Gençlik protestolarından uluslararası sınıf mücadelesine

Almanya: IYSSE toplantısı Avrupa’daki hareketin perspektifini tartıştı

Toplumsal Eşitlik için Uluslararası Gençlik ve Öğrenciler (IYSSE), Avrupa genelinde savaşa ve toplumsal kesintilere karşı hızla büyüyen gençlik ve işçi hareketinin perspektifini ele almak üzere 2 Kasım Pazartesi akşamı çevrimiçi bir toplantı düzenledi. Almanya, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri’nden konuşmacılar, protestoların niteliğini çözümleyerek işçi sınıfının siyasi bağımsızlığı meselesini tartışmanın merkezine yerleştirdi.

IYSSE’nin Almanya sözcüsü Tamino Dreisam, toplantıyı önceki cumartesi günkü gösterilere ilişkin bir değerlendirmeyle açtı. O gün ülke genelinde 120.000’den fazla genç sokaklara çıkmıştı: yalnızca Berlin’de 15.000, Stuttgart ve Köln’de ise 10.000’er kişi. Dreisam, Avrupa’da gelişen hareketin kıvılcımının Almanya’ya sıçradığını vurguladı. Üstelik siyasetçiler ve medya, önceki hafta boyunca protestoları karalamak, şiddet yanlısı gibi göstermek ve gösteri yasaklarını tartışmaya açmak için yoğun bir kampanya yürütmüştü.

Dreisam’a göre protestolar Avrupa çapında bir hareketin parçasıydı. Aynı cumartesi Fransa’da yüz binlerce kişi yeniden gösteri yaptı, İtalya’da önceki cuma günü kitlesel protestolar düzenlendi; son haftalarda ise İspanya, Portekiz, Belçika, Arnavutluk ve Sırbistan’da büyük hareketler yaşandı. Dreisam gösterilerin iki özelliğin altını çizdi: hareketin uluslararası niteliği ve mevcut örgütlerden bağımsız olarak gelişmesi. Bu örgütlerin arasında sendikalar ile kendilerine “sol” ya da “ilerici” diyen ve bugüne dek protestoları yalnızca mümkün olan en kısa sürede sona erdirmek için örgütleyen ittifaklar da vardı.

Egemen sınıf, Fransa’da 10.000’i aşkın gözaltı ve vahşi polis şiddetiyle, Almanya’da ise barışçıl toplantıları dağıtarak ve tazyikli su kullanarak karşılık verdi. Dreisam’a göre bu iki şeyi gösteriyordu: Hükümetler gerçek bir kitle hareketinden korkuyordu ve hiçbir taviz vermeye niyetli değildi. Almanya’da bu durum, merkezî bir soruyu gündeme getiriyordu: Hitler’den bu yana en büyük yeniden silahlanma programını uygulayan, bunun bedelini ödemek için her toplumsal kazanımı yerle bir eden ve protestolara bir polis devleti inşa ederek yanıt veren bir hükümete karşı mücadele nasıl verilecekti?

Dreisam, IYSSE’nin perspektifini ortaya koydu. Protestolar hükümete yapılan çağrılarla sınırlı kalmamalı; işçi sınıfının grevler, siyasi grevler ve fabrika işgalleri yoluyla toplumsal bir güç olarak seferber edilmesinin başlangıcı olmalıydı. Bu da Avrupa çapında bir genel grevin hazırlanması anlamına geliyordu. Bunun için yeni mücadele örgütlerine ihtiyaç vardı: okullarda, işyerlerinde ve mahallelerde kurulan, sendikalardan ve tüm kapitalist partilerden tamamen bağımsız olan ve ulusal sınırların ötesinde birbirine bağlanan taban eylem komiteleri. Savaş ve toplumsal kesintiler aynı politikanın iki yüzüydü: Gelecek yıl federal bütçedeki her dört avrodan biri yeniden silahlanmaya akacak ve bu, eğitimden, sosyal hizmetlerden ve sağlıktan yapılan kesintilerle finanse edilecekti. Bu nedenle militarizme karşı mücadele, kapitalizme karşı mücadeleden ayrılamazdı.

Fransa: “Ekim 2026 yeni Mayıs ‘68’dir”

Fransa’daki Sosyalist Eşitlik Partisi’nin (Parti de l’Égalité Socialiste, PES) ulusal sekreteri Alex Lantier, Paris’ten bağlanarak Fransa’nın Mayıs 1968 genel grevinden bu yana yaşadığı en derin siyasi krizi anlattı. 21 Eylül’de Créteil’deki Saint-Exupéry Lisesi’nin işgal edilmesiyle başlayan süreçte burjuva yönetimiyle açık bir çatışma gelişmişti. 29 Eylül’de 300.000’den fazla kişi gösteri yaptı ve kamu sektörü işçileri hükümetin kemer sıkma paketine —54 milyar avroluk kesinti ve ücretlerin dondurulması— karşı greve çıktı. 17 Ekim’de lise öğrencileri “sarı yeleklilerle” güçlerini birleştirdi; İçişleri Bakanlığı bile 500.000’i aşkın gösterici saydı. 24 Ekim’de hükümet 70.000 polis ve askeri sahaya sürdü; buna rağmen 400.000 ile 800.000 arasında insan yeniden sokaklara çıktı.

Lantier, hükümetin uzlaşmazlığını Macron’un “inatçılığına” değil, Fransız devletinin iflasına bağladı. Devlet borcu 3,5 trilyon avroya —ekonomik çıktının yüzde 120’sine— ulaşmıştı ve bu borcun faiz yükü bu yıl 65 milyar avroyu bulacaktı; bu, eğitime ya da orduya ayrılan paradan fazlaydı. Aynı zamanda Fransız milyarderlerin serveti 1996’dan bu yana 14 kat artmıştı. Avrupa güçleri “Avrupa’yı Yeniden Silahlandırma” (“Rearm Europe”) programı çerçevesinde 800 milyar avroya varan ek askerî harcama planlarken, NATO ise Rusya’nın anakaradan ayrı toprağı Kaliningrad’a yönelik bir abluka hazırlığı içinde.

Lantier’e göre egemen sınıf ikili bir strateji izliyordu. Bir yanda baskı vardı; diğer taraftansa sendika bürokrasileri ve Jean-Luc Mélenchon hareketi yeniden devletin denetimi altına sokmakla görevlendirilmişti. Sendika bürokrasileri işçi sınıfını altı hafta boyunca frenledi ve ülke çapındaki tüm eylemleri 5 Kasım’daki tek günlük bir greve erteledi. Mélenchon, 1968’in Grenelle Anlaşmaları’nı örnek gösterdi ama 1968’in nasıl sona erdiği konusunda tek kelime etmedi. Komünist Parti ve CGT’nin sendika bürokrasisi genel grevi seçimlere kanalize etmiş ve böylece de Gaulle hükümetini kurtarmıştı.

Lantier, 30 Ekim’i özellikle önemli bir gün olarak nitelendirdi: Beş kıtada 22 ülkedeki 100’ü aşkın limanda işçiler “Liman işçileri savaş için çalışmayacak” sloganıyla greve çıktı. Örgütleyiciler Ukrayna’nın adını bir kez bile anmamış olsa da bu, işçi sınıfının savaşa karşı mücadeleye girmeye başladığının bir işaretiydi. Lantier, Troçki’nin Fransa Nereye? (1936) adlı eserine değindi: Troçki’ye göre eylem komiteleri “devrimci parlamento”ydu ve genel grev sorunu, iktidarın devrimci yoldan ele geçirilmesi sorununu doğrudan gündeme getiriyordu. Gerçek bir Avrupa genel grevi iktidar sorununu ortaya koyuyordu. Gençlerin ve işçilerin talepleri ancak işçi sınıfı mali oligarşiyi mülksüzleştirir ve Avrupa Birliği’nin yerini Avrupa Birleşik Sosyalist Devletleri alırsa hayata geçirilebilirdi.

ABD: Ara seçimler ve tırmanan savaş

ABD’deki Sosyalist Eşitlik Partisi’nin (SEP) ulusal sekreteri Joseph Kishore, ABD ara seçimleri üzerine konuştu. Kishore’a göre seçimlerin genel bağlamını küresel savaş oluşturuyordu. ABD İran’la savaş hâlindeydi, Ukrayna’da Rusya’ya karşı nükleer güçler arasında doğrudan bir çatışmaya dönüşme tehdidi taşıyan bir savaş yürütüyordu ve Çin’e karşı bir savaşa hazırlanıyordu. Haberlere göre Trump, İran’a yönelik büyük bir askerî harekâtı seçimin hemen ertesi günü başlatabilirdi.

Kishore, Trump yönetimindeki Amerikan emperyalizmini bir “suç örgütü” olarak tanımladı. Ocak ayında Karakas’a düzenlediği askerî saldırıyla Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu kaçırmış ve Venezuela’nın petrolüne fiilen el koymuştu. Küba’yı yakıt ablukasıyla aç bırakmaya çalışıyor ve İsrail’in Gazze’deki soykırımını savunmayı sürdürüyordu. Savaş, demokratik haklara karşı yürütülen bir komployla iç içeydi. Trump seçim sonuçlarını tersine çevirmeye hazırlanıyordu ve orduyu ülke içinde konuşlandırma olasılığını dışlamamıştı.

Aynı zamanda sınıf mücadelesi de büyüyordu. Kishore, New York Times’ta yayımlanan ve protestoların “resmi sol çevrelerin dışında” başlamasından, sendika yetkililerinin de “ayak uydurmakta zorlanmasından” yakınan bir makaleye dikkat çekti. Bu, egemen sınıfın onlarca yıldır toplumsal muhalefeti kanalize etmek için kullandığı mekanizmaların aşındığını gösteriyordu. Bununla birlikte Amerikan deneyimi bir uyarı da içeriyordu. Milyonlarca kişinin katıldığı “Krallara Hayır” gösterileri Demokratlar, sendika bürokrasisi ve onların çevresindeki örgütler tarafından ele geçirilmiş ve Demokrat Parti’nin arkasına yedeklenmişti. “Krallara Hayır” sloganı, “Krallara Hayır, Erken Oy Kullan”a dönüşmüştü.

Kishore, sahte sol Amerika’nın Demokratik Sosyalistleri’ni (DSA) sert bir dille eleştirdi. DSA, Wall Street’in ve ordunun iki partisinden biri olan Demokrat Parti’nin bir hizbi olarak işlev görüyordu. DSA’li siyasetçi Zohran Mamdani, New York belediye başkanı olarak Trump’la üç kez görüşmüştü ve kent işçilerine kemer sıkma önlemleri dayatıyordu. Alexandria Ocasio-Cortez, eski bir ordu subayı ve Ukrayna’ya Batı silahları tedarik eden bir şirketin kurucusu olan “CIA Demokratı” Eugene Vindman için kampanya yürütmüştü. DSA’ye yakın Jacobin dergisi Avrupa’yı “dünyanın en önemli sosyal demokrasi kalesi” diye övüyor, NATO karşıtlığını ise “solun bir saplantısı” olarak küçümsüyordu. Bu, dünyanın yeniden paylaşımında kendi payını kapmak için silahlanan Alman ve Avrupa emperyalizminin savunusundan başka bir şey değildi.

Kishore’a göre sosyalist bir kitle hareketinin nesnel koşulları ABD’de, Almanya’da ve her yerde olgunlaşıyordu. Eksik olan siyasi önderlikti. Kendi partisi olmadığı sürece işçi sınıfı, hareketin düzen tarafından soğurulduğunu ya da yenilgiye uğratıldığını görecek; egemen sınıf ise diktatörlük ve savaşla karşılık verecekti. Sorunlar ne kapitalizm ne de ulus-devlet çerçevesinde çözülebilirdi. Kapitalizm ancak küresel ölçekte yıkılabilirdi.

Alman militarizminin geri dönüşü ve Lev Troçki’nin mirası

Sosyalist Eşitlik Partisi’nin (Sozialistische Gleichheitspartei, SGP) başkanı Christoph Vandreier, savaş ve kemer sıkma politikasının nesnel temellerini ele aldı. Kapitalizm derin bir uluslararası kriz içindeydi. ABD, dünyanın en büyük alacaklı ülkesi konumundan en büyük borçlu ülkesi konumuna gerilemişti. Bu bir yandan işçilere yönelik saldırılara, öte yandan ABD’nin kendi düşüşünü rakipleri pahasına telafi etmeye çalıştığı yeniden silahlanmaya ve savaşlara yol açıyordu.

Almanya, “Alman militarizminin vahşi geri dönüşünü” yaşıyordu. Kendi hammaddesi olmayan bir ihracat ülkesi olarak Almanya dünya pazarına özellikle bağımlıydı; ticaret yollarını, pazarları ve hammaddeleri askerî yollarla güvence altına alma çabası buradan kaynaklanıyordu. Ukrayna’nın en önemli silah tedarikçisi ve finansörü olarak Almanya, fiilen Rusya ile savaş hâlindeydi. Vandreier’e göre bu, uzun bir geleneğin devamıydı. Birinci Dünya Savaşı’nda Kayzer’in başlıca hedeflerinden biri Doğu Avrupa’yı tümüyle denetim altına almaktı; Hitler bunu daha sonra “Doğu’da yaşam alanı” (Lebensraum) diye adlandıracaktı. Tarımı ve hammaddeleriyle Ukrayna her zaman merkezî bir rol oynamıştı.

Vandreier, kapitalizmin daha önce iki kez dünya savaşına yol açtığını ve o zaman da savaşı önlemenin ve durdurmanın tek yolunun kapitalizmi yıkmak olduğunu hatırlattı. Birinci Dünya Savaşı, milliyetçi programa onay veren Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD) önderliğinin ihaneti olmadan mümkün olamazdı. Buna karşılık Almanya’da Liebknecht ve Luxemburg, Rusya’da ise hemen barış görüşmelerini başlatan 1917 Ekim Devrimi’yle Lenin ve Troçki, işçilerin savaşı durdurabileceğini ve kapitalizmi yıkabileceğini kanıtlamıştı.

Ekim Devrimi, başından itibaren dünya devriminin bir parçası olarak kavranmıştı. Devrimin yalnız kalması ve Alman Devrimi’nin SPD tarafından ezilmesi, bürokratik bir tabakanın onun kazanımlarını yok etmesinin yolunu açtı. Troçki, Stalinizme ve sosyal demokrasiye karşı mücadelenin içinden Dördüncü Enternasyonal’i kurdu. Bu ilkeler —enternasyonalizm, işçi sınıfının bağımsızlığı ve sosyalist perspektif— bugün belirleyici bir önem taşıyordu.

Vandreier’e göre bugün hareketin içinde Sol Parti (Die Linke) ve sendikalardan bilinçli bir siyasi kopuş için mücadele etmek gerekiyordu. Sol Parti, toplumsal kesintileri dayatmak için Berlin eyalet hükümetinde SPD ve Yeşiller ile koalisyon kuruyor; federal eyaletleri temsil eden parlamentonun üst kanadı Bundesrat’ta ise trilyon avroluk yeniden silahlanma programına onay veriyordu. Sendikalar hiçbir direniş örgütlemiyor, tersine işçilere toplu işten çıkarmaları dayatıyordu.

Tartışmanın merkezinde bağımsızlık sorunu

Ardından gelen tartışmada işçi sınıfının siyasi bağımsızlığı sorunu merkezî yer tuttu. Bugünkü durumun 1968’den ne bakımdan farklı olduğu ve BRICS ülkelerinin ilerici bir alternatif oluşturup oluşturmadığı sorusuna Christoph Vandreier şu yanıtı verdi: Hükümete baskı yapılabileceği ya da başka kapitalist güçlere güvenilebileceği düşüncesi, karşı karşıya kalınan çatışmanın boyutunu küçümsüyordu. ABD baskın konumundan gönüllü olarak vazgeçmeyeceği için BRICS’in “çok kutuplu dünya” stratejisi bir dünya savaşı stratejisiydi. ABD emperyalizmine karşı mücadelede müttefik Putin rejimi değil, Amerikan ve uluslararası işçi sınıfıydı.

Kendiliğinden gelişen protestoların örgütsel bağımsızlığının nasıl siyasi bağımsızlığa dönüşebileceği sorusu üzerine birçok konuşmacı, iki şey arasındaki farkı vurguladı: Her zaman yanlış bir önderliğin hareketi ele geçirmesinin ön aşaması olan salt önderliksizlik ile kapitalizmi savunan tüm güçlerden bilinçli siyasi bağımsızlık. IYSSE üyesi Joshua Seubert, Lenin’in Ne Yapmalı? adlı eserine dikkat çekti: Lenin’e göre kendiliğinden mücadele içindeki işçiler yalnızca sendikal bilinç geliştirebilirdi; sosyalist bilinç ise devrimci parti tarafından dışarıdan taşınmalıydı. Ekim Devrimi kendiliğinden değil, Bolşevik Parti’nin onlarca yıllık siyasi çalışmasının ürünüydü.

Dreisam, Bolşevik parti inşasının özünün öncelikle örgütsel değil siyasi olduğunu açıkladı: Lenin’in oportünizme karşı mücadelesi ve Lenin’in Nisan Tezleri’nde benimsediği Troçki’nin sürekli devrim teorisi. Onlarca yıl süren bu siyasi mücadeleyi bugün Dördüncü Enternasyonal’in Uluslararası Komitesi (DEUK) cisimleştiriyordu: Pabloculukla hesaplaşmada, küreselleşmenin ve sendikaların dönüşümünün çözümlenmesinde ve sahte sola karşı mücadelede.

DEUK’un uluslararası sekreteri Peter Schwarz, tarihsel köklere değindi. İşçi sınıfının siyasi bağımsızlığı, 1848 devriminin yenilgisinin ardından Merkez Komitesinin Komünist Birliğe Çağrısı’nda görevin “devrimi sürekli kılmak” olduğunu formüle eden Marx’a uzanıyordu. Bir gericilik döneminin ardından güçlü ve bağımsız işçi partileri kuruldu; bunların en büyüğü olan Alman sosyal demokrasisi 1914’te teslim oldu. Üçüncü Enternasyonal Stalinizm tarafından boğuldu, bunun üzerine Troçki Dördüncü Enternasyonal’i kurdu. Bugün bu tarihi SGP ve kardeş partileri sürdürüyordu.

Alex Lantier, konuşmasında Fransa’daki protestolardan bir gözlem aktardı. Paris’teki bir üniversitede öğrenciler, sendikalar hiçbir şey yapmadığına göre ne yapılması gerektiğini sormuştu. Öğrencilerden biri, 1968 fabrika işgalleri üzerine bir kitap okuduğunu anlatmış ve “Bunu bilmiyordum,” demişti. Gençler işçi sınıfının tarihinden koparılmıştı ama artık pek çoğu aynı soruları soruyordu. Partiyi inşa etmeye ve onun tarihini aktarmaya yönelik hedefli bir kampanya şimdi güçlü bir karşılık bulabilirdi.

Dreisam, durumu ciddiye almaya, gerekli sonuçları çıkarmaya ve harekete geçmeye çağırarak toplantıyı kapattı. Geçtiğimiz aylar savaşın keskin biçimde tırmanmasına, son haftalar ise kitle gösterilerinin hızla büyümesine sahne olmuştu. Böyle bir dönemde karar vermek, siyasi önderliği inşa etmek ve harekete somut olarak müdahale etmek için IYSSE’ye katılmak gerekiyor.

Loading