‌ها نفر، در عرض یک بعدازظهر کشته خواهند شد و بازماندگان با سوختگی، بیماری‌های ناشی از تشعشع و آسیب‌های ژنتیکیِ منتقل‌شده به کودکان متولدنشده روبه‌رو خواهند شد. این تنها واقعیت فیزیکی ماجراست.

پیامد دومی نیز وجود دارد که به تک‌تکِ حاضران در این اتاق مربوط می‌شود. شما باقی‌مانده عمر خود را به عنوان شهروندان کشوری سپری خواهید کرد که مسئولیت ارتکاب نسل‌کشی را بر عهده دارد. هشتاد سال پس از هیروشیما و ناگاساکی، تلاش برای توجیه آنچه در آنجا انجام شد همچنان حیات سیاسی و فکری آمریکا را مخدوش می‌کند؛ این دروغ که آن اقدام ضروری بود باید در هر نسل ازنو بازگو شود چون حقیقت غیرقابل‌تحمل است. اقدامی که اکنون در دست بررسی است، ابعادی به‌مراتب گسترده‌تر خواهد داشت، که در برابر چشمان جهانی انجام خواهد شد که هرگز آن را فراموش نخواهد کرد، و راه بازگشتی از آن وجود نخواهد داشت. چنین اقدامی  نشانگر فروپاشی اخلاقی ایالات متحده خواهد بود. پرسشی که باید از خود بپرسید این است که ما برای جلوگیری از وقوع آن چه خواهیم کرد؟

تمامی آنچه توصیف کردم، اطلاعاتی است که در دسترس عموم قرار دارد. این امر در وال استریت ژورنال، فایننشال تایمز، و در آکسیوس گزارش شده است. رئیس‌جمهور در یک برنامه تلویزیونی گفته است که در حال تصمیم‌گیری است که آیا کار را «یکسره» کند. یک سناتور ایالات متحده این طرح را جنون‌آمیز توصیف کرده است. بنا بر گزارش رسانه‌ها، از سرگیری جنگی که ممکن است صدها هزار نفر را به کشتن دهد، برای روزهای بلافاصله پس از رأی‌گیری فردا برنامه‌ریزی شده است.

و این موضوع عملاً هیچ نقشی در کمپین انتخاباتی نداشته است. این شگفت‌انگیزترین واقعیت درباره این انتخابات است. هیچ بحث جدی دربارهٔ آن در هیچ‌یک از دو حزب صورت نگرفته است. این موضوع به مسئله اصلی انتخابات تبدیل نشده است. هیچ چهره سیاسی مهمی خواستار آن نشده است که انتخابات به همه‌پرسی درباره این جنگ تبدیل شود.

این وضعیت را با سال ۱۹۶۸ مقایسه کنید. در آن سال، جنگ ویتنام مسئله مرکزی حیات سیاسی آمریکا بود. مخالفت با این جنگ باعث شد رئیس‌جمهور وقتِ دموکرات در ۳۱ مارس از رقابت‌ها کناره‌گیری کند. دو نامزد، یوجین مک‌کارتی و رابرت کندی، صریحاً به‌عنوان مخالفان جنگ برای کسب نامزدی حزب دموکرات با یکدیگر رقابت کردند. مارتین لوتر کینگ مخالفت با جنگ را در مرکز جنبش حقوق مدنی قرار داد. لوتر کینگ در آوریل ۱۹۶۸ ترور شد؛ و رابرت کندی در ماه ژوئن ترور شد. کنوانسیون ماه اوتِ حزب در شیکاگو، در شرایطی شبیه به وضعیت محاصره برگزار شد، نمایندگان در داخل تالار درباره گنجاندن بندی در حمایت از صلح در برنامه رسمی حزب بحث و تبادل نظر می‌کردند، در حالی که پلیس تظاهرات‌کنندگان را در خیابان‌های بیرون مورد ضرب‌وشتم قرار می‌داد. 

امروز هیچ‌چیزی از این دست وجود ندارد. حزب دموکرات، که ۶۷ نامزد از میان نیروهای نظامی و سازمان‌های اطلاعاتی برای انتخابات معرفی کرده است، با این جنگ مخالفت نکرده و در آینده هم مخالفت نخواهد کرد. همچنین سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا — سازمانی که در کنگره ایالات متحده و شهرداری نیویورک کرسی‌هایی در اختیار دارد و مدعی است سخنگوی جوانان رادیکالیزه‌شده این کشور است — تهدید به نابودیِ ایران را به مسئله این انتخابات تبدیل نکرده است. برنامه ملی این سازمان، که در ژوئیه امسال، چهار ماه پس از آغاز جنگ منتشر شد، هیچ اشاره‌ای به جنگ علیه ایران نمی‌کند. هیچ اشاره‌ای به سلاح‌های هسته‌ای نمی‌کند. هیچ اشاره‌ای به امپریالیسم نمی‌کند. 

اما به‌رغم اجتناب از این واقعیت، احساس گسترده‌ای وجود دارد مبنی بر اینکه ایالات متحده با شتاب به سوی بحرانی پیش می‌رود که حتی از بحرانِ دورانِ جنگ داخلی نیز فراتر می‌رود. این احساس عمومی ممکن است به شکل سیاسیِ منسجمی بیان نشده باشد، اما ریشه در بحران عینیِ سرمایه‌داری آمریکا و جهان دارد.

۱. بحران اقتصادی

 کابوس مالی که گریبان‌گیر الیگارشی آمریکا شده است، این است که کل ساختار رشد اقتصادی آمریکا اکنون بر پایه سوداگری جنون‌آمیزی در حوزه به‌اصطلاح «هوش مصنوعی» استوار شده که نشانه‌های فروپاشی آن از هم‌اکنون در حال آشکار شدن است.

هزینه‌های سرمایه‌ای آمازون تنها در یک سه‌ماهه از ۷۵ میلیارد دلار فراتر رفت، که بیش از دو برابر رقم سال قبل است. جریان نقدینگی عملیاتی آن در طول سال گذشته ۱۶۸٫۳میلیارد دلار بود که نشان‌دهنده افزایشی ۲۹ درصدی است — اما جریان نقدینگی آزاد آن منفی ۴۲٫۴ میلیارد دلار بود. متا برای نخستین بار از زمان عرضه عمومی سهام خود در سال ۲۰۱۲، جریان نقدینگی آزاد منفی گزارش کرد. پیش‌بینی هزینه‌های سرمایه‌ای متا برای امسال ۱۳۵ تا ۱۴۵ میلیارد دلار است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۲ میلیارد دلار بود.

تأمین مالی چنین مبالغی از محل درآمدها امکان‌پذیر نیست. بخش اعظم سرمایه‌ای که اکنون به این ساختار تزریق می‌شود، هرگز بازیابی نخواهد شد. بازارها شروع به بازتاب دادن این واقعیت کرده‌اند. آلفابت پس از افشای کسری جریان نقدینگی آزادِ حدود ۹ میلیارد دلاری خود، تنها در یک روز ۴۸۲ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را از دست داد که دومین سقوط بزرگ ثبت‌شده در تاریخ است. روز جمعه، شاخص نزدک ۲٫۸۶ درصد افت کرد؛ اینتل ۲۸٫۶ درصد سقوط کرد؛ و شاخص نیمه‌هادی‌ها با افت ۷٫۲ درصدی، زیان ماهانه‌ای بیش از ۱۵ درصد را به ثبت رساند.

این تحولات در سطحی از ارزش‌گذاری بازار رخ می‌دهد که بی‌سابقه است. بخش فناوری اکنون ۳۹٫۳ درصد از شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ را تشکیل می‌دهد. ۱۵ بزرگترین شرکت، رکوردی معادل ۴۶٫۷ درصد از ارزش بازار این شاخص را در اختیار دارند؛ در اوج حباب دات‌کام، این رقم ۲۷٫۲ درصد بود. مجموع پنج بزرگترین شرکت با مجموع ارزش بازار ۴۳۴ شرکت پایینی برابر است. نسبت کل ارزش بازار به تولید ناخالص داخلی در پایان سپتامبر به ۲۴۳ درصد رسید، در حالی که این رقم در مارس ۲۰۰۰ حدود ۱۷۵ درصد بود. در سال ۲۰۰۰، ۱۵ درصد از شرکت‌های اس‌اندپی ۵۰۰ بیش از ۱۰ برابر درآمدشان معامله می‌شدند؛ امروز این رقم به ۴۰ درصد رسیده است. بدهی‌های اعتباری (Margin debt) حدود ۱٫۵ تریلیون دلار است. بدهی ملی از ۴۰ تریلیون دلار گذشته، بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانه به نزدیک ۴٫۹ درصد رسیده و بانک مرکزی در حال بحث درباره افزایش بیشتر نرخ بهره است.

در همین حال، ثروتمندترین یک‌دهمِ یک درصدِ جمعیت آمریکا اکنون سهمی بی‌سابقه‌ای معادل ۱۵ درصد از کل ثروت خانوارها را در اختیار دارند. در مقابل، سهم نیمه پایینی جامعه به‌زحمت به ۲ درصد می‌رسد. نظرسنجی امور مالی مصرف‌کنندگان بانک مرکزی نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، میانهٔ ثروت واقعی خانواده‌ها در ۱۰ درصد بالای توزیع درآمد ۳۱ درصد افزایش یافته، در حالی که این رقم برای ۲۰ درصد پایین، ۶ درصد کاهش یافته است.

این همان واقعیت اقتصادی‌ای است که هیچ‌یک از نامزدها درباره آن سخنی نگفته‌اند. صرف‌نظر از اینکه کدام حزب در ماه ژانویه کنترل کنگره را به دست گیرد، نجات اولیگارشیِ مالی اقدامی دوحزبی خواهد بود و هزینه آن از محل موقعیت اجتماعی طبقه کارگر پرداخت خواهد شد. 

۲. هوش مصنوعی: فاجعه‌ اجتماعی در حال تدارک

فروپاشی حباب هوش مصنوعی تریلیون‌ها دلار از ارزش‌های کاغذی و پس‌انداز میلیون‌ها نفر را نابود خواهد کرد. اما تلقی این رویداد صرفاً به عنوان یک بحران مالی، اشتباهی جدی خواهد بود. پرسش بنیادی‌تر این است که این فناوری چیست، چه بهره‌برداری‌ای از آن می‌شود و در دست چه کسانی قرار دارد.

ابهام‌افکنی بسیاری پیرامون این موضوع وجود دارد. نخست اینکه، اصطلاح «هوش مصنوعی» ماهیت این فناوری و آنچه تولید می‌کند را تحریف می‌کند. این فناوری مانند گل‌های پلاستیکی، جواهرات بدلی، جراحی‌های پلاستیکی، خنده‌های ضبط‌شده تلویزیونی و از همین سنخ، سوسیالیسمِ قلابیِ برنی سندرز، اوکاسیو-کورتز و زوهران ممدانی «مصنوعی» نیست.

این فناوری، بازتولید و ارتقای علمیِ کار فکریِ انسان است. این فناوری حاصل دانش انباشته‌ شدهِ بشریت — هر متن، هر تصویر، هر مقاله علمی و هر خط کدی حاصل کارِ جمعیِ نسل‌هاست. مسائل ریاضی حل‌شده توسط هوش مصنوعی و سال‌های افزوده شده  به عمر انسان با داروهای ساخته‌شده با بهره‌گیری از این فناوری، مصنوعی نیستند.

مارکس در کتاب گروندریسه، ظهور پدیده‌ای را که آن را خردِ عمومی (General Intellect) می‌نامید پیش‌بینی کرده بود: دانش علمی و فنیِ انباشته‌شدهِ جامعه، عینیت یافته در ابزارهای تولید. این همان چیزی است که گردآوری شده و اکنون به عنوان دارایی  خصوصیِ توسط مشتی از شرکت‌ها تصاحب شده است.

هوش مصنوعی در زمره مهم‌ترین تحولات در تاریخ ظرفیت تولیدی بشریت به شمار می‌رود. تروتسکی در سال ۱۹۲۶ خاطرنشان کرد که فناوری، که در سرمایه‌داری ابزاری برای سرکوب است، در سوسیالیسم به وسیله‌ای برای رهایی بشریت از کار طاقت‌فرسا بدل می‌شود. پرسشی که هوش مصنوعی پیش می‌کشد این نیست که آیا باید وجود داشته باشد. کشف و توسعه آن، پاسخ این پرسش را داده است. مسئله این است که مالک آن کیست، چه کسی درباره نحوه استفاده از آن تصمیم می‌گیرد و چه کسانی باید پیامدهای آن را متحمل شوند. 

در پنج ماه نخست سال جاری، نزدیک به ۴۰۰ هزار مورد تعدیل نیرو در ایالات متحده اعلام شد که کارفرمایان، هوش مصنوعی را دلیل اصلی آن ذکر کرده‌اند. این فناوری که می‌تواند دهه‌ها پیشرفت علمی را در عرض چند سال محقق سازد، در عوض برای نابودی فرصت‌های شغلی، تشدید استثمار نیروهای باقی‌مانده و اعمال نظارت بر آنان در حین کار به خدمت گرفته می‌شود. 

نباید فراموش کنیم که این فناوری برای چه مقاصد دیگری مورد استفاده قرار می‌گیرد.  طبق گزارش‌ها، سیستم ماون (Maven) شرکت پالانتیر تنها در ۲۴ ساعت نخست جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، برای ضربه زدن به حدود ۱,۰۰۰ هدف مورد استفاده قرار گرفته است. همین فناوری که مبلغان آن مدعی‌اند می‌تواند فرایند درمان بیماری‌ها را تسریع کند، در همین لحظه در حال تولید فهرست اهداف برای نابودی کشوری با بیش از ۹۰ میلیون نفر جمعیت است. مراکز داده‌ای که ساخت آن‌ها سرمایه جهان غرب را می‌بلعد، همان‌قدر که زیرساخت تجارت‌اند، زیرساخت جنگ نیز هستند. 

برای این بحران هیچ راه‌حل اصلاح‌طلبانه‌ای وجود ندارد. وضع مالیات بر هوش مصنوعی، تغییری در اینکه چه کسی درباره تولید تصمیم می‌گیرد یا چه کسی از کار برکنار می‌شود، ایجاد نمی‌کند. سناتور سندرز طرحی با عنوان «صندوق ثروت ملی هوش مصنوعی» پیشنهاد می‌کند که بر اساس آن، دولت در شرکت‌هایی که همچنان خصوصی باقی می‌مانند، سودمحور هستند و کنترل این فناوری را در دست دارند، صاحب سهم می‌شود؛ در این طرح، کارگران مالک هیچ‌چیز نخواهند بود و درباره هیچ‌چیز تصمیم نخواهند گرفت. درآمد پایه همگانی (UBI) نیز راهکار نیست، بلکه به معنای مدیریت بیکاری انبوه و دائمی است؛ مستمریِ پرداختی به نیروهای مازاد از سوی دولتی که خود آنان را بیکار کرده، است. تمامی این طرح‌ها، تنها چیزی را که باید ملغی شود، به عنوان امری دائمی می‌پذیرند.

مسئله مالکیت این فناوری و اینکه چه کسی هدایت آن را در دست دارد، با وضع قانون، مقررات‌گذاری یا مالیات حل‌وفصل نمی‌شود. مسئله بر سر این است که کدام طبقه قدرت سیاسی را در دست دارد. خلع ید از انحصارهای فناوری — تبدیل آن‌ها به نهادهای عمومی و عام‌المنفعه، اختصاص دستاوردهای افزایش بهره‌وری به کاهش ساعات کار هفتگی بدون کاهش دستمزد، و قرار دادن این نیروهای عظیم تولیدی تحت نظارت یک اقتصاد جهانیِ برنامه‌ریزی‌شده و دموکراتیک — نه از سوی کنگره‌ای که هزینه‌های مالی آن را همین انحصارات تأمین می‌کنند امکان‌پذیر است و نه از سوی یک دولت سرمایه‌داری‌ که سازمان‌های نظامی و اطلاعاتی‌اش بزرگ‌ترین مشتریان این انحصارات هستند. این امر تنها از عهدهٔ طبقهٔ کارگری برمی‌آید، که قدرت دولتی را در دست گرفته و مقاومت طبقه حاکم را در هم شکسته باشد. مسئله‌ای که هوش مصنوعی مطرح می‌کند، به بیانی ملموس، همان مسئله انقلاب سوسیالیستی است.

مراکز داده، زیرساخت جنگ نیز هستند. هر دو پدیده محصول یک بحران واحدند. سرمایه‌ای که دیگر نمی‌تواند مجرای سودآوری برای تولید ارزش واقعی بیابد، به سوداگری روی می‌آورد؛ و طبقه حاکمه‌ای که قادر نیست با ابزارهای اقتصادی بر افول اقتصادی خود غلبه کند، به نیروی نظامی متوسل می‌شود. جنگ علیه ایران، تنها یک جبهه از این فرایند است، اما تنها جبهه آن نیست.

آن جنگ هم‌زمان با تشدید جنگ ناتو و اوکراین علیه روسیه — که خود در حال ورود به مرحله‌ای به مراتب خطرناک‌تر است — پیش می‌رود. پتانسیل کشیده شدن این مناقشه به یک جنگ گرماهسته‌ای فوق‌العاده زیاد است. در ۳۰ سپتامبر، روسیه هشدار داد که اگر ناتو برای منزوی کردن منطقه کالینینگراد اقدام کند، از «تمامی زرادخانه و توانمندی‌های در اختیار خود، از جمله تسلیحات هسته‌ای» استفاده خواهد کرد. در ۱۸ اکتبر، اوکراین با بیش از هزار پهپاد به روسیه حمله کرد. قدرت‌های اروپایی خود در حال تسلیح مجدد در ابعادی هستند که از دهه ۱۹۳۰ به این سو دیده نشده است، و فشار برای تشدید نبرد، به همان اندازه که از واشنگتن وارد می‌شود، از برلین، لندن و پاریس نیز وارد می‌آید. این‌ها مناقشاتی جداگانه نیستند؛ بلکه جبهه‌های مختلف یک فرایند واحدند: بازتقسیم قهرآمیز جهان میان قدرت‌های امپریالیستی — همان مضمونی که کمیته بین‌المللی انترناسیونال چهارم آن را به‌مثابه یک جنگ جهانیِ رو به گسترش توصیف کرده است. 

۳. جنبش طبقه کارگر و جوانان

اما جبهه دیگری نیز در این فرآیند بحرانِ روبه‌وخامت وجود دارد. طی هفت هفتهٔ گذشته، جنبشی متشکل از جوانان و کارگران در سراسر اروپا سر برآورده است، و اکنون وارد مرحلهٔ تازه‌ای می‌شود. 

فرانسه نزدیک به هفت هفته درگیر جدی‌ترین ناآرامی اجتماعی از سال ۱۹۶۸ تاکنون بوده است. این جنبش ۱۷ سپتامبر در دبیرستان سن‌اگزوپری (Lycée Saint-Exupéry) در کرِتِی (Créteil)، حومهٔ جنوب‌شرقی پاریس و منطقه‌ای کارگرنشین آغاز شد، جایی که دانش‌آموزان در اعتراض به پُر نشدن پست‌های خالی معلمان، ورودی مدرسه را مسدود کردند. ظرف دو هفته، بیش از هزار دبیرستان تحت تأثیر قرار گرفتند و بیش از ۲۰۰ مدرسه مسدود شدند. ۱۷ اکتبر، وزارت کشور شمار شرکت‌کنندگان در راهپیمایی‌ها را ۵۵۰,۰۰۰ نفر اعلام کرد که ۱۱۰,۰۰۰ نفر از آن‌ها در پاریس حضور داشتند؛ اما برگزارکنندگان شمار شرکت‌کنندگان را ۸۰۰ هزار نفر برآورد کردند. در ۲۴ اکتبر، پس از آن‌که دولت برگزاری تمامی راهپیمایی‌ها، به‌جز راهپیمایی‌های سازمان‌دهی‌شده از سوی اتحادیه‌های کارگری را ممنوع کرد و با استقرار ۷۰ هزار نیروی پلیس و ژاندارمری، و سپردن حفاظت از ساختمان‌های عمومی به ارتش، تدابیر امنیتی گسترده‌ای به اجرا گذاشت، وزارت کشور همچنان شمار شرکت‌کنندگان در راهپیمایی‌ها را ۴۱۰ هزار نفر اعلام کرد.

سرکوب در مقیاسی رخ داده که فرانسه در چندین دههٔ به خود ندیده است. بیش از ۱۰,۰۰۰ نفر بازداشت شده‌اند. نوجوانی ۱۵ ساله در لانس یک دست خود را بر اثر انفجار نارنجک پلیس از دست داد؛ نوجوانی ۱۶ ساله در تور بینایی یک چشم خود را از دست داد. در بخش‌هایی از پاریس، مارسی و لیون مقررات منع رفت‌وآمد شبانه برقرار شده است. مکرون «اقدامات فتنه انگیزانه» از سوی «چپ افراطی» را محکوم کرده، آن‌ها را به تلاش برای «سرنگونی جمهوری» متهم ساخته، و اعلام کرده است که تظاهرات «غیرقانونی» ممنوع خواهند شد.

فرانسه پیشرفته‌ترین نمودِ یک فرآیند قاره‌ای است. در ایتالیا، تظاهرات دانشجویی «روزِ نه به ملونی» در ۱۶ اکتبر، با شورش‌ها در میلان، تورین و بولونیا دنبال شد؛ دولت ملونی نیروهای نظامی را در میلان مستقر کرد، و برای «اقدام به خشونت سازمان‌یافته در اعتراضات عمومی»، احکام دو تا پنج سال حبس، و برای نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ ساله، فرضِ برخورداری از ظرفیت ارتکاب جرم، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود، و برای والدین آنان نیز جریمه‌های نقدی مقرر کرد. 

در اسپانیا، جنبش مسکن پس از اخراج اجباری و مرگِ متعاقب مستأجری ۸۷ ساله در مادرید فوران کرد؛ اعتصاب عمومی سراسری بر سر مسئلهٔ مسکن برای ۱۱ نوامبر برنامه‌ریزی شده است. در یونان، دانشجویان برای نخستین بار در ۱۳ اکتبر در میدان سینتاگما اردو زدند.

در پرتغال، پلیس اردوگاه‌های معترضان به بحران مسکن در لیسبون و پورتو را برچید. در بلژیک، اتحادیه‌های کارگری برای ۲۳ نوامبر فراخوان برگزاری تظاهرات سراسری داده‌اند. در ایرلند، صدها هزار تن از کارکنان بخش عمومی در ۱۴ اکتبر دست به اعتصاب زدند. در اتریش، حدود ۵۰ هزار نفر در ۲۲ اکتبر در وین علیه توافق‌نامهٔ تأمین مالی که دانشگاه‌ها را با کسری بودجه‌ای معادل ۲ میلیارد یورو مواجه می‌کند، راهپیمایی کردند. در صربستان، ۱۵۰,۰۰۰ نفر در ۲۲ اکتبر در بلگراد، سه روز پیش از انتخاباتی که در آن «لیست دانشجویی» ووچیچ را شکست داد،  دست به راهپیمایی زدند.

 این جنبش اکنون به آلمان رسیده است. تظاهراتی که به ابتکار جنبش جوانانی موسوم به «Gen Z regelt» — که تقریباً به معنای «نسل زِد اداره می‌کند» است — فراخوان داده شده بود، بنا بر آمار برگزارکنندگان، حدود ۱۲۰,۰۰۰ جوان را در برلین، فرانکفورت، کلن، هامبورگ، مونیخ و شهرهای دیگر در اعتراض به هزینه‌های زندگی و وضعیت مدارس به خیابان‌ها آورد. برای مقابله با این تظاهرات از ماشین‌های آب‌پاش استفاده شد. این اعتراضات در ادامهٔ اعتصاب‌های دانش‌آموزی اوایل سال جاری علیه قانون جدید خدمت نظامی برگزار می‌شود، که به موجب آن، هر جوان ۱۸ ساله در آلمان پرسش‌نامه‌ای دربارهٔ خدمت نظامی دریافت می‌کند، که تکمیل آن برای مردان جوان اجباری است. 

اما پراهمیت‌ترین تحول، سه روز پیش رخ داد، و نویدبخش تغییر در ماهیت این جنبش است. روز جمعه، ۳۰ اکتبر، کارگران بنادر و اسکله‌ها در ۱۱۳ بندر در ۲۲ کشور و منطقه در پنج قاره، تحت شعار «کارگران بندر برای جنگ کار نمی‌کنند» دست به اعتصاب، ایجاد راهبندان اعتراض‌آمیز و تظاهرات زدند. در بیانیهٔ مشترک آن‌ها آمده است که بنادر نباید برای حمل‌ونقل تسلیحات، مهمات، تجهیزات نظامی یا نیروهای رزمی مورد استفاده قرار گیرند.

در ایتالیا، اعتصابات کارگران بنادر بخشی از یک اعتصاب عمومی ۲۴ ساعته بود که از سوی کنفدراسیون اتحادیه‌ای USB در اعتراض به افزایش هزینه‌های زندگی، دستمزدهای پایین و اقتصاد جنگی فراخوان داده شده بود. در ۲۷ اکتبر، ماتئو سالوینی، وزیر حمل‌ونقل، با استناد به تعطیلات روز همهٔ قدیسان، دستور تعویق اعتصابات را صادر کرد و برای کسانی که با وجود این دستور اعتصاب کنند، جریمه‌های ۵۰۰ تا ۱٫۰۰۰ یورویی در روز تعیین نمود. اتحادیه USB این دستور را غیرقانونی اعلام کرد و به اعتصاب دست زد. 

این کارگران شریان‌هایی را در اختیار دارند که تدارکات جنگ از طریق آن‌ها تأمین می‌شود. آن‌ها این شریان‌ها را برای یک روز بستند. توانایی طبقهٔ کارگر بین‌المللی برای متوقف ساختن ماشین جنگ، در عمل، در پنج قاره و در یک روز واحد، توسط کارگرانی به نمایش گذاشته شد که هرگز یکدیگر را ندیده بودند.

اقدام کارگران بنادر، پتانسیل قدرت طبقهٔ کارگر را آشکار می‌کند. اما مسئلهٔ رهبری سیاسی و برنامهٔ همچنان حل‌نشده باقی مانده است. کارگران در حالی قدم به عرصهٔ مبارزه علیه جنگ و سیاست‌های ریاضت اقتصادی می‌گذارند که رهبری سازمان‌هایشان به دولت‌هایی متعهد است که خود، بانیان جنگ و مجریان این ریاضت‌ها هستند.

واکنش رسمی به اوج‌گیری مخالفت‌های توده‌ای همه‌جا یکسان است. مکرون «چپ افراطی» را مقصر می‌داند؛ ترامپ مهاجرت را مقصر می‌داند؛ ملونی «اوباش» را مقصر می‌داند؛ وزیر کشور مرتس نیز چپ‌ها و مهاجران را مقصر می‌داند. هیچ‌کدام از آن‌ها به این واقعیت اشاره نمی‌کنند که دولت‌های اروپایی هم‌زمان در حال افزایش هزینه‌های نظامی به سطح ۵ درصد تولید ناخالص داخلی، پرداخت بهره‌های رکوردشکن بابت بدهی‌های خود، و کاهش بودجه مدارس، مستمری‌ها، بهداشت و مسکن هستند —  و اینکه شوک انرژیِ محرک تورم، محصول مستقیم جنگ علیه ایران است که آن‌ها از آن حمایت می‌کنند. هم‌زمانی این جنبش‌ها — در ده‌ها کشور، بر سر نارضایتی‌های مشابه و در مقابله با اقدامات مشابه — هرگونه تبیینی را در چارچوب سیاست ملی منتفی می‌کند. این خیزش باید به مثابه تجلی نیروهای اقتصادی عینی که در مقیاس جهانی عمل می‌کنند، درک شود. 

۴. مبانی عینی

زیربنای فورانِ بین‌المللیِ اعتراضاتِ توده‌ای، دگرگونی خودِ فرایند تولید به یک نظام واحد و یکپارچه جهانی است. پیتر دیکن، که کتاب دگرگونی جهانی (Global Shift) او اثری مرجع در مطالعات دانشگاهی دربارهٔ جغرافیای اقتصاد جهانی به شمار می‌رود، نشان می‌دهد که آنچه شکل گرفته، شبکه‌ای از زنجیره‌های تولید است که شرکت‌های فراملیتی آن‌ها را هماهنگ می‌کنند، که در آن، بخش بزرگ و رو به رشدی از تجارت جهانی را قطعات و کالاهای واسطه‌ای تشکیل می‌دهند که میان مراحل مختلف یک فرایند واحد جابه‌جا می‌شوند.

تجارت میان اقتصادهای ملی، که هر یک کالاهای نهایی تولید می‌کردند، جای خود را به سازمان‌دهی تولید در فراسوی مرزهای ملی داده است. خودرویی که در میشیگان مونتاژ می‌شود، حاوی نیمه‌رساناهایی است که در تایوان و با استفاده از ماشین‌آلات لیتوگرافی هلندی ساخته شده‌اند، دسته‌سیم‌هایی که از سیوداد خوارس در مکزیک می‌آیند؛ عناصر خاکی کمیابی که در چین پالایش شده‌اند؛ نرم‌افزاری که در بنگلور نوشته شده است؛ و فولادی که از سنگ‌آهن برزیل و استرالیا تولید شده است. برچسب کشور مبدأ به یک امر موهوم تبدیل شده است. کارگران در گوانگ‌دونگ، اشتوتگارت، سائوپائولو و دیترویت همگی در ایستگاه‌های متفاوتی از یک فرآیندِ واحد به کار مشغول‌اند.

نتیجه این امر، شکل‌گیری بزرگ‌ترین طبقه کارگر در تاریخ بشر بوده است. بنا بر برآورد سازمان بین‌المللی کار، نیروی کار جهانی از سال ۱۹۸۰ تاکنون تقریباً دو برابر شده و به حدود ۳٫۷ میلیارد نفر رسیده است. صدها میلیون نفر از مناطق روستایی چین، هند، آمریکای لاتین و آفریقا کنده شده و به مدارهای تولید جهانی کشیده شده‌اند؛ برای نخستین‌بار در تاریخ، اکثریت جمعیت بشریت در مناطق شهری زندگی می‌کنند. مشاغلی که یک نسل پیش خارج از حیطه طبقهٔ کارگر تلقی می‌شدند — پزشکان، مهندسان، اساتید دانشگاه، برنامه‌نویسان — پرولتریزه شده‌اند. 

رشد عظیمِ طبقهٔ کارگر در طول چهار دههٔ گذشته، ادعای اساسیِ نظریه اجتماعی و سیاسی ضدمارکسیستی را، که دست‌کم به همان اندازه قدمت دارد، قاطعانه رد می‌کند: اینکه شناسایی پرولتاریا به عنوان نیروی انقلابی تعیین‌کننده در جامعه سرمایه‌داری، یعنی «گورکن» نظام سودمحور، از منظر استراتژی سیاسی نادرست و بی‌ربط  بوده است. 

۵. انکار طبقه کارگر در نظریه ضدمارکسیستی

در میان برجسته‌ترین چهره‌های سوسیالیست‌های سابقی که نظریهٔ مارکسیستی انقلاب پرولتری را رد کردند، آندره گورز (André Gorz)، روشنفکر فرانسوی بود، که کتاب او با عنوان وداع با پرولتاریا در سال ۱۹۸۰ منتشر شد و دو سال بعد توسط انتشارات ضد تروتسکیستی پلوتو تحت عنوان خداحافظی با طبقه کارگر به زبان انگلیسی منتشر شد. گورز در این کتاب اعلام کرد «توسعه سرمایه‌داری طبقه کارگری را پدید آورده است که روی‌هم‌رفته قادر به در دست گرفتن ابزار تولید نیست و منافع بلافصل آن با عقلانیت سوسیالیستی هم‌خوانی ندارد.»

سپس ارنستو لاکلائو (Ernesto Laclau) و شانتال موفی (Chantal Mouffe)، چارچوب نظری «پوپولیسم چپ» غیرسوسیالیستی را فراهم کردند، که بر طیف وسیعی از سازمان‌های خرده‌بورژواییِ ضدمارکسیستی، از جمله پودموس (Podemos) که بنیان‌گذاران آن شاگردان آشکار این دو بودند، و سیریزا (Syriza) تأثیر گذاشت. اثر اصلی آن‌ها، هژمونی و استراتژی سوسیالیستی، در سال ۱۹۸۵ توسط ورسو (Verso)، انتشارات جریان پابلوئیستی که در دهه ۱۹۵۰ از تروتسکیسم انشعاب کرده بود — منتشر شد. آن‌ها در مقدمه کتاب اعلام کردند آنچه در بحران بود، «کلیتِ برداشتی از سوسیالیسم بود که بر محوریت هستی‌شناختی طبقهٔ کارگر، و بر نقش انقلاب، با حرف بزرگ «الف»، به‌مثابه لحظهٔ بنیادین در گذار از یک نوع جامعه به نوعی دیگر استوار است.» آنها هیچ تردیدی باقی نگذاشتند که تا چه اندازه از مارکسیسم فاصله گرفته‌اند: «در این مرحله باید به صراحت کامل بیان کنیم که ما اکنون در قلمرو پسا‌مارکسیستی قرار داریم. حفظِ مفهوم ذهنیت و طبقات تبیین شده توسط مارکسیسم، و نیز چشم‌اندازِ آن از سیرِ تاریخیِ توسعهٔ سرمایه‌داری، دیگر امکان‌پذیر نیست.»

در این اعلامیهٔ ریاکارانه که حاکی از تحقیر طبقهٔ کارگر است، ریشه‌های نظریِ تقبیحِ آنچه سوسیالیست‌های دموکراتیک آمریکا (DSA) «تقلیل‌گرایی طبقاتی» می‌نامد، نهفته است — یعنی محوریت طبقهٔ کارگر در چشم‌انداز و برنامهٔ سوسیالیسم. این کتاب گنجینه‌ای از زهرآگین‌ترین نوشته‌های ضدمارکسیستی و یاوه‌گویی‌های خردستیزانه است، هنگام خواندن آن، تصویر یک استاد دانشگاه سرخورده در ذهن نقش می‌بندد که از پشت تریبون، به سبک مجریِ مجنونِ فیلم شبکه (Network)، فریاد می‌زند که از مارکسیسم به ستوه آمده و دیگر آن را تحمل نخواهد کرد.

اما در آن جمله‌ای با اهمیتی استثنایی وجود دارد که کلیدِ پراگماتیسمِ  ورشکسته فکری را به‌دست می‌دهد که مشخصهٔ سیاست‌های DSA است. لاکلا و موفی نوشتند: «بیایید از هرگونه وسوسهٔ بازگشت به 'ریشه‌ها' پرهیز کنیم.» منظور آن‌ها این بود: تاریخ و همچنین مبارزات نظری و سیاسی را فراموش کنید — و مبارزه علیه ایده‌آلیسم فلسفی، آرمان‌شهرگرایی، رادیکالیسمِ خرده‌بورژوایی و آنارشیسم، و سفسطه‌گری و افیون‌های خواب‌آورِ دموکراسی بورژوازی — که مارکسیسم از دلِ آن‌ها سر برآورد. نیازی نیست که نقدِ مارکسیستیِ اصلاح‌طلبی و اپورتونیسم درک شود. نظریه‌ی دولت به‌مثابهٔ نهادی متشکل از افراد مسلح، ابزارِ ضروریِ حکومتِ طبقاتی، را می‌توان نادیده گرفت. 

۶. سیاستِ سوسیالیست‌های دموکراتیک آمریکا (DSA)

در ژوئیه ۲۰۲۶، انجمن سوسیالیست‌های دموکراتیک آمریکا برنامه ملی تجدیدنظرشده‌ی خود تحت عنوان کارگران سزاوار بیش از این هستند را منتشر کرد. این عنوان، چکیدهٔ تمامی سیاستِ آن‌هاست. درخواستی ملتمساته  بدون خطاب مشخص است که کارگران باید سهم بزرگ‌تری از آنچه تولید می‌کنند را دریافت کنند. در سال ۱۸۶۵، مارکس در پاسخ به جان وستونِ اووِنیتی، به شورای عمومی بین‌الملل اول گفت که طبقهٔ کارگر باید شعار محافظه‌کارانه‌ی «مزدِ عادلانه در برابر کارِ عادلانه» را کنار بگذارد و شعار انقلابیِ «لغو نظام کارمزدی» را بر پرچم خود نقش کند. ساموئل گامپرز، فدراسیون کار آمریکا (AFL) را بر پایهٔ همین اصل محافظه‌کارانه بنا کرد.  یک قرن و نیم بعد، DSA آن را به عنوان نام برنامهٔ خود برگزیده است.

«کارگران سزاوار بیش از این هستند» وجود مستمر رابطهٔ کارمزدی را مفروض می‌گیرد و صرفاً خواستار بهبود شرایط آن است. واژهٔ استثمار، این واقعیت که سود حاصل کارِ پرداخت‌نشدهٔ طبقهٔ کارگر است، و نتیجه‌گیری ناشی از این واقعیت —  لغو بردگی مزدی ــ همگی غایب‌اند. سوسیالیسم به درخواستی انسان‌دوستانه در دفاع از کسانی تقلیل داده می‌شود که شایستگی دریافت بیش از این را دارند.

برنامه با طرح یک دعوت آغاز می‌شود: «تصور کنید در آینده‌ای بدون سرمایه‌داری، یک روز از کار مرخصی بگیرید.» این شیوهٔ برخوردِ حاکم بر سراسر این سند است. این برنامه به تحلیل سرمایه‌داری نمی پردازد؛ بلکه از خواننده می‌خواهد نبودِ آن را در ذهن خود مجسم کند. در این برنامه هیچ تحلیلی از بحران سرمایه‌داری آمریکا و جهان، افول هژمونی آمریکا، سرمایهٔ مالی و کوه عظیم بدهی‌ که این نظام بر آن استوار است، یا تلاش برای تقسیم مجدد بازارها و منابع جهان از طریق زور و توسل به قدرت نظامی وجود ندارد. امپریالیسم به‌مثابهٔ یک نظام تبیین نمی‌شود؛ این واژه حتی یک بار هم در متن ظاهر نمی‌شود. جنگ علیه ایران، که چند هفته پیش از آغاز کار کمیتهٔ تدوین برنامه شروع شده بود، هیچ جایگاهی در بندهای این برنامه ندارد. یک برنامهٔ سوسیالیستی را که در سال ۲۰۲۶ نوشته شده و به خطر جنگ هسته‌ای اشاره نمی‌کند، نمی‌توان پاسخی جدی به بحران جهان معاصر به شمار آورد.

سراسر چارچوب این برنامه، ملی است. مطالبات آن خطاب به دولت آمریکا مطرح می‌شوند؛ منابعی که قرار است هزینهٔ اجرای این مطالبات را تأمین کنند، منابع امپریالیسم آمریکا هستند؛ کارگران چین، مکزیک، هند و ویتنام، که نیروی کارشان از طریق زنجیره‌های مشترک تولید با نیروی کار کارگران آمریکایی پیوند خورده است، هیچ جایی در این برنامه ندارند. تنها جمله‌ای که رنگ‌وبوی انترناسیونالیسم دارد، چنین است: «مردم سراسر جهان سزاوار آن‌اند که بدون دخالت آمریکا زندگی کنند.» طبقهٔ کارگر بین‌المللی، که تنها نیروی قادر به پایان دادن به جنگ است، به‌عنوان یک نیروی سیاسی و کنشگر مستقل در نظر گرفته نمی‌شود.

این برنامه گلایه می‌کند که «حزب دموکرات پشت فرمان به خواب رفته است.» حزبی که جنگ‌های عراق و افغانستان را سازماندهی کرد، در سال ۲۰۰۸ بانک‌ها را از ورشکستگی نجات داد، تسلیحاتِ جنگِ اوکراین و نابودی غزه را تأمین کرد، و نمایندگان کنگره‌اش — از جمله اعضای DSA — در سال ۲۰۲۲ به ممنوعیت  اعتصاب ۱۱۵,۰۰۰ کارگر راه‌آهن رأی دادند، خواب نیست. این حزب بیدار است و به وظایف خود عمل می‌کند. این عبارت برای توجیه ادامهٔ حضور DSA در درون حزب دموکرات است، حزبی که مقامات منتخب این سازمان در آن فعالیت می‌کنند، شهردارِ تازه‌منتخبِ نیویورکِ آن در اتاق بیضی با رئیس‌جمهور دیدار کرده، و کنوانسیون سال ۲۰۲۵ آن به تشکیل یک کمیتهٔ اکتشافی برای بررسی امکان حمایت از نامزدی مورد حمایت DSA در انتخابات مقدماتی ریاست‌جمهوری حزب دموکرات در سال ۲۰۲۸ رأی داده است. 

۷. جایگاه طبقاتی DSA 

نویسندگان این برنامه، برنامه‌ای تدوین کرده‌اند که در آن هیچ بندی به جنگ، نقش حزب دموکرات در آن، یا مسئله‌ی قدرت اختصاص نیافته است؛ یکی از نویسندگان آن توضیح داده که برای نگارش این متن تلاش چندانی صورت نگرفته، زیرا این سند «بیشتر از آن‌که برنامه‌ای مستقل باشد، جزوه‌ای همراه با بسیاری از کمپین‌های سیاسی دیگر است.» این‌ها تصمیمات عوامل سیاسیِ باتجربه‌ای است که به عنوان بال چپ حزب دموکرات فعالیت می‌کنند و با سوسیالیسم انقلابی خصومت دارند. هدف این برنامه آن است که برای احساسات ضدسرمایه‌داریِ جوانان و کارگران واژگانی فراهم کند که آن‌ها را در درونِ حزبِ امپریالیسم آمریکا نگاه دارد، و مانع از انجام تنها کاری شود که یک برنامه‌ی سوسیالیستی باید انجام دهد: یعنی گفتنِ حقیقت به طبقهٔ کارگر درباره‌ بحرانی که با آن روبه‌روست و مبارزه‌ای که آن بحران از آن‌ها مطالبه می‌کند.

آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند، شکافِ عمیق میانِ آن چیزی که DSA به‌عنوان سوسیالیسم عرضه می‌کند و واقعیت سیاسیِ موجود است. در کشوری که توسط بی‌رحم‌ترین طبقهٔ حاکمه جهان کنترل می‌شود — طبقه‌ای که تنها در سه دهه‌ی گذشته جنگ‌هایی به راه انداخته که میلیون‌ها انسان را به کام مرگ کشانده است، و در همین لحظه در حال تدارک برای نابودی شبکه‌ی برق و تأسیسات آب‌رسانی ملتی با بیش از ۹۰ میلیون نفر جمعیت است، و در داخل ایالات متحده نیز در پاسخ به اعتراضات مسالمت‌آمیز به خشونت متوسل می‌شود — DSA حتی کوچک‌ترین نشانه‌ای از عمق و وسعتِ مبارزه‌ای که برای پایان دادن به سرمایه‌داری ضرورت خواهد داشت، ارائه نمی‌دهد. این سازمان در نظر دارد تا با جارویی اصلاح‌طلبانه، امواج نظامی‌گری امپریالیستی و توحش فاشیستی را مهار کند. 

هیچ‌یک از این‌ها هیچ ربطی به مارکسیسم ندارد. مارکس مدت‌ها پیش، شبه‌رادیکالیسم طبقه متوسط خرده بورژوا را که «می‌خواهد ضرورت‌های مبارزهٔ طبقاتی انقلابی را با ترفندهای خرده‌بورژوایی یا لفاظی‌های احساساتی از میان بردارد.» به باد تمسخر گرفته بود. او در مخالفت با این آش شله‌قلمکارِ بی‌محتوای سیاسی، اعلام کرد که سوسیالیسم انقلابی عبارت است از: «اعلام تداوم انقلاب، دیکتاتوری طبقاتی پرولتاریا، به‌مثابه مرحلهٔ گذار ضروری به‌سوی لغو کامل تمایزات طبقاتی، لغو تمام مناسبات تولیدی که این تفاوت‌ها بر آن‌ها استوارند، لغو تمام مناسبات اجتماعی‌ای که با این مناسبات تولیدی مطابقت دارند  و دگرگونی انقلابیِ تمام افکار و اندیشه‌هایی که از این مناسبات اجتماعی سرچشمه می‌گیرند.» [مبارزات طبقاتی در فرانسه، کلیات آثار، ج. ۱۰، صص. ۱۲۷–۱۲۶]»

یک چشم انداز اجتماعیِ کاملاً مشخص بر سیاست‌های DSA حاکم است؛ همان چشم اندازی  که مارکس و انگلس در سال ۱۸۵۰، پس از خیانتِ طبقهٔ متوسطِ دموکرات به طبقهٔ کارگر، آن را چنین شناسایی کردند:

خرده‌بورژوازی دموکرات، به‌هیچ‌وجه خواهان دگرگونی کل جامعه به نفع پرولتاریای انقلابی نیست، بلکه تلاش می‌کند شرایط اجتماعی را به‌گونه‌ای تغییر دهد که جامعهٔ موجود تا حد ممکن برای خودِ آن‌ها قابل‌تحمل‌تر و آسوده‌تر شود. [خطاب به اتحادیهٔ کمونیست‌ها، مارس ۱۸۵۰]

با تعمیمِ این تحلیل به شرایط کنونی: DSA، به‌عنوان وارثان سیاسی دموکرات‌های خرده‌بورژوایی که مارکس توصیف کرد، هیچ خواسته و هدفی ندارد، جز دستیابی به توزیعِ مطلوب‌ترِ ثروت در میان ۱۰ درصدِ بالایی جامعه برای بدنهٔ ناراضیِ طبقهٔ متوسطِ رو به بالای خود. این همان آرمان  اجتماعی محرک سیاست‌های هویتی (identity politics) و مطالبهٔ «برابری منصفانه»  (equity) به‌جای برابری است. به همین دلیل بود که شعاری که عوام‌فریبان طبقهٔ متوسط در اعتراضات سال ۲۰۱۱ سر دادند، «وال‌استریت را اشغال کنید» بود، نه «از وال‌استریت سلب مالکیت کنید.» 

۸. نتیجه‌گیری

صرف‌نظر از نتیجهٔ رأی‌گیری فردا، خط‌مشی سیاسی در تحلیل نهایی توسط بحران اقتصاد سرمایه‌داری، نحوهٔ به‌کارگیری فناوری‌ای که شرایط کار را برای کل بشریت دگرگون می‌کند، با رانش امپریالیسم آمریکا به‌سوی جنگ، و واکنش طبقهٔ کارگر بین‌المللی تعیین خواهد شد.

مبارزه برای سوسیالیسم باید بر ارزیابی علمی تناقضات سرمایه‌داری جهانی و پیامدهای آن‌ها برای توسعهٔ مبارزهٔ طبقاتی استوار باشد. بحران سرمایه‌داری جهانی، زیربنای تجدید حیات فاشیسم و گسترش سرطان وار جنگ است. همین بحران، طبقهٔ کارگر را در مقیاسی بین‌المللی به سوی مبارزه سوق می‌دهد، و آگاهی از درهم‌تنیدگی جهانی این مبارزات در میان طبقهٔ کارگر رو به افزایش است  — اقدام کارگران اسکله در روز جمعه گواه این امر است. اما آگاهی عمومی از این درهم‌تنیدگی کافی نیست. مسئلهٔ تعیین‌کننده این است که آیا آگاهی طبقاتی در قالب برنامه‌ای متناسب با شرایط عینی موجود تجلی خواهد یافت. 

این مسئله‌ای نیست که بتوان جدای از مبارزه به آن پاسخ داد. حزب برابری سوسیالیستی (SEP)، بخش آمریکاییِ کمیتهٔ بین‌المللی انترناسیونال چهارم، در مبارزهٔ طبقاتی مداخله می‌کند. ما برای اتحاد طبقهٔ کارگر در ماورای مرزهای ملی، و برای استقلال سیاسی کامل طبقهٔ کارگر از حزب دموکرات و تمامی کارگزاران سیاسیِ طبقهٔ حاکمه مبارزه می‌کنیم.

برای تحقق این هدف، ما خواستار سازماندهی کمیته‌های اعضای عادی کارگری، مستقل از بوروکراسی‌های اتحادیه‌ای، جهت هماهنگ‌سازی مبارزات کارگران در ایالات متحده و در سطح بین‌المللی از طریق ائتلاف بین‌المللی کمیته‌های اعضای عادی کارگری (IWA-RFC) هستیم. ما مبارزه علیه جنگ را به‌مثابهٔ مبارزه‌ای علیه نظام سرمایه‌داری پیش می‌بریم. هدف ما تسخیر قدرت سیاسی توسط طبقهٔ کارگر است، که پیش‌شرط اساسی بازسازماندهی مجدد اقتصاد جهانی بر پایه‌ای سوسیالیستی است. ما تمامی طرح‌های ارائه‌شده برای دستیابی به سوسیالیسم از مسیر ملی را به‌عنوان کلاهبرداری‌های ارتجاعی محکوم می‌کنیم. چنین راهی وجود ندارد. 

حزب برابری سوسیالیستی، حزبی متکی بر تاریخ است. برنامهٔ آن محصول بداهه‌پردازی‌های عملگرایانه نیست. این برنامه از تجربهٔ گستردهٔ مبارزات انقلابی در طول یک قرن کامل، شامل پیروزی‌ها و شکست‌ها، بهره می‌گیرد. ما برنامهٔ خود را بر مبارزهٔ لنین علیه اپورتونیسم استوار می‌کنیم، که ساختن حزب بلشویک بر آن پایه گرفت و طبقهٔ کارگر روسیه را در اکتبر ۱۹۱۷ به پیروزی رساند؛ و نیز بر تئوری «انقلاب مداوم» که توسط لئون تروتسکی تدوین شد و نشان داد که تصرف قدرت توسط طبقهٔ کارگر تنها از طریق استراتژی انقلاب سوسیالیستی جهانی قابل تحقق و تضمین است. 

و سرانجام، فعالیت حزب برابری سوسیالیستی و رفقای بین‌المللی‌ آن ، از این اعتقاد سرچشمه می‌گیرد که وظیفهٔ سیاسی محوری عصر ما، که پیروزی سوسیالیسم و آیندهٔ بشریت به آن بستگی دارد، حل بحران رهبری انقلابی در درون طبقهٔ کارگر است. این بحران تنها از طریق ساختن حزب برابری سوسیالیستی و انترناسیونال چهارم، یعنی حزب جهانی انقلاب سوسیالیستی، قابل حل است. من از دانشجویان حاضر در جلسهٔ امشب دعوت می‌کنم: به جوانان و دانشجویان بین‌المللی برای برابری اجتماعی (IYSSE) بپیوندید و آن را بسازند.

وب سایت جهانی سوسیالیستی (WSWS) صدای طبقهٔ کارگر و رهبری جنبش سوسیالیستی بین‌المللی است. ما کاملاً به حمایت خوانندگان خود متکی هستیم. لطفاً همین امروز کمک مالی کنید!