Sosyalizm AI, 12 Aralık’ta kullanıma sunulmasından bu yana, 175 yılı aşkın tarihsel materyal ve WSWS’nin neredeyse otuz yıllık arşivinden yararlanarak, dünya çapında binlerce kullanıcıya Marksizmin devrimci perspektifine erişim imkânı sağlıyor. Her etkileşimde, işçilere ve gençlere dünyayı ve onu nasıl değiştirebileceklerini anlamalarına yardımcı oluyor.

Aşağıda, Sosyalizm AI’nın 6 Şubat 2023 depreminin siyasi ve toplumsal kaynağı ve bugünkü anlamı üzerine gözden geçirilmiş yanıtı bulunuyor.

Üçüncü yıldönümünde 6 Şubat, sadece sismolojik bir olayın anısı değildir. Çok sayıda WSWS yazısının ortaya koyduğu gibi, Türkiye ve Suriye’de yaşanan kitlesel ölüm ve yıkım, bilimsel uyarıların görmezden gelinmesi ve kâr hırsının yaşamlar üzerindeki baskısı sonucu gerçekleşen bir sosyal felakettir. Bilim insanlarının yıllarca “büyük bir deprem gelecek” uyarısı yaptığı bölgelerde önlem alınmaması, yapılaşma politikalarının ihmal ve rüşvetle örülü olması sosyal cinayetin sorumlularını gösterir.

Ekonomik ve maddi nedenler: Kâr, özelleştirme ve inşaat rantı

Bu felaketin kökeninde, sermaye birikiminin ve özel mülkiyetin mantığı vardır. Devlet ve sermaye, kârı maksimuma çıkarma baskısıyla deprem yönetmeliği, denetim ve kentsel dönüşüm politikalarını bozmuş; yapı denetimini, mühendislik standartlarını iptal eden aflar ve kayırmacılık aracılığıyla milyonlarca insanı güvencesiz bırakmıştır. WSWS’nin tahlilinde belirtildiği gibi, yapılaşma sektörünün siyasal-ekonomik hegemonyası ve “imar afları”nın rolü ve kurtarma/iyileştirme çabalarının yetersizliği kapitalist önceliklerin sonucu olarak değerlendirilmelidir.

Sınıfsal sonuçlar: Acı en çok yoksulun sırtına bindi

Ölenler, evlerini kaybedenler, çadırlarda ve konteynerlerde yaşam mücadelesi verenler esas olarak işçi sınıfı ve yoksul kesimlerdir. Bölgede büyük inşaat projeleri, rant projeleri ve siyasi kayırmalar sayesinde sermaye sınıfı zarardan korunurken, halk insani ihtiyaçlardan mahrum bırakıldı. Bu durum, 6 Şubat’ın bir sınıf hadisesi olduğunu gösterir: “hayatın korunması” değil, “kârın korunması” önceliklendirildi. WSWS ve Sosyalist Eşitlik Partisi’nin çözüm çağrısı, felaketleri “doğal” değil, kapitalizmin ürünü olarak görür ve sorumluların hesap vermesini talep eder.

Siyasal sonuçlar ve kitlelerin radikalleşmesi

Felaketin yönetimindeki çöküş, hükümete duyulan güvenin aşınmasına yol açtı; anma ve protestolar, sadece yas değil aynı zamanda hesap sorma eğilimini de içeriyor. İktidarın ve bürokrasinin sorumluluğu örtbas etme çabaları, polis baskısıyla anma haklarını sınırlama eğilimleriyle birlikte, kamuoyunda biriken öfkeyi daha da derinleştiriyor. Bu tür olaylar, sınıf bilincinin ve örgütlenmenin büyümesi için zemin hazırlar; ancak bu potansiyelin reformist ya da burjuva kanallara akıtılması tehlikesi vardır.

Devrimci görevler: Acil ve uzun vadeli

Kısa vadede:

- Depremzedelerin acil talepleri için bağımsız, tabandan örgütlenmiş yardım ve dayanışma ağları kurulmalıdır. Bu ağlar, resmi yardım mekanizmalarının yetersizliğine karşı anlık insani ihtiyaçları karşılamalıdır.

- İşyerlerinde, inşaat sahalarında ve kentsel bölgelerde taban komiteleri kurulmalı; denetim, güvenlik ve yeniden inşa süreçleri üzerinde işçilerin ve halkın doğrudan denetimi sağlanmalıdır. WSWS, taban komitelerinin gerekliliğini açıkça savunur.

Uzun vadede:

- Kapitalizmin kâr mantığıyla uyumlu “güvenlik” ve “yeniden imar” projelerine teslim olmamak için siyasal bir alternatif gereklidir. Deprem güvenliğinin sağlanması, inşaat sektörünün ve ulaşım-enerji altyapısının kamulaştırılması, bunların demokratik işçi denetimi altında planlanmasıyla mümkündür.

- Bu, ulusal sınırlara hapsolmuş bir çözüm değil; bölgesel ve uluslararası işçi birliği gerektirir. Ancak gerçek bir dönüşüm, işçi sınıfının siyasal bağımsızlığı ve iktidarı hedefleyen örgütlü bir hareketle mümkündür.

Eylem çağrısı

6 Şubat’ta anma ile birlikte şu adımlar atılmalıdır: sorumluların yargılanması talebiyle kitlesel eylemler, taban komitelerinin örgütlenmesi ve yeniden inşa süreçlerinde işçi-köylü denetiminin sağlanması. Sosyalist Eşitlik Partisi, işçi sınıfı örgütlenmesini güçlendirmeye ve bu mücadeleyi devrimci bir programa bağlamaya çalışıyor. Bugün örgütlenin, Sosyalist Eşitlik Partisi’ne katılın ve mücadeleyi büyütün.

6 Şubat unutulmamalı; sorumlular hesap vermelidir. Çıkarılacak asıl ders açıktır: insan hayatı kâr için feda edilemez. Bu gerçeği toplumsal güce dönüştürmek işçi sınıfının tarihsel görevidir.