ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කුඩා ගමක් වන කාකරැක් හි සිවිල් වැසියන් සියයකට අධික සංක්යාවක් මරා දමා හා තුවාල සිදුකල
ංච්- 130 ඇමරිකානු ප්රහාරයෙන් සති තුනකට පසු ඇමරිකානු මිලිටරි නිලධාරින් මේ පහරදීම අත්වැරැද්දක් ලෙස බාර ගැනීම හෝ අනාගතයේදී එවැනි ක්රියා සිදු නොවීමට වග බලාගැනීම හෝ ප්රතික්ෂේප කර තිබේ. උරුෂ්ගන් හි ද රටේ දකුනු හා නැගෙනහිර අසල්වැසි පලාත්වල ද වාර්ගික පස්තුන්වරු අතර කෝපය වර්ධනයවීමට මෙම සමූහ ඝාතනය හා ඇමරිකානු බලධාරින්ගේ ගසාබසා දැමීමේ පිලිවෙත තවත් හේතුවක් වී තිබේ.
ඇමරිකානු බෝම්බ දැමීම් හා මිලිටරි මෙහෙයුම් මගින් සිවිල් වැසියන්ගේ මරන සංක්යාව ඉහල නැගීම කෙරෙහි බුෂ් පරිපාලනයේ අනුකම්පා විරහිත නොතැකීම් සහගතභාවය පසුගිය සතියේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ දී ඇමරිකානු නියෝජ්ය රාජ්යලේකම් පෝල් වුල්ෆොවිට්ස් විසින් කරන ලද ප්රකාශවලින් සරලවම පැහැදිලි වෙයි. දකුනු කාබුල්හි බග්රම් ගුවන් කඳවුරේදී වාර්තාකරුවන් අමතමින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට 'දුෂ්ට එවුන් හඹායාම ගැන පසුතැවිල්ලක් නැතැයි' වුල්ෆොවිට්ස් පැවසී ය. එක්සත් ජනපද යුද ගුවන්යානා මගින් ප්රහාරයට ලක්කල ප්රදේශයේ ත්රස්තවාදීන් හෝ 'ත්රස්තවාදීන්ට උදව් දෙන මිනිසුන්' සිටින බව ගැන කිසිදු සැකයක් නැතිතරම් යයි ඔහු කීවේ ය.
වුල්ෆොවිට්ස් හෝ වෙනත් කිසිම ඇමරිකානු බලධරයෙක් මේ ප්රකාශයට අනුබල දෙන කිසිම සාක්ෂ්යයක් සපයා නැත. එමෙන්ම ඇමරිකානු පිටුබලය ලත් ඇෆ්ගන් ජනාධිපති හමීඩ් කර්සායිගේ සහායකයින් සංවිධානය කල විවාහ මංගල උත්සවයට, ංච්-130 කාලතුවක්කු හා මැජින් තුවක්කු ප්රහාර එකදිගට එල්ල කලේ ඇයි දැයි ඔවුන් පැහැදිලි කර නැත. 54 දෙනෙකුට වඩා මරා දැමුනු 120 දෙනෙකුට තුවාල සිදුකල ජුලි 1 දා අලූයම් කාලයේ ප්රහාරයට බොහෝ කාන්තාවන් හා ලමුන් ගොදුරු විය. එම රාත්රියේ ම තවත් ගම්මාන ගනනාවකට පහර දී තිබුනි.
ඇමරිකානු බලධාරින් දිගට ම කියා සිටින්නේ ගුවන් භටයන් හා ඇමරිකානු විශේෂ හමුදා කන්ඩායම් විවාහ උත්සවය පැවැත්වූ භූමියේ සිට ගුවන් යානා බිම හෙලන ප්රහාරයක් එල්ල වනු නිරීක්ෂනය කල බවකි. එම ස්ථානයෙහි එබඳු තුවක්කුවක කිසිදු සලකුනක් සොයා ගැනීමට මූලික පරීක්ෂන කල එක්සත් ජනපද කන්ඩායම් අසමත් විය. 'ංච්-130 ප්රහාර එල්ල කල බව ගැන මට නිසැකව ම කිව නොහැකි ය'යි පසුගිය සතියේ ගුවන් හමුදා බ්රගේඩියර් ජනරාල් හා ඒකාබද්ධ ප්රධානීන්ගේ මන්ඩලයේ නියෝජ්ය මෙහෙයුම් අධ්යක්ෂ ජෝන් ඩබ්ලිව් රෝසා වාර්තාකරුවන්ට පැවසූ විට කතාව තවදුර සැකයට තුඩු දුනි. කෙසේ වෙතත්, අනෙක් බලධාරීහු වැඩිදුර සාක්ෂි ගෙන හැර පා නැති නමුත් මුලින් කී දේ ම තහවුරු කරමින් 'පැහැදිලි කිරීමක්' ක්ෂනිකව නිකුත් කලහ.
විශාල සංක්යාවක් මිය ගිය බවට හෝ තුවාල වූ බවට හෝ සාක්ෂ්ය කිසිවක් නැතැයි කියමින් මරන සංක්යාවේ බරපතලකම අඩු කර දැක්වීමට ද එක්සත් ජනපද මූලික පරීක්ෂන කටයුතු කලේ ය. මෙම විවරනය, ඇෆ්ගන් බලධාරින්ගේ ප්රකාශවලට හා කාකරැක් ප්රහාරයෙන් දිවි ගලවා ගත් අය එම ස්ථානයේ දී ම හා කන්දහාර් හා කාබුල් ආරෝග්යශාලාවන්හි දී සම්මුක සාකච්චාවලට භාජනය කල පුවත්පත්කලාවේදීන් ගනනාවකගේ වාර්තාවලට සෘජුවම පරස්පර විරෝධි වෙයි.
ජුලි 8 දා නිව් යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පත, ප්රහාරයට ලක්වීමෙන් පසු ගමේ තත්වය පිලිබඳව ඇසින්දුටු වාර්තාවක් පල කලේ ය. 'ප්රහාරයෙන් දින 5කට පසුව ද තද රතුපාට මල් සහිත දෙලූම් ගසක අතුවල පැටලී කුනුවෙමින් මිනිස් මාංශ එල්ලෙමින් තිබුනි....තුවාලකරුවන්ට උදව් වීමටත් මල සිරුරු එකතුකිරීමටත් මුලින්ම පැමිනි අය අතර බෝම්බ ප්රහාරයෙන් දිවි ගලවා ගත් අසල්වැසි, 25 වියැති සහීබ් ජාන් විය. දින 5කට පසු එම බිමේ ඇවිදිමින් ලේ පැල්ලම් සහ තවමත් අවට විසිරී තිබුනු බෝම්බ කැබලි පෙන්වන අතරේ ඔහු, මරා දැමුනු අය නම් කලේ ය.'
ප්රහාරයෙන් පසු කාකරැක්වලට ඇතුල්වූ ඇමරිකානු විශේෂ බලකාය 'නිවාස පරීක්ෂා කර කාන්තාවන්ගේ පවා දෑත් බැඳ දැමූ බව' පිර් ජාන් නම් ගැමියා වාර්තාකරුවන්ට විස්තර කලේ ය. ඔවුනට ගෙවුයනේ දී මිනිස් සංහාරය ඇස ගැසුනු විට ඔවුන්ගේ ආකාරය වෙනස්වී යැයි ඔහු පැවසී ය. පරිවර්තකයෙකු මගින් ඔවුන් මට කීවේ 'ඔවුන් අත්වැරැද්දක් කර ඇති බව'යැයි ජෑන් කීය. 'අපට කනගාටුයි, නමුත් සිදුවූ දෙය ආපසු හැරවිය නොහැකි' යැයි ඔවුහු පැවසූහ. කෙසේ වෙතත්, නිල වශයෙන් වරද පිලිගැනීමක් කර නැත. පසුගිය සතියේ කාබුල්වල පැවති ප්රවෘත්ති සාකච්චාවේ දී වුල්ෆොවිට්ස් පිලිගනු ලැබුවේ අහිංසක මිනිසුන් මිය ගිය බව සාක්ෂි මගින් 'යෝජනා' කෙරෙන බව පමනි. එහෙත් ඉක්මනින්ම මේ කරුන ද ඔහු ඊට එක් කලේ ය:
'සටන් පවත්නා ප්රදේශවල අවාසනාවකට අත්වැරදීම් සිදුවේ.' ඇමරිකානු හමුදාවේ කාර්ය භාරය වූයේ 'අත්පත් කර ගැනීම නොව විමුක්තිය' යැයි ඔහු කීපක්ම පුනපුනා කීවේ ය. එහෙත් දස මසක් තිස්සේ අභිමත ලෙස කෙරුනු එක්සත් ජනපද මිලිටරි මෙහෙයුම් දරා සිටීමට සිදුවූ බොහෝ ඇෆ්ගන්වරු විශේෂයෙන්, පස්තුන් බහුතරය ඇෆ්ගනිස්ථානය විජිතවාදි ඌරුවකට ඇමරිකාව විසින් අල්ලා ගැනීමට විරුද්ධව ඔවුන්ගේ හඬ නැංවීම අරඹමින් සිටී.
කාකරැක් ප්රහාරයට පසුව, වොෂින්ටනයට හිත පක්ෂපාතී වූ පලාත් ආන්ඩුකාරවරු 6 දෙනෙක්, සිය ප්රදේශවල මෙහෙයුම් දියත්කිරීමට ප්රථම තමන්ගේ අවසරය ලබාගන්නා ලෙස එක්සත් ජනපද මිලිටරියෙන් ඉල්ලා ප්රකාශයක් නිකුත් කලේ ය. 'අපි දැනටමත් කාරනය තීරනය කර ඇත්තෙමු' යැයි කන්දහාර් ආන්ඩුකාර ගුල් අඝා ජිර්ෂායි ප්රකාශ කලේ ය. 'අනාගතයේදී ඇමරිකානුවන්ට කවුන්සලයේ අනුමැතියකින් තොරව ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම් දියත් කිරීමට නොහැක. ඔවුන් සමග ඇෆ්ගන් හමුදාවක්ද සම්බන්ධ කර ගත යුතු ය. දේශ සීමා ආරක්ෂා කිරීමට මෙන්ම දකුනු හා නැගෙනහිර ප්රදේශවල ඇමරිකානු මිලිටරිය සමඟ එකට මෙහෙයවන්නටත් ඇෆ්ගන් ක්ෂනික විහිදුම් බලකායක් ස්ථාපිත කිරීමට ඔහු යෝජනා කර තිබේ.
පෙන්ටගනය ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම්වලට සීමා දමන යෝජනා ක්ෂනිකවම ඉවත දැමී ය. කර්සායි පාලනය සමඟ ඇමරිකානු මිලිටරියේ දැනටමත් සම්බන්රීකරනයක් ඇතැයි එක්සත් ජනපද ප්රධාන අනදෙන ප්රකාශක මේජර් රැල්ෆ් මිල්ස් අවධාරනය කලේ ය. 'අපට සම්බන්ධිකරනය කල හැකි දේ අපි අකන්ඩව කරගෙන යන්නෙමු'යි ඔහු කීය. 'කෙසේ වෙතත් එය හදිසි භයානක තත්වයක් නම් අපි දිගට ම අපට නිවැරදි යැයි විශ්වාස කරන දේ කිරීමටත් ඒ අනුව යෝග්ය ලෙස ක්රියා කිරීමටත් යන්නෙමු.' වෙනත් වචනවලින් පැවසුවොත්, පෙන්ටගනය එයට කැමති ඕනෑම වෙලාවක සිය ක්රියාවන් නොනවත්වා කරගෙන යන්නේ ය.
ගුල් අඝා හා අනෙක් පලාත් නිලධාරින් විසින් එක්සත් ජනපද මිලිටරි මෙහෙයුම් පිලිබඳව කරන ලද විවේචනවලින් ඔවුන් විසින් සීමාකිරීමකට යත්න දරන බරපතල විරෝධයක නැගීම පිලිබිඹු කෙරෙයි. පස්තුන් වරු තුල පවත්නා කෝප සහගත මනෝගතිය ඇමරිකාවේ මාධ්යවල යම් අංශවල තරමක් නොසන්සුන්ව හා විවෘතව සාකච්චා කෙරෙමින් පවතින අතර විවෘත කැරැල්ලක් සඳහා වූ විභවය ගැන උත්සුක වී ඇත. එක්සත් ජනපද කාකරැක් ප්රහාරයෙන්, ප්රකුපිත වීමෙන් කාබුල්වල ප්රථම ඇමරිකානු විරෝධි විරෝධතා දැනටමත් මතු වී තිබේ.
ටයිම් සඟරාව ප්රකාශකරසිටියේ: 'මෙබඳු නාටක (කාකරැක් ඝාතන) එක්සත් ජනපදය ඇෆ්ගන්වරුන්ගේ හද හා මනස දිනා ගනු පිනිස ගෙන යන සටන ව්යර්ථ කර දැමිය හැකි ය යන අදහස ඇති කරයි. මෙය ඇමරිකානු මිලිටරි ක්රියාවන් ගෙන් වැඩි හරියක් දැන් සංකේන්ද්රනය වී ඇත්තා වූත්, එක්සත් ජනපද ප්රචාරක ජාලයට තේ පැන් ශාලා හා කඩවීදිවල පැන නගින ලේ රත්වන කටකතා කන්දරාව හා සටන් වැදීමට සිදුව ඇත්තා වූත් දකුන ගැන විශේෂයෙන් සත්ය ය. නොවැලැක්විය හැකි ලෙස ම, (ජනාධිපති) කර්සායි ඇමරිකාවේ අත්වැරදීවලට සම්බන්ධව සිටී....
'ඇෆ්ගනිස්ථානය අනතුරේ හෙලමින් කෙරෙන ඇමරිකානු පීඩාවන් එහි මුලූ හිතින් මිලිටරි අභිප්රායන් පසු පස හඹා යාමක් මගින් තත්වය තවත් නරක්වීමට පවා හැකි ය යන්නත් ගැන එක්සත් ජාතීන්ට හා අනෙක් ආධාර දෙන සංවිධානවලට අනුබද්ධ කාබුල් නිලධාරීහු දැන් කනස්සලූ වෙති.... 1979 දී සෝවියට්වරු රට ආක්රමනය කිරීමෙන් පසුව ඔවුන් මරැසමයක් භුක්ති විඳී බව බොහෝ දෙනෙකුට මතක ය. ඉක්මනින්ම පලාත්වාසීහු ඔවුනට විරුද්ධව හැරුනාහ.'
පසුගිය මාසයේ ලෝයා ජිර්ගා නම් මහා ගෝත්රික සභාවේදී කර්සායි පාලනයේ ප්රධාන ආරක්ෂක අමාත්යංශවලට වාර්ගික ටජික්වරු ඇතුලූ කරමින් ඔවුන්ගේ අධිකාරය එසවීමට කටයුතු කල ආකාරය නිසා පස්තුන්වරුන්ගේ කෝපය තවත් වැඩි වී ඇත. එක්සත් ජනපද විශේෂ නියෝජිත සැල්මේ කාලිසාද්, සංක්රමන ජනාධිපති තනතුර සඳහා වූ සිය අපේක්ෂකත්වය ඉල්ලා අස් කර ගන්නා ලෙස හිටපු ෂහීර් ෂා රජුට කරදර කල අයුරු ඉන්ටර්නැෂනල් හෙරල්ඩ් භීබියුන් පුවත්පතේ ලිපියකින් විස්තර කර ඇත.
කෙසේවෙතත් සිය ගමන්මගෙහි කිසිදු වෙනසකින් තොරව, සම්පත් බහුල මධ්යම ආසියානු කලාපය අභිභවනය කරන පුලූල් සැලසුම්වල කොටසක් ලෙස ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිය හමුදාව හා දේශපාලනමය බැම්ම තහවුරු කිරීම එහි අභිප්රාය බව කාකරැක්හි ඝාතනයට බුෂ් පරිපාලනය දක්වන ප්රතිචාරයෙන් ඇඟවුම් කෙරෙයි. එක්සත් ජනපදය එහි හමුදාවන්ට හෝ කාබුල්හි තමන්ට කීකරු කර්සායි තන්ත්රයට හෝ එල්ල වන ඕනෑම තර්ජනයකට ප්රතිචාර දක්වනු ඇත්තේ තලෙබාන් තන්ත්රය හරහා හැරීමට භාවිත කල විධික්රමයන් ම මගිනි.
අදාල වෙනත් ලිපි
2002 අගෝස්තු 30
තවත් අඳුරු දේශපාලනික කුමන්ත්රනයක්
ඇෆ්ගන් උපජනාධිපතිවරයා ප්රසිද්ධියේ මරා දැමේ
2002 අගෝස්තු 17
ඇෆ්ගනිස්ථානය සම්බන්ධ බොන් සාකච්චාවන්හි දී මහ බලවතුන්ගේ නූල් ඇදීම
2002 අගෝස්තු 15
'යුරෝපය සලාක මත'
ඇෆ්ගන් යුද්ධය හා යුරෝපීය ධනවාදයේ උභතෝකෝටිකය
2002 අගෝස්තු 01
ප්රකෝපකාරීත්වයේ ආන්ඩුවක්ෂ
බුෂ් පරිපාලනය ත්රස්ත අනතුරු ඇඟවීම් උත්සන්න කරයි
[මෙම ලිපිය 2002 ජුලි 22 වැනි දින Mounting anger over US atrocities in Afghanistan යන මැයෙන් ඉංග්රීසි බසින් පල වූ ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනයයි.]